Kho dữ liệu dùng chung: bước ngoặt từ lưu trữ sang điều hành
Kho dữ liệu dùng chung và nền tảng phân tích chính quyền là hệ thống tập trung các tập dữ liệu từ nhiều lĩnh vực, được làm sạch, chuẩn hóa và kết nối liên thông, nhằm biến dữ liệu hành chính công thành nguồn thông tin sống phục vụ trực tiếp quản lý, điều hành và ra quyết định ở cấp tỉnh, sở, ngành. Ngày 30/9/2026, Nghệ An tổ chức lễ ra mắt và đưa vào vận hành thử nghiệm Kho dữ liệu dùng chung và Nền tảng phân tích, điều hành tỉnh, đặt nền móng cho phương thức quản trị dựa trên dữ liệu thay vì chỉ dựa trên báo cáo rời rạc. Sau giai đoạn thử nghiệm từ 7–30/9, hệ thống được cấu trúc thành bốn hợp phần: kho dữ liệu dùng chung, Sổ tay điều hành iNgheAn, nền tảng điều hành thời gian thực và dữ liệu mở, chia sẻ mở. Điểm đáng nói không phải là một lễ ra mắt hoành tráng, mà là quyết định chuyển hướng điều hành sang dựa trên dữ liệu, đòi hỏi thay đổi thói quen làm việc trong cả bộ máy.
Từ số hóa hành chính công đến quản trị dựa trên dữ liệu
Một thập kỷ qua, nhiều địa phương coi chuyển đổi số là số hóa hồ sơ, quy trình, xây cổng dịch vụ công. Nghệ An đang chủ ý rời khỏi tư duy đó. Phó Chủ tịch UBND tỉnh Thái Văn Thành khẳng định yêu cầu hiện nay không chỉ là số hóa quy trình, hồ sơ mà phải hình thành dữ liệu có chất lượng, được kết nối và khai thác để phục vụ trực tiếp quản lý, chỉ đạo, điều hành và phát triển kinh tế – xã hội. Nói cách khác, số hóa hành chính công chỉ là tầng nền; giá trị thật nằm ở quản trị dựa trên dữ liệu, nơi mọi quyết định đều dựa trên số liệu cập nhật. Sau thời gian chuẩn bị và thử nghiệm, cơ sở dữ liệu của tỉnh đã kết nối với Cơ sở dữ liệu quốc gia ngành Tài chính, từng bước khơi thông dòng chảy dữ liệu liên ngành. Sự chuyển biến từ quản lý truyền thống sang quản trị dựa trên dữ liệu không phải khẩu hiệu; nó buộc cơ quan nhà nước trả lời câu hỏi dữ liệu đang được dùng như thế nào trong từng quyết định.
Nền tảng phân tích chính quyền: dữ liệu phải "Đúng – Đủ – Sạch – Sống"
Số lượng tập dữ liệu không tự động tạo ra quản trị thông minh. Đến nay, 8 lĩnh vực trong tỉnh đã xây dựng kho dữ liệu với 148 tập dữ liệu, riêng kho dữ liệu của tỉnh có 93 tập dữ liệu thuộc 21 danh mục. Nhưng Nghệ An đặt tiêu chuẩn dữ liệu phải "Đúng – Đủ – Sạch – Sống", tức là được làm sạch, đánh giá chất lượng và cập nhật thường xuyên trước khi đưa vào hệ thống. Người đứng đầu cơ quan, đơn vị tạo lập và quản lý dữ liệu chịu trách nhiệm về độ chính xác, đầy đủ, kịp thời và khả năng chia sẻ. Trên nền đó, tỉnh thiết lập bảng điều hành theo 3 tầng, 9 trục dữ liệu trọng tâm, không phải để trang trí dashboard, mà để lãnh đạo nhìn thấy ngay kết quả, tiến độ, vấn đề phát sinh và trách nhiệm xử lý ở từng chỉ tiêu. Nền tảng phân tích chính quyền vì thế trở thành công cụ kiểm chứng hiệu quả công việc thay vì "màn hình đẹp" treo trong phòng họp.
Ứng dụng thực tiễn: giảm tổng hợp, tăng phân tích, mở dữ liệu cho xã hội
Điểm đáng giá của hệ thống nằm ở cách nó thay đổi nhịp làm việc hàng ngày. Trước mắt, Nghệ An tập trung hoàn thiện các nhóm dữ liệu về phát triển kinh tế – xã hội, thu – chi ngân sách, giải ngân vốn đầu tư công, thủ tục hành chính và tiến độ thực hiện nhiệm vụ. Mục tiêu rất thực tế: giảm thời gian tổng hợp báo cáo, tăng thời gian phân tích, xử lý công việc và nâng cao chất lượng quyết định. Ứng dụng iNgheAn trên iOS và Android cho phép lãnh đạo theo dõi, khai thác thông tin mọi lúc, mọi nơi, từng bước hình thành trợ lý dữ liệu bằng trí tuệ nhân tạo. Với người dân và doanh nghiệp, cổng dữ liệu mở được thiết lập để họ tiếp cận những dữ liệu được phép công khai, thay vì phải chạy công văn xin số liệu. Khi dữ liệu được tái sử dụng liên tục, công việc tổng hợp thủ công giảm đi, còn thông tin phục vụ điều hành được cập nhật gần thời gian thực.
Không chạy theo số lượng: thước đo là chất lượng quản trị
Nghệ An làm một lựa chọn đáng chú ý: lấy hiệu quả khai thác dữ liệu làm thước đo, không chạy theo số lượng tập dữ liệu hay tính năng. Tỉnh yêu cầu hoàn thiện kiến trúc dữ liệu, danh mục, từ điển dữ liệu và quy chế quản lý, kết nối, chia sẻ; đồng thời tăng cường kết nối với các cơ sở dữ liệu quốc gia và bảo đảm an toàn, an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu cá nhân. Việc triển khai được thực hiện trước ở những lĩnh vực, đơn vị có đủ điều kiện về dữ liệu, dựa trên đánh giá hiệu quả để hoàn thiện và mở rộng. Chính tinh thần "không hình thức" buộc mỗi chức năng phải trả lời được: giúp gì cho quản lý, tiết kiệm gì cho ngân sách, mang lại lợi ích gì cho người dân và doanh nghiệp. Kho dữ liệu dùng chung vì vậy không phải dự án "xong sau lễ ra mắt" mà là nền tảng sống cho một phương thức quản trị mới, nơi dữ liệu bị đòi hỏi liên tục phải chứng minh giá trị trong từng quyết định điều hành.
