Màng bọc thực phẩm không phải “lá bùa hộ mệnh” trong tủ lạnh
Màng bọc thực phẩm là lớp nhựa mỏng dùng để che, bọc và cách ly thực phẩm với môi trường, giúp giảm tiếp xúc với không khí, hạn chế khô bề mặt, hạn chế mùi lan trong tủ lạnh và kéo dài thời gian bảo quản thực phẩm nếu được sử dụng đúng loại, đúng cách và trong điều kiện phù hợp.
Vấn đề lớn nhất trong an toàn bếp hiện nay là nhiều gia đình coi màng bọc thực phẩm là giải pháp vạn năng: món gì thừa cũng bọc, nóng lạnh gì cũng bọc, lò vi sóng hay lò nướng cũng bọc theo. Điều này đi ngược với khuyến cáo rằng không phải loại màng bọc nào cũng dùng giống nhau và không phải cứ ghi "màng bọc thực phẩm" là có thể dùng theo mọi cách. Quan điểm cần thay đổi là: màng bọc là một dụng cụ bảo quản thực phẩm, không phải lá bùa chống hư hỏng hay chống độc. Dùng đúng, nó giúp giữ tươi; dùng sai, nó trở thành nguồn ô nhiễm, cả về vi khuẩn lẫn chất từ nhựa.
Cơ quan chuyên môn khuyến cáo người tiêu dùng phải chọn đúng loại màng để bảo quản thực phẩm, ưu tiên sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, ghi đầy đủ tên và địa chỉ nhà sản xuất, và nên ưu tiên màng bọc làm từ PE thay vì các vật liệu khác. Đó là nền tảng cho mọi lưu ý sử dụng tiếp theo.
4 lưu ý sử dụng cơ bản: không bọc nóng, không sát dầu mỡ, không tái dùng
Thói quen phổ biến và nguy hiểm nhất là vừa nấu xong đã lấy màng bọc phủ kín rồi cất vào tủ lạnh. Cục An toàn thực phẩm khuyến cáo không nên sử dụng màng bọc ngay khi thức ăn còn nóng trên 70°C; thực phẩm trước khi bọc cần được làm sạch, để khô, ráo và hạ nhiệt phù hợp. Theo các nhà khoa học, khi thức ăn nằm lâu trong khoảng 4,4°C–60°C, vi khuẩn sinh sôi rất nhanh, nên việc giữ nhiệt và hơi ẩm bên trong sẽ kéo dài thời gian món ăn ở vùng nhiệt độ nguy hiểm.
Sai lầm thứ hai là ép màng bọc dính trực tiếp lên thực phẩm lỏng, nhiều dầu mỡ hoặc có tính axit/kiềm như dưa muối, salad trộn giấm, phô mai, thịt chiên, bánh nhiều chất béo. Một số phụ gia trong nhựa có thể hòa tan tốt hơn trong môi trường nhiều chất béo, làm tăng nguy cơ nhiễm vào thực phẩm. Cách an toàn hơn là cho món ăn vào bát hoặc hộp, rồi căng màng trên miệng dụng cụ thay vì dán sát lên bề mặt.
Sai lầm thứ ba là tái sử dụng màng bọc tưởng như "còn sạch" cho món khác. Cơ quan an toàn thực phẩm Hoa Kỳ khuyến cáo không tái sử dụng các loại bao bì dùng một lần như màng bọc thực phẩm vì vi khuẩn từ thực phẩm trước đó có thể còn trên bề mặt, gây nhiễm chéo. Nếu muốn tiết kiệm, hãy tiết kiệm bằng cách dùng đúng lượng, không dùng chồng lớp, thay vì giữ lại miếng màng đã bẩn.
Nhiệt độ cao: vùng cấm tuyệt đối của màng bọc thực phẩm
Nếu phải nêu một nguyên tắc “đỏ” về an toàn bếp với màng bọc thực phẩm, đó là: tránh xa mọi nguồn nhiệt cao. Màng bọc thông thường không được phép sử dụng trong lò nướng, không phủ lên chảo hoặc nồi đang nóng và không đặt sát nguồn nhiệt vì màng có thể nóng chảy, gây nhiễm bẩn thực phẩm. Đây không phải cảnh báo cho có; nếu lớp nhựa chảy dính vào món ăn, bạn gần như không thể loại bỏ hoàn toàn.
Lò vi sóng là nơi nhiều gia đình chủ quan nhất. Hướng dẫn chính thức nhấn mạnh: không rã đông hoặc chế biến thực phẩm bằng lò vi sóng hay các phương pháp gia nhiệt khác khi thực phẩm vẫn được bao cùng màng bọc. Một số tổ chức quốc tế cho phép dùng màng nhựa trong lò vi sóng nhưng với điều kiện loại màng đó được ghi rõ là phù hợp và không chạm vào thức ăn. Nói cách khác, nếu cuộn màng bọc nhà bạn không nêu rõ có dùng được trong lò vi sóng hay không, hãy coi như câu trả lời là “không”.
Các chuyên gia cũng khuyên không dùng màng bọc để phủ lên thực phẩm đang sôi hoặc đặt phía trên các thiết bị đun nấu, vì nhiệt độ cao có thể khiến màng bọc bị nóng chảy. Một câu nói đáng để dán ngay cạnh bếp là: "Màng bọc sinh ra cho tủ lạnh và nhiệt độ thường, không phải cho lò nướng và bếp lửa".
Không phải thực phẩm nào cũng nên bọc: phân loại để bảo quản thông minh
Màng bọc thực phẩm hữu ích, nhưng một số nhóm thực phẩm sẽ tươi lâu và an toàn hơn nếu bạn bỏ qua nó. Những món ăn ngay, thực phẩm lỏng, món nhiều dầu mỡ, có tính axit hoặc kiềm như dưa muối, salad trộn giấm được khuyến cáo không nên tiếp xúc trực tiếp với màng bọc. Đây là những trường hợp nên ưu tiên hộp thủy tinh, hộp nhựa đạt chuẩn, hoặc các lớp lót khác làm trung gian.
Với thực phẩm nhiều chất béo như bơ, dầu ăn, phô mai mềm, thịt chiên hoặc bánh nhiều chất béo, các chuyên gia không khuyến nghị để chúng chạm trực tiếp màng bọc trong thời gian dài vì một số phụ gia nhựa có thể hòa tan vào chất béo. Thay vì thế, bạn có thể dùng giấy nến, màng bọc sáp ong hoặc hộp thủy tinh làm đồ chứa. Rau lá xanh và nấm lại cần thông thoáng; màng bọc giữ ẩm quá tốt khiến nấm nhanh nhầy nhớt, rau dễ úng. Giải pháp phù hợp hơn là khăn giấy hút ẩm, túi đựng rau củ có khả năng thông khí, hoặc cho nấm vào túi giấy.
Các loại trái cây có múi đã cắt như chanh, cam, bưởi có tính axit tương đối cao; nếu để tiếp xúc trực tiếp với màng bọc lâu ngày có thể ảnh hưởng đến chất lượng nhựa cũng như hương vị trái cây. Trong 1–2 ngày thì không đáng lo, nhưng để lâu dài nên chuyển sang hộp thủy tinh hoặc hộp silicon đạt tiêu chuẩn dùng cho thực phẩm. Phô mai mềm kiểu Brie, Camembert hay phô mai xanh cần độ ẩm và thông thoáng cân bằng; quấn màng bọc quá chặt sẽ giữ ẩm quá nhiều, khiến chúng nhanh hỏng và mất hương vị, do đó nên dùng giấy nến hoặc giấy chuyên dụng, bọc lỏng và đặt trong hộp thoáng.
Tóm lại: dùng màng bọc ít hơn, thông minh hơn để bảo vệ sức khỏe gia đình
Cốt lõi của an toàn bếp với màng bọc thực phẩm là bỏ suy nghĩ "màng bọc thì luôn an toàn" lẫn nỗi sợ "màng bọc chắc chắn độc hại". Sự thật nằm ở giữa: vấn đề là chất lượng sản phẩm, loại thực phẩm tiếp xúc và điều kiện sử dụng. Bạn nên chọn màng chuyên dùng cho thực phẩm, ưu tiên PE, nguồn gốc rõ ràng; đọc kỹ hướng dẫn để biết sản phẩm phù hợp với bảo quản lạnh, cấp đông hay có thể dùng trong điều kiện đặc biệt nào khác.
Một vài nguyên tắc đơn giản nhưng hiệu quả: không bọc thức ăn còn quá nóng; hạn chế tiếp xúc trực tiếp với món nhiều dầu mỡ, thực phẩm lỏng, axit hoặc kiềm; không tùy tiện dùng trong lò vi sóng, lò nướng hay gần nguồn nhiệt cao; không tái sử dụng màng đã dùng. Trước mỗi lần bứt một đoạn màng bọc, hãy tự hỏi: món này có thể bảo quản tốt hơn bằng hộp thủy tinh, túi giấy hoặc vật liệu khác không? Sử dụng màng bọc ít hơn nhưng đúng chỗ, bạn vừa bảo quản thực phẩm hiệu quả hơn, vừa giảm rủi ro sức khỏe cho cả gia đình.
