Pháp luật phải gắn với kỹ năng ứng phó
Phòng ngừa bạo lực học đường là việc giúp học sinh nhận ra hành vi gây tổn thương, hiểu hậu quả và biết cách tìm trợ giúp, thông qua sự phối hợp thường xuyên giữa nhà trường, gia đình và lực lượng chức năng. Hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam 9/11, các cơ sở giáo dục tại TP.HCM đẩy mạnh phổ biến pháp luật, trang bị kỹ năng tự bảo vệ và nâng cao ý thức chấp hành pháp luật cho học sinh. Đây là hướng đi cần thiết: chỉ nhắc nội quy sẽ khó giúp các em xử lý khi mâu thuẫn bất ngờ bùng lên, còn bài học gắn với tình huống thực tế có thể chỉ rõ lúc nào cần bình tĩnh, tránh đáp trả và tìm người lớn hỗ trợ. Việc tuyên truyền vì thế nên được xem là một phần của công tác bảo vệ học sinh, không phải hoạt động theo mùa.
Lý do càng rõ khi một vụ việc tại Trường Trung học cơ sở và Trung học phổ thông Thạnh An hồi đầu tháng 9/2026 khiến 5 học sinh bị thương sau khi một học sinh lớp 7 sử dụng vật sắc nhọn. Những sự việc như vậy nhắc rằng mâu thuẫn cần được nhận diện và can thiệp sớm, thay vì chờ đến khi xảy ra hậu quả nghiêm trọng. Tuyên truyền pháp luật có ý nghĩa nhất khi giúp học sinh biết hành vi nào gây hại, việc gì cần báo và ai có trách nhiệm tiếp nhận.
Từ buổi chào cờ đến tình huống đời thường
Tại Trường Tiểu học và Trung học cơ sở Thuận Quý, hơn 300 học sinh cùng ban giám hiệu, giáo viên và cán bộ, chiến sĩ Công an xã Tân Thành tham gia buổi tuyên truyền trong giờ chào cờ đầu tuần. Nội dung tập trung giúp các em nhận biết nguyên nhân, hậu quả của bạo lực thể chất và tinh thần; đồng thời hướng dẫn phòng tránh bắt nạt trên mạng, ứng xử văn minh và xây dựng tình bạn lành mạnh.
Phần giao lưu, hỏi đáp và trao đổi tình huống về quan hệ bạn bè giúp kiến thức bám sát những gì học sinh có thể gặp ở lớp hoặc trên mạng xã hội. Các em được nhắc chủ động báo người lớn khi thấy hành vi lăng mạ, bôi nhọ hay tung tin sai sự thật gây tổn thương. Cách tiếp cận này có giá trị hơn lời cảnh báo chung chung: học sinh được luyện nhận diện nguy cơ và biết bước đầu cần làm gì. Trong phòng chống bắt nạt, việc lên tiếng sớm không phải mách lẻo; đó là cách ngăn tổn hại lan rộng.
Nhà trường, công an và học sinh cùng chịu trách nhiệm
Nhà trường tạo không gian an toàn để học sinh chia sẻ; công an phổ biến quy định, hỗ trợ đánh giá và xử lý khi vụ việc vượt quá khả năng giải quyết của trường; còn học sinh cần tránh cổ vũ, phát tán hình ảnh hoặc biến mâu thuẫn thành màn công kích tập thể. Buổi tuyên truyền ở Thuận Quý cho thấy phối hợp không chỉ là cùng xuất hiện trong một chương trình: hoạt động tương tác giúp học sinh thực hành nhận diện và xử lý tình huống có nguy cơ mất an toàn. Trên phạm vi TP.HCM, cơ chế phòng ngừa cũng nhấn mạnh phối hợp giữa trường học, gia đình, chính quyền địa phương và lực lượng chức năng.
Quy trình phối hợp của ngành giáo dục và công an thành phố yêu cầu nhà trường cùng công an cấp xã và gia đình xác minh thông tin, đánh giá nguy cơ, bảo vệ học sinh; khi có dấu hiệu trẻ bị xâm hại, cần thông báo Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111. Vụ nghiêm trọng hoặc có dấu hiệu vi phạm pháp luật phải được chuyển cơ quan công an có thẩm quyền, không che giấu hay trì hoãn; sau đó tiếp tục hỗ trợ tâm lý, ổn định việc học và ngăn tái diễn. Quy định rõ ràng giúp tránh hai sai lầm: xử lý kín khiến nguy cơ bị bỏ sót, hoặc đẩy học sinh bị tổn thương vào thế phải tự xoay xở.
Bài học cần tiếp nối sau Ngày Pháp luật
Các hoạt động tại TP.HCM cho thấy quy mô tuyên truyền đã vượt khỏi một buổi sinh hoạt đơn lẻ: chương trình ở Trường Trung học cơ sở Nguyễn Văn Trỗi có hơn 1.800 học sinh tham gia; năm 2026, ít nhất 4 chương trình về bạo lực học đường và bắt nạt trên mạng tại các cơ sở giáo dục ghi nhận tổng cộng 2.240 lượt tham dự. Nhưng số người dự không tự nó chứng minh học sinh đã biết ứng phó. Giá trị lâu dài nằm ở việc biến thông điệp thành thói quen, để các em biết kiểm soát cảm xúc, không chia sẻ nội dung làm nhục bạn và tìm hỗ trợ khi thấy dấu hiệu nguy hiểm.
Định hướng “mỗi tuần một thông điệp - một kỹ năng - một hành động” có thể giúp duy trì việc học qua tọa đàm, trải nghiệm, phát thanh học đường và vài phút sinh hoạt lớp. Chiến dịch “Không một mình 2026 - Kết nối không tổn thương” được triển khai toàn quốc từ ngày 10/10 đến 10/12/2026, thuộc chương trình bảo vệ, hỗ trợ trẻ em trên môi trường mạng giai đoạn 2026–2030. Kết luận cần rõ ràng: kỹ năng tự bảo vệ không thể chỉ dạy một lần. Khi nhà trường tạo điều kiện lên tiếng, công an phối hợp đúng quy trình và học sinh biết báo tin thay vì tiếp tay, phòng chống bắt nạt mới trở thành việc làm hằng ngày.
