Từ “vua doanh số” sedan cỡ B đến kỷ nguyên xe gầm cao
Xu hướng chuyển dịch từ sedan cỡ B sang các dòng SUV, crossover và MPV tại Việt Nam là quá trình người mua ô tô ưu tiên không gian, tính đa dụng và kiểu dáng gầm cao, khiến sedan truyền thống dần đánh mất vị thế trung tâm trong cơ cấu doanh số và trong chiến lược mua xe của số đông gia đình đô thị. Thay vì trung thành với những mẫu sedan cỡ B Việt Nam từng thống trị bảng xếp hạng, người dùng đang viết lại bài toán chi phí – công năng – hình ảnh, với trọng tâm là những chiếc xe gầm cao phổ biến có thể đáp ứng đồng thời nhu cầu đi làm hàng ngày, chở gia đình và đi chơi cuối tuần.
Số liệu 8 tháng đầu năm cho thấy sedan đang tụt lại: tổng doanh số sedan của các hãng thành viên đạt 18.192 xe, giảm 5.182 xe, tương đương 22,2% so với cùng kỳ. Trong khi đó, SUV bứt tốc với 51.869 xe, tăng thêm 6.965 xe; crossover đạt 21.540 xe, tăng 4.816 xe; MPV lên 33.270 xe, tăng hơn 1.200 xe so với cùng kỳ. Một câu nói đáng nhớ có thể trích dẫn là: “Doanh số sedan giảm hơn 22%, trong khi doanh số SUV tăng gần 7.000 xe chỉ sau 8 tháng”. Con số này nói thay cho xu hướng: người Việt đang đổi gu mua ô tô, và sedan không còn là mặc định.
Sedan cỡ B Việt Nam: Vios vẫn dẫn đầu nhưng mất dần sân nhà
Trong phân khúc sedan cỡ B Việt Nam, Toyota Vios vẫn là cái tên quen thuộc nhưng giờ đây giữ vai trò một “thủ lĩnh đang bị bao vây” hơn là ông vua không đối thủ. Tháng 8, Vios dẫn đầu phân khúc với 656 xe bán ra, tiếp theo là Mazda2, Honda City, Hyundai Accent, Mitsubishi Attrage. Tuy nhiên, bức tranh 8 tháng cho thấy nền tảng của cả phân khúc đang yếu đi: sedan hạng B chỉ tiêu thụ 17.955 xe (bao gồm cả Accent), giảm gần 20% so với cùng kỳ.
Điều đó có nghĩa, dù Vios và các đối thủ vẫn bám trụ trong top doanh số, chiếc bánh thị trường mà họ chia nhau đã nhỏ lại. Trước đây, với ngân sách tầm trung, lựa chọn gần như mặc định là sedan cỡ B: dễ lái, tiết kiệm, phù hợp đô thị. Nay, cùng một khoản tiền, người mua có thể nhìn sang những mẫu crossover cỡ B hay SUV đô thị gầm cao, kích thước tương đương nhưng cho cảm giác rộng rãi, linh hoạt hơn. Sedan không “chết”, nhưng đang bị đẩy lùi về vai trò xe chuyên cho đô thị, taxi, dịch vụ, thay vì lựa chọn đầu tiên của gia đình trẻ.
SUV, crossover, MPV: Xe gầm cao phổ biến và cuộc đổi tiêu chí chọn xe
Doanh số SUV tăng không chỉ vì “mốt” chạy theo dáng xe thể thao, mà phản ánh thay đổi rất thực tế trong lối sống và nhu cầu sử dụng. Các mẫu SUV đô thị, crossover cỡ B và C xuất hiện ngày càng nhiều, với mức giá trải trên nhiều dải, mở rộng lựa chọn cho người mua. Nếu trước đây, bài toán là sedan hạng B hay sedan hạng C, thì nay người dùng có thêm phương án crossover vs sedan: cùng kích thước, cùng tầm giá, nhưng gầm cao hơn, tầm nhìn thoáng hơn, khả năng leo vỉa, đi đường xấu tự tin hơn.
Theo ghi nhận, SUV, crossover và MPV đang dần trở thành sản phẩm chủ lực của nhiều hãng, thay thế vị trí vốn thuộc về sedan. Người mua ô tô đang ưu tiên tính đa dụng: “Một chiếc SUV hoặc crossover có thể vừa phục vụ đi làm, vừa đưa đón con, đi mua sắm, về quê hay đi du lịch cuối tuần”. Chính việc gộp nhiều vai trò trong một chiếc xe khiến xe gầm cao phổ biến hơn trong các cuộc thảo luận mua xe gia đình. Đó là lý do tiêu chí chọn xe của người Việt đang dịch chuyển từ “đẹp, rẻ, đủ đi làm” sang “đa dụng nhất trong cùng một khoản tiền”.
Sự thoái trào của xe xăng hạng A: Khi SUV đô thị và ô tô điện thế chỗ
Một trong những chỉ dấu rõ nhất của thay đổi xu hướng mua xe là cú trượt dài của xe xăng hạng A. Từng là lựa chọn quen thuộc cho người mua ô tô lần đầu, phân khúc này đang thu hẹp nhanh về cả doanh số lẫn danh mục sản phẩm, khi SUV đô thị và ô tô điện cỡ nhỏ ngày càng chiếm ưu thế. Doanh số toàn phân khúc giảm từ hơn 45.000 xe năm 2021 xuống khoảng 27.800 xe năm 2022, 11.159 xe năm 2023 và 9.261 xe năm 2024. Đến năm 2025, khi chỉ còn Grand i10, Wigo, Morning, doanh số rơi tiếp xuống 6.052 xe, tức giảm gần 87% so với 2021.
Thời điểm xe hạng A hụt hơi cũng là lúc SUV đô thị cỡ nhỏ nổi lên và nhanh chóng thu hút người mua. Nếu SUV đô thị kéo về nhóm khách hàng cần xe rộng rãi, đa dụng hơn, thì ô tô điện gây sức ép vào chính những ưu điểm từng giúp xe hạng A tồn tại: chi phí sử dụng thấp, di chuyển chủ yếu trong phố. Quan trọng hơn, kết quả này cho thấy người Việt không quay lưng với ô tô nhỏ, mà chuyển sự quan tâm sang lựa chọn phù hợp hơn với nhu cầu và chi phí vận hành hiện tại. Đó là một cuộc tái phân bổ ngân sách: thay vì “mua tạm xe nhỏ rồi nâng cấp”, người mua cố thêm để lên thẳng SUV đô thị hoặc xe điện.
Người Việt nên chọn xe thế nào giữa làn sóng SUV?
Sự dịch chuyển doanh số cho thấy thay đổi xu hướng mua xe là có thật, nhưng không có nghĩa mọi người đều nên bỏ sedan để chạy theo SUV. Với những ai di chuyển chủ yếu trong phố, cần chi phí sử dụng tiết kiệm và không gian vừa đủ, sedan cỡ B vẫn là lựa chọn hợp lý; thị phần thu hẹp giúp người mua dễ đàm phán hơn, trong khi các mẫu như Vios, City, Accent vẫn giữ ưu thế về sự lành và quen thuộc.
Ngược lại, nếu gia đình có trẻ nhỏ, thường xuyên về quê, hay đi du lịch cuối tuần, SUV hoặc crossover sẽ mang lại giá trị sử dụng rõ rệt: gầm cao, khoang hành lý linh hoạt, tư thế ngồi thoải mái. Người mua đang dần chuyển từ việc chọn xe theo kiểu dáng sang cân nhắc chiếc xe đáp ứng nhiều nhu cầu nhất trong cùng một khoản tiền. Kết luận quan trọng là: hãy bắt đầu bằng việc liệt kê các tình huống sử dụng thực tế của gia đình, rồi mới quyết định sedan, SUV, crossover hay MPV. Đừng để xu hướng thị trường quyết định thay nhu cầu của chính bạn.
