Paris Motor Show: chiến trường mới của xe điện và AI
Paris Motor Show là triển lãm xe điện Paris nơi các hãng ôtô châu Âu, Mỹ và Trung Quốc dùng xe điện, công nghệ lái tự động và thiết kế để thử nghiệm chiến lược cạnh tranh, phản ánh rõ tương lai ngành ôtô đang dịch chuyển sang AI và phần mềm nhiều hơn là động cơ truyền thống.
Điểm nổi bật nhất năm nay là sự phân hóa chiến lược: châu Âu phòng thủ bằng hoài cổ và điều chỉnh chính sách, trong khi Mỹ và đặc biệt là xe điện Trung Quốc dùng AI để tấn công. Theo một báo cáo, các thương hiệu Trung Quốc chiếm khoảng 1/3 tổng số hãng tham dự, với khoảng 20 thương hiệu, tăng hơn gấp đôi so với kỳ triển lãm năm 2024. Trong bối cảnh đó, việc chỉ có hai thương hiệu – Tesla và Xpeng – được phép cho khách trải nghiệm công nghệ lái thông minh trên đường công cộng càng cho thấy cuộc chơi đang rời xa tay các nhà sản xuất châu Âu.
Mỹ: Tesla biến Paris thành sân khấu cho taxi tự lái
Nếu phải chọn một biểu tượng cho tham vọng AI của Mỹ tại triển lãm xe điện Paris, đó là Tesla Cybercab. Mẫu xe không vô lăng, không bàn đạp này lần đầu tiên được trưng bày tại châu Âu, như một tuyên ngôn rằng Tesla không còn muốn bị xem là hãng sản xuất xe điện thuần túy nữa. Cybercab được giới thiệu như nền tảng cho mạng lưới taxi tự lái trong tương lai, gắn trực tiếp với chiến lược AI rộng hơn của hãng, từ xe đến robot hình người.
Dù khách không được ngồi thử Cybercab – một hạn chế cho những ai muốn kiểm chứng mức độ sẵn sàng của công nghệ – Tesla vẫn khéo léo kéo người dùng vào hệ sinh thái phần mềm của mình. Sáu chiếc Tesla khác được trang bị hệ thống Full Self-Driving (FSD) cho phép khách trải nghiệm lái thử trên đường công cộng, với các tính năng như phát hiện người đi bộ, phanh tự động, giữ làn, hỗ trợ chuyển làn và đỗ xe tự động. Về bản chất, Tesla đang dùng Paris như phòng trưng bày cho phần mềm FSD hơn là cho riêng phần cứng của xe.
Trung Quốc: AI, lái thông minh và sạc siêu nhanh tấn công châu Âu
Trong khi Tesla gây chú ý bằng biểu tượng Cybercab, các hãng xe điện Trung Quốc chọn chiến lược dàn quân rộng, đánh thẳng vào công nghệ lái thông minh và hạ tầng pin xe điện. Khoảng 20 thương hiệu Trung Quốc tham gia triển lãm, chiếm khoảng 1/3 tổng số hãng, và phần lớn đặt trọng tâm vào xe điện kết hợp AI để mở rộng hiện diện tại thị trường này. Đây không phải màn “thăm dò” mà là một cuộc tấn công có tính toán vào sân nhà của các hãng châu Âu.
Xpeng mang đến mẫu SUV điện G9L cùng trải nghiệm lái thông minh NGP (VLA 2.0) trên đường phố trung tâm Paris, trở thành một trong hai thương hiệu duy nhất – bên cạnh Tesla – tham gia chương trình Autonomous Lab dành cho công chúng. Hệ thống NGP sử dụng mô hình AI mô phỏng thế giới thực, kết hợp camera, radar sóng milimét và cảm biến siêu âm, và được Xpeng lên kế hoạch đưa vào châu Âu từ năm 2027 thông qua cập nhật OTA ở các khu vực pháp lý cho phép. Song song, BYD trình diễn công nghệ sạc siêu nhanh Flash Charging trên SUV điện Atto 8, với tuyên bố pin có thể tăng từ 10% lên 97% trong khoảng 9 phút nếu dùng hạ tầng sạc chuyên dụng – một lời nhắc thẳng thắn rằng cuộc đua pin xe điện và sạc nhanh DC đang nóng lên từng phút.
Châu Âu: hoài cổ trong thiết kế, chậm chân trong lái thông minh
Trái ngược với sự ồn ào của Mỹ và Trung Quốc, các hãng châu Âu xuất hiện tại triển lãm xe điện Paris với tâm thế phòng thủ. Nhiều mẫu concept điện của Citroën, Renault hay Volkswagen dựa trên ngôn ngữ thiết kế hoài cổ, gợi nhớ các dòng xe từng thành công như 2CV, Renault 4, Renault 5 hay Polo. Song song với đó, tại các diễn đàn bên lề, các nhà sản xuất châu Âu tập trung kêu gọi nới lỏng quy định khí thải, bảo vệ ngành bằng chính sách thương mại và điều chỉnh tiêu chuẩn an toàn cho xe cỡ nhỏ. Thay vì tấn công bằng công nghệ, họ đang cố kéo chậm nhịp thay đổi.
Điều đáng lo hơn là sự vắng mặt của châu Âu trong cuộc chơi công nghệ lái tự động. Ở khu Autonomous Lab – nơi lần đầu tiên công chúng được trải nghiệm công nghệ lái thông minh trên đường công cộng – chỉ có Tesla và Xpeng góp mặt; không có bất kỳ thương hiệu châu Âu nào trong danh sách. Trong khi khu lái thử thông thường quy tụ khoảng 90 mẫu xe từ 21 thương hiệu châu Âu quen thuộc, từ Peugeot đến Skoda, thì phần “bộ não” của xe – công nghệ lái thông minh – lại thuộc về Mỹ và Trung Quốc. Nếu xu hướng này kéo dài, lợi thế về thiết kế và thương hiệu có thể không đủ để bù lại khoảng cách về phần mềm.
Kết luận: Tương lai thuộc về ai kiểm soát phần mềm, pin và hạ tầng
Paris Motor Show năm nay cho thấy rõ một điều: cuộc chơi xe điện không còn xoay quanh kiểu dáng hay động cơ mà đang chuyển sang phần mềm, pin xe điện và hạ tầng sạc nhanh DC. Tesla dùng Cybercab và FSD để khẳng định vai trò hãng công nghệ AI hơn là nhà sản xuất ôtô. Các hãng xe điện Trung Quốc, từ Xpeng với NGP đến BYD với Flash Charging, coi châu Âu là thị trường tăng trưởng, không phải sân nhà của đối thủ.
Trong khi đó, châu Âu vẫn tiếp tục phát triển xe điện và tung sản phẩm mới, nhưng chiến lược hiện tại mang màu sắc phòng thủ nhiều hơn tấn công. Theo một nhận định, cạnh tranh trong thời gian tới sẽ không chỉ xoay quanh thiết kế và giá bán, mà còn tập trung vào tốc độ sạc, công nghệ lái thông minh và năng lực sản xuất tại từng thị trường. Nếu các hãng châu Âu không bước nhanh hơn vào cuộc đua công nghệ lái tự động và AI, triển lãm xe điện Paris trong vài năm tới có thể trở thành sân khấu nơi Mỹ và Trung Quốc tranh ngôi, còn châu Âu chỉ đóng vai khán giả trên chính sân nhà của mình.
