Cứu hộ dưới nước cần được rèn trong điều kiện sát thực tế
Cứu hộ dưới nước là hoạt động tìm kiếm, tiếp cận và đưa người gặp nạn đến nơi an toàn trong môi trường sông, hồ hoặc vùng ngập lụt, nơi dòng chảy và chướng ngại vật có thể đổi thay bất ngờ. Vì vậy, năng lực này không thể chỉ dựa vào lý thuyết hay thiết bị: phản xạ, phối hợp đội hình và khả năng điều khiển phương tiện đều phải được rèn thường xuyên. Tại sông Đăk Bla, nơi hằng năm thường xảy ra tai nạn đuối nước, lực lượng PCCC và cứu nạn, cứu hộ tổ chức huấn luyện chuyên sâu bám sát tình huống thực tế. Đây là lựa chọn đúng trọng tâm: địa hình phức tạp đòi hỏi người cứu hộ vừa làm chủ ca nô công suất lớn, vừa giữ bình tĩnh trước dòng chảy, thủy triều và vật cản chìm. Huấn luyện cứu nạn có giá trị nhất khi biến kiến thức thành thao tác chính xác trong điều kiện khắc nghiệt.
Từ lái ca nô đến phối hợp cứu người giữa mùa lũ
Các bài tập kết hợp kỹ năng điều khiển phương tiện với kỹ thuật cứu nạn trực tiếp: lập đội hình tiếp cận nạn nhân, áp sát an toàn, đưa người lên phương tiện và di dời tài sản nhanh chóng. Cán bộ, chiến sĩ còn luyện lái qua sóng, vượt chướng ngại vật và xử lý tình huống trong thời tiết khắc nghiệt. Việc lặp lại những thao tác này giúp giảm nguy cơ sai sót khi mỗi quyết định trên sông đều có thể ảnh hưởng đến cả nạn nhân lẫn người cứu. Phạm vi diễn tập cũng vượt ra ngoài các vụ đuối nước đơn lẻ. Lực lượng thực hành tìm kiếm cứu nạn trong mùa bão lũ, tiếp tế lương thực cho vùng ngập bị chia cắt và chữa cháy tàu thuyền trên sông. Cách huấn luyện đa nhiệm này phù hợp với thực tế thiên tai: cứu hộ dưới nước thường đi cùng sơ tán, hỗ trợ dân sinh và xử lý sự cố phương tiện.
Năng lực sẵn sàng giúp rút ngắn thời gian cứu nạn
Sau đợt huấn luyện, cán bộ, chiến sĩ sử dụng thành thạo trang thiết bị và phương tiện hiện có, qua đó duy trì trạng thái sẵn sàng ứng phó cao. Ý nghĩa thiết thực nằm ở khả năng rút ngắn “thời gian vàng”: người gặp nạn có cơ hội được tiếp cận sớm hơn, còn lực lượng cứu hộ có thêm cơ sở để bảo vệ an toàn cho chính mình và cộng đồng. Tuy nhiên, một cuộc diễn tập không thể thay thế việc rèn luyện liên tục. Dòng nước thay đổi theo địa bàn và thời tiết; kỹ năng chỉ đáng tin khi được duy trì, phối hợp thành thục và kiểm tra định kỳ. Huấn luyện sát thực tế vì thế không nên được xem là hoạt động theo mùa, mà là phần thiết yếu của năng lực ứng phó quanh năm. Khi mưa bão kéo về, người dân cần một lực lượng có thể triển khai nhanh, hiểu rõ phương tiện và làm việc ăn ý dưới áp lực.
Phòng chống đuối nước phải bắt đầu từ cộng đồng
Cứu hộ chuyên nghiệp là tuyến ứng phó sau khi nguy hiểm xảy ra; phòng chống đuối nước mới là lớp bảo vệ cần được xây dựng từ trước. Các chương trình phổ biến kỹ năng cho trẻ em và thanh thiếu niên hướng dẫn nhận diện nguy cơ ở ao hồ, sông suối, biển và khu vực nước sâu; đồng thời rèn cách tự bảo vệ, nổi, bơi, mặc áo phao và gọi trợ giúp. Điểm cần nhấn mạnh là cứu người không đồng nghĩa với lao xuống nước: hỗ trợ gián tiếp từ vị trí an toàn giúp tránh tạo thêm nạn nhân. Một chương trình thí điểm tại Hà Nội do Cung Thiếu nhi Hà Nội phối hợp với các đơn vị liên quan tổ chức sẽ được đánh giá trước khi triển khai tại 11 xã, phường từ tháng 11-2026 đến tháng 5-2027; các “Trại kỹ năng” dự kiến diễn ra vào mùa hè năm 2027. Đây là hướng bổ trợ đáng làm: gia đình, nhà trường và người dân cùng củng cố an toàn dưới nước, thay vì chỉ trông chờ lực lượng cứu hộ.
