Thước đo AI phải nằm ngoài phòng thí nghiệm
Giá trị AI là mức độ công nghệ này tạo ra cải thiện có thể nhận thấy trong dịch vụ công, năng suất lao động, sức khỏe doanh nghiệp và chất lượng cuộc sống, chứ không phải số lượng mô hình hay dự án được công bố. Tại lễ khai mạc Tuần lễ Số Quốc tế Việt Nam 2026 ở Quảng Ninh ngày 28/10, Bộ trưởng Vũ Hải Quân nhấn mạnh rằng AI đang thay đổi cách nền kinh tế tăng trưởng, chính phủ phục vụ người dân và các quốc gia cạnh tranh, hợp tác. Đây là cách đặt vấn đề đúng: công nghệ không tự tạo ra tiến bộ chỉ vì được triển khai. Nếu người dân vẫn mất thời gian với thủ tục, doanh nghiệp không vận hành tốt hơn và người lao động không làm được nhiều việc có ích hơn, thì những con số dự án khó chứng minh AI đã đem lại hiệu quả. Tiến bộ cần được nhìn từ trải nghiệm và kết quả, không phải từ danh mục sáng kiến.
AI dịch vụ công: người dân phải cảm nhận được khác biệt
Với AI dịch vụ công, tiêu chí đầu tiên nên là dịch vụ có nhanh hơn, dễ tiếp cận hơn và đáp ứng đúng nhu cầu hơn hay không. Bộ trưởng Vũ Hải Quân nêu rõ rằng giá trị AI cần thể hiện qua chất lượng dịch vụ công tốt hơn, năng suất cao hơn, doanh nghiệp vững mạnh hơn và chất lượng cuộc sống được cải thiện. Đó là một chuẩn mực thiết thực vì nó buộc cơ quan triển khai phải xem xét kết quả từ phía người sử dụng, thay vì chỉ báo cáo hệ thống đã được đưa vào hoạt động. Một công cụ tự động hóa nhưng khiến người dân phải lặp lại thông tin, khó yêu cầu giải thích hoặc không biết cách sửa sai sẽ không phải là cải thiện. AI trong khu vực công cần giải quyết việc cụ thể và phục vụ con người tốt hơn; nếu không, đổi mới chỉ dừng ở giao diện công nghệ.
Năng suất cao hơn phải đi cùng doanh nghiệp khỏe hơn
Năng suất lao động là thước đo quan trọng, nhưng không nên hiểu đơn giản là làm nhanh hơn bằng mọi giá. Ứng dụng AI chỉ có ý nghĩa khi giúp người lao động giảm việc lặp lại, tập trung vào công việc tạo giá trị và cải thiện chất lượng đầu ra. Tương tự, doanh nghiệp vững mạnh hơn không chỉ là doanh nghiệp có thêm phần mềm AI, mà là doanh nghiệp vận hành hiệu quả, thích ứng tốt và tạo được sản phẩm, dịch vụ hữu ích hơn. Khi lợi ích tập trung ở một vài thử nghiệm trình diễn, còn phần lớn tổ chức không thể đưa công nghệ vào hoạt động thường ngày, hiệu quả AI vẫn hạn chế. Vì vậy, cần đánh giá cả mức độ ứng dụng lẫn kết quả thực tế: AI có giúp công việc tốt hơn, doanh nghiệp bền sức hơn và người lao động có thêm năng lực hay không.
Từ dự án rời rạc đến chuyển đổi có trách nhiệm
Thông điệp của Bộ trưởng đặt ra yêu cầu chuyển từ các dự án AI riêng lẻ sang chuyển đổi trên phạm vi toàn bộ nền kinh tế và xã hội. Điều này không có nghĩa là chạy theo triển khai đại trà; AI cần nền tảng kết nối, dữ liệu đáng tin cậy và cách quản trị cân bằng giữa đổi mới với an toàn. Việt Nam xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực của mô hình tăng trưởng mới, trong đó AI là công nghệ chiến lược quốc gia. Tuần lễ Số Quốc tế Việt Nam diễn ra từ ngày 28 đến 30/10, hướng tới biến cam kết về kết nối, quản trị và ứng dụng thành chương trình hành động cụ thể, đồng thời thúc đẩy hợp tác quốc tế. Đích đến nên là kết quả người dân và doanh nghiệp nhận ra được. Đếm dự án có thể dễ dàng; chứng minh AI làm cuộc sống tốt hơn mới là phép thử đáng tin.
