Tháng 9 quyết liệt: Chuỗi dự án điện Cần Thơ bước vào thời khắc định đoạt
Động thái Chính phủ ấn định hạn chót trong tháng 9 để tháo gỡ vướng mắc cho chuỗi Lô B Ô Môn, nhà máy Sông Hậu 2 và Ô Môn 2 là bước can thiệp trực tiếp nhằm đồng bộ hóa tiến độ các dự án điện Cần Thơ, củng cố an ninh năng lượng Việt Nam và tạo nền tảng cho một cực tăng trưởng công nghiệp mới ở đồng bằng sông Cửu Long. Đây không còn là những dự án riêng lẻ, mà là phép thử cho khả năng biến quy hoạch điện thành hiện thực.
Chiều 12/9, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc trực tiếp kiểm tra công trường và làm việc về tiến độ các dự án điện tại Cần Thơ, gồm Long Phú 1, Sông Hậu 2, Ô Môn 3 và Ô Môn 4. Ngay sau chuyến kiểm tra, ông ban hành chỉ đạo yêu cầu xử lý dứt điểm những vướng mắc của Ô Môn 2 và nhà máy Sông Hậu 2 trong tháng 9, đồng thời yêu cầu làm rõ các nút thắt của Ô Môn 3 trong chuỗi Lô B Ô Môn. Quan điểm ở đây rất rõ: nếu không “chốt” được ngay lúc này, chuỗi khí – điện này sẽ tiếp tục mất cơ hội về thời gian và chi phí cho cả hệ thống.
Sông Hậu 2, Ô Môn 2: những nút thắt nào phải được tháo ngay trong tháng 9?
Nhà máy Sông Hậu 2 và Ô Môn 2 đang là hai điểm nghẽn lớn nhất trong bức tranh dự án điện Cần Thơ. Với nhà máy Sông Hậu 2 công suất 2.000MW, Bộ Công Thương được giao làm việc với các cơ quan liên quan để giải quyết tranh chấp với nhà đầu tư trên cơ sở cân bằng lợi ích các bên, phù hợp các cam kết quốc tế, và phải hoàn tất trong tháng 9. Mục tiêu phát điện vào năm 2030 của Sông Hậu 2 chỉ có ý nghĩa nếu loạt giấy tờ, hợp đồng và tranh chấp kéo dài nhiều năm qua được khóa lại ngay bây giờ.
Ô Môn 2 nằm trong chuỗi Lô B Ô Môn, nhưng hiện là mắt xích chậm nhất, bị đánh giá đang chậm 3–4 năm so với kế hoạch. Chính phủ không giấu được sự sốt ruột khi yêu cầu Bộ Công Thương, nhà đầu tư và các bộ ngành tránh kéo dài đàm phán, không để các hợp đồng mua bán khí, mua bán điện và các thủ tục pháp lý tiếp tục “giam” dự án. Cách nói dễ trích dẫn ở đây là: "Nếu Ô Môn 2 không được giải phóng khỏi vòng đàm phán, toàn chuỗi khí – điện Lô B Ô Môn sẽ phải trả giá bằng tiến độ bị bẻ gãy".
Chuỗi Lô B – Ô Môn: trụ cột an ninh năng lượng và bài toán chuyển đổi nhiên liệu khí
Chuỗi khí – điện Lô B Ô Môn không chỉ là một dự án lớn mà là trụ cột chiến lược trong an ninh năng lượng Việt Nam, khi đồng thời giải bài toán nguồn khí cho điện khí Cần Thơ và bổ sung cho khu vực Cà Mau. Ở thượng nguồn, hoạt động thăm dò tại mỏ khí Lô B đang cho kết quả tích cực hơn kỳ vọng, mở ra khả năng khai thác thuận lợi hơn phương án ban đầu. Tại trung nguồn, việc thống nhất kéo thêm tuyến ống 37 km để đưa khí Lô B cấp bổ sung cho Cà Mau cho thấy mục tiêu tận dụng tối đa nguồn tài nguyên này.
Về hạ nguồn, các nhà máy Ô Môn 3 và Ô Môn 4 đang cho thấy một “tốc độ khác”: Ô Môn 4 đã khởi công, đang triển khai thiết kế, mua sắm, xây lắp; Ô Môn 3 đã hoàn tất thủ tục chuẩn bị đầu tư và đang đánh giá gói thầu EPC. PETROVIETNAM đặt mục tiêu Ô Môn 4 đốt lửa vào tháng 5/2028, chạy thử tháng 11/2028 và vận hành thương mại tháng 12/2028. Đồng thời, Ô Môn 1 công suất 660MW đang chuẩn bị chuyển đổi nhiên liệu khí sang sử dụng khí Lô B, mở đường cho một tổ hợp chuyển đổi nhiên liệu khí quy mô tại Cần Thơ. Đó là cách chuỗi Lô B Ô Môn góp phần giữ thế chủ động cho an ninh năng lượng Việt Nam.
Đồng bằng sông Cửu Long: muốn tăng trưởng hai con số, phải có điện trước
Không thể nói về tham vọng tăng trưởng hai con số ở đồng bằng sông Cửu Long nếu vẫn chấp nhận để các dự án điện Cần Thơ nằm trên giấy thêm vài năm nữa. Phó Thủ tướng Phạm Gia Túc nhấn mạnh, khu vực này hiện có tỷ trọng công nghiệp chưa cao; muốn trở thành cực tăng trưởng của cả nước đến năm 2030 thì phải phát triển công nghiệp và các trung tâm năng lượng, đặc biệt tại Cần Thơ. Nói cách khác, điện không chỉ là đầu vào sản xuất, mà là điều kiện tồn tại của mọi kế hoạch hạ tầng, logistics, đô thị hóa trong vùng.
Yêu cầu bảo đảm đủ nguồn cung điện và xây dựng các trung tâm năng lượng – công nghiệp ở Cần Thơ được đặt ra như một tiền đề để đạt mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số trong giai đoạn tới. Nếu chuỗi Lô B Ô Môn và nhà máy Sông Hậu 2 tiếp tục trễ hẹn, vùng này sẽ phải phụ thuộc nhiều hơn vào truyền tải từ các khu vực khác với rủi ro tắc nghẽn và chi phí tăng. Quyết định “khóa deadline” trong tháng 9 vì thế là lời khẳng định: hoặc hệ thống cùng nhau gỡ, hoặc chấp nhận bỏ lỡ một cơ hội phát triển hiếm hoi.
Tháng 9 là phép thử, nhưng cuộc chơi là dài hạn
Tập trung tháo gỡ vướng mắc trong tháng 9 chỉ là bước khởi đầu, không phải đích đến. Với chuỗi Lô B Ô Môn, Chính phủ còn yêu cầu PETROVIETNAM giám sát sát sao các dự án thượng nguồn và trung nguồn, rút ngắn thời gian triển khai, với mục tiêu dòng khí đầu tiên từ Lô B không muộn hơn quý III/2027. Điều này đặt ra một thông điệp thẳng thắn: nếu một mắt xích chậm, cả chuỗi sẽ phải cùng điều chỉnh để không phá vỡ cân bằng tiến độ.
Về phía nhà đầu tư, không còn nhiều chỗ cho tâm lý “đợi thêm” khi Chính phủ đã công khai ưu tiên an ninh năng lượng Việt Nam và phát triển các trung tâm điện lực ở Cần Thơ như một trụ cột mới của nền kinh tế. Điều cần chờ đợi lúc này không phải là thêm văn bản chỉ đạo, mà là những hợp đồng được ký, những tranh chấp được giải, và quan trọng hơn hết, là hình ảnh các tổ máy Ô Môn, Sông Hậu sáng điện đúng hẹn.
