Chiến thắng chính trị làm đổi cách thị trường định giá rủi ro
Chiến thắng của đảng Dân chủ là việc đảng này giành quyền kiểm soát cả hai viện Quốc hội Mỹ, khiến nhà đầu tư đánh giá lại khả năng thông qua chính sách và hướng đi của thị trường toàn cầu trong những năm còn lại của nhiệm kỳ tổng thống. Sau cuộc bỏ phiếu ngày 4/11, kết quả ấy đặt chính quyền Tổng thống Donald Trump trước một Quốc hội do phe đối lập kiểm soát và làm dấy lên khả năng bế tắc lập pháp. Phản ứng ban đầu không phải là bán tháo: chứng khoán Mỹ tăng khi giới đầu tư cho rằng kết quả đã giảm một phần bất định chính trị, nhưng đồng thời họ phải tính lại mức độ chính quyền có thể thúc đẩy chương trình kinh tế và đối ngoại. Theo tôi, điểm mấu chốt không nằm ở nhãn “thắng” hay “thua”, mà ở sự đối nghịch giữa kỳ vọng chính sách ít thay đổi đột ngột và rủi ro Washington khó đạt đồng thuận.

Cổ phiếu tăng, còn trái phiếu phát tín hiệu thận trọng
Phiên giao dịch ngày 4/11 cho thấy nhà đầu tư trước mắt đón nhận kịch bản Quốc hội và Nhà Trắng thuộc hai đảng khác nhau một cách tích cực. S&P 500 tăng 1,6%, Dow Jones tăng khoảng 3% và Nasdaq Composite tăng 1,4%; mức tăng trải rộng nhưng không đồng đều giữa các nhóm cổ phiếu. Doanh nghiệp y tế và chuỗi bán lẻ phục vụ khách hàng thu nhập thấp được chú ý nhờ kỳ vọng Quốc hội có thể xem xét lại một số khoản cắt giảm ngân sách cho y tế và hỗ trợ thực phẩm. Trái lại, lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm giảm xuống 4,88%, từ 4,95% phiên trước đó. Cổ phiếu tăng trong khi lợi suất giảm không phải tín hiệu mâu thuẫn: thị trường vừa nhẹ nhõm trước nguy cơ thay đổi chính sách đột ngột, vừa tìm đến trái phiếu khi cân nhắc triển vọng tài khóa và lạm phát.
Tâm lý lan ra ngoài nước Mỹ qua thương mại và năng lượng
Kết quả chính trị tại Mỹ tác động đến thị trường toàn cầu vì nó có thể làm thay đổi kỳ vọng về thương mại, dòng vốn và chính sách đối ngoại của nền kinh tế lớn nhất thế giới. Trong phiên 4/11, Paris tăng 2%, Thượng Hải tăng 2,2% và London tăng 1,8%, trong khi Nikkei 225 của Nhật Bản giảm 1,4%. Diễn biến trái chiều nhắc rằng một cú hích tâm lý không đem lại lợi ích đồng đều cho mọi thị trường. Giá dầu giảm mạnh khi nhà đầu tư kỳ vọng Quốc hội mới có thể gây sức ép để chính quyền xem xét lại chiến dịch quân sự tại Iran. Với người dân và doanh nghiệp ở các nền kinh tế châu Á nhập khẩu năng lượng, dầu rẻ hơn có thể giảm chi phí nhập khẩu và áp lực lạm phát. Ngược lại, doanh nghiệp xuất khẩu sang Mỹ hoặc gắn với chuỗi cung ứng công nghệ vẫn phải dè chừng thay đổi về thương mại và quy định.
Bế tắc lập pháp là điểm tựa ngắn hạn, nhưng không xóa bất định
Thị trường có lý do để xem thế chia quyền là một cơ chế kìm hãm những thay đổi lớn trong ngắn hạn: nếu Quốc hội khó thông qua luật, môi trường kinh doanh ít có nguy cơ bị điều chỉnh đột ngột. Nhưng đây chỉ là sự yên tâm có điều kiện. Tổng thống vẫn giữ công cụ ảnh hưởng đến thương mại, thuế quan, đối ngoại và quy định, trong khi đảng Dân chủ có thể tăng cường giám sát công ty AI giữa lúc phản đối việc xây dựng trung tâm dữ liệu gia tăng. Khả năng Quốc hội vượt quyền phủ quyết của tổng thống cũng bị giới hạn, nên bế tắc có thể kéo dài thay vì nhanh chóng tạo ra một hướng chính sách mới. Trong những tuần tới, nhà đầu tư sẽ theo dõi đàm phán ngân sách, chính sách thuế, quy định AI và chiến sự Iran; thương lượng ngân sách đình trệ có thể làm triển vọng tài khóa thêm phức tạp. Kết luận: đà tăng cổ phiếu phản ánh nhẹ nhõm trước mắt, không phải bằng chứng rằng rủi ro chính trị đã qua.







