Xe xăng hạng A mất khách: SUV cỡ nhỏ và xe điện lên ngôi

Từ lựa chọn mặc định đến phân khúc “hết thời”

Xe xăng hạng A là nhóm ô tô đô thị cỡ nhỏ dùng động cơ xăng, từng được coi là lựa chọn mặc định cho người mua ô tô lần đầu nhờ kích thước gọn, chi phí sở hữu thấp và mức giá dễ tiếp cận, phục vụ chủ yếu nhu cầu đi lại trong phố của các gia đình nhỏ và cá nhân ngân sách hạn chế. Điểm mấu chốt của bức tranh hiện nay là: phân khúc từng bán hơn 45.000 xe một năm giờ chỉ còn khoảng 6.000 chiếc, trong khi thị trường ô tô Việt Nam vẫn tăng trưởng chung. Nói thẳng, xe xăng hạng A không mất khách vì người Việt “ngán” ô tô nhỏ, mà vì có những lựa chọn nhỏ gọn khác hợp lý hơn về không gian, kiểu dáng và chi phí sử dụng. Đây là sự sụp đổ mang tính cấu trúc, không phải cú trượt tạm thời.

Số liệu biết nói: doanh số lao dốc giữa thị trường đang tăng

Nếu nhìn vào con số, mức suy giảm của xe xăng hạng A không còn là cảm nhận mà là thực tế khắc nghiệt. Tháng 8 gần đây, Hyundai Grand i10 chỉ bán 91 xe, Toyota Wigo đạt 76 xe, còn Kia Morning không được công bố doanh số riêng; tổng cộng cả phân khúc chỉ dừng ở 167 chiếc. Tính đến hết 5 tháng, Grand i10 đạt 1.121 xe, giảm khoảng 20% so với cùng kỳ, Wigo chỉ 203 chiếc, giảm tới 78%. Câu nói có thể trích lại nguyên văn là: "Năm 2021, tổng doanh số phân khúc xe hạng A đạt hơn 45.000 chiếc... đến năm 2025, tổng doanh số tiếp tục giảm xuống khoảng 6.052 chiếc". Đáng chú ý, 8 tháng đầu năm, tổng doanh số thị trường tăng 12% nhưng SUV vẫn là dòng xe du lịch bán chạy nhất, chứng tỏ khách hàng không dừng mua xe mà chuyển phân khúc.

SUV đô thị cỡ nhỏ: kẻ chiếm chỗ người mua lần đầu

Thời điểm xe xăng hạng A hụt hơi trùng với lúc SUV đô thị cỡ nhỏ trỗi dậy và “cướp” thẳng nhóm khách hàng mua xe lần đầu. Toyota Raize và Kia Sonet xuất hiện cuối 2021, mở ra lựa chọn gầm cao, không gian rộng và đa dụng hơn cho người từng chỉ nghĩ tới hatchback hạng A. Giá các bản cao của Grand i10 nằm trong khoảng 360–455 triệu đồng, Morning từ 304–439 triệu đồng, trong khi Sonet từ 499 triệu và Raize ở mức 527 triệu đồng; chênh lệch không còn đủ lớn để người mua chấp nhận không gian và trang bị khiêm tốn. Hiện nay, nhiều mẫu SUV hạng B có giá thực tế xuống dưới hoặc tiệm cận 500 triệu đồng nhờ ưu đãi, càng làm khoảng cách chi phí thêm nhạt nhòa. Với thị hiếu chuộng dáng SUV, vị trí ngồi cao, khoảng sáng gầm lớn và khả năng phục vụ cả đi phố lẫn đi tỉnh, xe xăng hạng A lép vế gần như trên mọi tiêu chí.

Xe điện giá rẻ: đánh thẳng vào lợi thế truyền thống của xe hạng A

Nếu SUV đô thị hút khách nhờ tính đa dụng, xe điện giá rẻ lại tấn công vào đúng lợi thế từng giúp xe xăng hạng A tồn tại: chi phí sở hữu thấp và nhỏ gọn trong phố. Trước năm 2023, xe xăng cỡ A gần như là lựa chọn duy nhất cho người muốn mua ô tô mới với ngân sách thấp. Nhưng sự xuất hiện của các mẫu ô tô điện giá rẻ đã kéo mặt bằng giá xe mới xuống dưới 300 triệu đồng, thậm chí thấp hơn ở một số sản phẩm. VF 3 là ví dụ rõ ràng: năm 2025 đạt 44.585 xe, VF 5 đạt 43.913 xe, tức doanh số riêng lẻ đã vượt xa cả phân khúc xe xăng hạng A cộng lại. Khi xe điện nhỏ cung cấp kích thước gọn, chi phí sử dụng thấp và thêm lợi thế miễn thuế nhiên liệu, không lạ khi người mua lần đầu chuyển sang chúng thay vì bám vào Morning hay Grand i10.

Tương lai xe xăng hạng A: còn “cửa” hay nên chấp nhận thu hẹp?

Thật khó để biện hộ cho việc giữ nguyên cách làm với xe xăng hạng A khi lợi thế giá, trang bị và kiểu dáng đều suy yếu. Hiện phân khúc gần như chỉ xoay quanh Grand i10, Wigo và Morning, trong đó Morning thậm chí không còn được công bố doanh số riêng. Sự nhỏ gọn vẫn hữu ích trong phố, nhưng người dùng ngày nay cần một chiếc xe đa dụng hơn; xe hạng A truyền thống có ưu thế luồn lách nhưng hạn chế rõ về không gian và tiện nghi. Một phân tích thị trường ghi nhận người tiêu dùng đang chuyển từ xe cỡ A truyền thống sang các mẫu A-SUV, trong khi xe gầm thấp hạng A ngày càng thu hẹp cả sản phẩm lẫn doanh số. Nếu các hãng không tái định vị xe xăng hạng A – ví dụ bằng bản hybrid, nội thất linh hoạt hơn, trang bị tốt hơn – thì việc phân khúc này tiếp tục co lại là điều gần như chắc chắn trong thị trường ô tô Việt Nam.