Xe xăng hạng A: Từ lựa chọn mặc định đến phân khúc “hấp hối”
Xe xăng hạng A là nhóm ô tô cỡ nhỏ chạy xăng, chủ yếu dạng hatchback hoặc sedan, từng được coi là lựa chọn mặc định cho người mua ô tô lần đầu nhờ kích thước gọn, giá dễ tiếp cận và chi phí sử dụng thấp, nhưng hiện đang mất dần chỗ đứng khi người dùng chuyển sang SUV cỡ nhỏ và ô tô điện giá rẻ.
Điểm mấu chốt là: phân khúc từng bán hơn 45.000 xe một năm giờ chỉ còn quanh 6.000 chiếc, tức gần như sụp đổ về quy mô. Đây không phải biến động ngắn hạn mà là sự thay đổi cấu trúc nhu cầu. Từng là “ngõ vào” phổ biến của người mua xe lần đầu, xe xăng hạng A nay bị bỏ lại khi người dùng đòi hỏi nhiều hơn về không gian, an toàn và công nghệ. Việc doanh số cả phân khúc thu hẹp gần 87% cho thấy người tiêu dùng đang bỏ phiếu bằng ví tiền, và họ không còn nhìn những mẫu Grand i10, Wigo hay Morning như câu trả lời hợp lý nhất nữa.
Doanh số xe hạng A lao dốc: Những con số không thể bỏ qua
Nếu phải chọn một biểu đồ tiêu biểu cho sự thay đổi của thị trường ô tô, thì doanh số xe hạng A chính là ví dụ rõ nhất. Năm 2021, phân khúc này tiêu thụ hơn 45.000 chiếc; đến năm 2022 chỉ còn khoảng 27.800 xe, rồi tụt xuống 11.159 xe năm 2023 và 9.261 xe năm 2024. Đến khi thị trường chỉ còn Grand i10, Wigo và Morning, tổng doanh số năm 2025 tiếp tục rơi xuống khoảng 6.052 chiếc, tức giảm gần 87% so với năm 2021.
Ở góc độ từng mẫu xe, bức tranh còn ảm đạm hơn. Hyundai Grand i10 bán 155 xe trong tháng 5, đạt 1.121 xe trong 5 tháng và giảm khoảng 20% so với cùng kỳ. Toyota Wigo thậm chí chỉ bán 3 xe trong tháng 5, lũy kế 203 chiếc và giảm tới 78% so với cùng kỳ. Đến tháng 8, Grand i10 chỉ còn 91 xe, Wigo 76 xe, cả phân khúc hạng A chỉ đạt 167 chiếc, trong bối cảnh toàn thị trường tăng trưởng 12% và SUV vẫn là dòng bán chạy nhất. "Từ hơn 45.000 xe xuống 6.000 xe" không còn là tiêu đề giật gân, mà là thực tế phũ phàng.
SUV cỡ nhỏ: Kẻ cướp khách hàng từ tay xe xăng hạng A
Xe xăng hạng A không tự nhiên mất khách; khách hàng của chúng được chuyển giao gần như nguyên vẹn sang SUV cỡ nhỏ. Thời điểm xe hạng A bắt đầu hụt hơi cũng là khi nhóm SUV đô thị cỡ nhỏ nổi lên và nhanh chóng hút người mua. Toyota Raize và Kia Sonet gia nhập thị trường cuối năm 2021, trở thành lựa chọn cho những ai vẫn cần xe nhỏ gọn nhưng muốn không gian rộng và tính đa dụng cao hơn hatchback truyền thống.
Người mua lần đầu không còn dừng lại ở sedan hay hatchback hạng A. Khi khoảng cách giá giữa xe hạng A và SUV cỡ nhỏ, sedan hạng B bị thu hẹp, việc chọn SUV cỡ nhỏ trở thành lựa chọn hợp lý hơn về giá trị sử dụng. Các mẫu SUV cỡ nhỏ mang lại vị trí ngồi cao, khoảng sáng gầm lớn, không gian linh hoạt, trong khi xe hạng A chỉ còn lợi thế luồn lách nhưng lại hạn chế về tiện ích và không gian. Nói cách khác, SUV đô thị chiếm trọn nhóm khách trước đây coi Grand i10, Morning hay Wigo là “bước đệm”, khiến xe hạng A mất đi lý do tồn tại.
Ô tô điện giá rẻ: Đòn chí mạng vào lợi thế cuối cùng của xe hạng A
Ngay cả khi phải nhường khách cho SUV cỡ nhỏ, xe xăng hạng A vẫn có thể sống khỏe nếu giữ được lợi thế giá rẻ, chi phí sử dụng thấp. Nhưng ô tô điện giá rẻ đã đánh thẳng vào điểm mạnh cuối cùng này. Trước năm 2023, xe xăng cỡ A gần như là lựa chọn duy nhất nếu người tiêu dùng muốn mua ô tô mới ở mức giá thấp. Khi các mẫu ô tô điện giá rẻ xuất hiện, mặt bằng giá xe mới được kéo xuống dưới 300 triệu đồng, thậm chí thấp hơn ở một số sản phẩm.
Điều đáng nói là ô tô điện cỡ nhỏ không chỉ rẻ mà còn đáp ứng đúng bài toán di chuyển nội đô: kích thước nhỏ, chi phí vận hành thấp, phù hợp nhu cầu đi lại trong thành phố. Nếu SUV đô thị lấy đi nhóm khách hàng cần một chiếc xe rộng rãi, đa dụng, thì ô tô điện giá rẻ cướp nốt nhóm khách ưu tiên tiết kiệm và chi phí sử dụng thấp. VF 3 là ví dụ điển hình: năm 2025, mẫu xe này đạt 44.585 xe, còn VF 5 đạt 43.913 xe. Khi một mẫu ô tô điện nhỏ bán gấp nhiều lần cả phân khúc xe xăng hạng A, thì câu hỏi “ai sẽ sống, ai sẽ biến mất” gần như đã có lời giải.
Người mua lần đầu đang nghĩ khác, thị trường cũng phải thay đổi
Thời kỳ mà người mua lần đầu mặc định chọn xe xăng hạng A đã kết thúc. Trước đây, các mẫu hatchback cỡ nhỏ là điểm khởi đầu quen thuộc khi ngân sách chưa đủ để lên sedan hạng B hoặc xe gầm cao đắt tiền hơn. Nay, với khoảng cách chi phí mua xe không còn quá lớn, khách hàng có thêm lý do để chọn SUV gầm cao, không gian rộng và nhiều trang bị hơn thay vì một chiếc hatchback hoặc sedan hạng A.
Xe hạng A truyền thống vẫn hữu ích nhờ kích thước nhỏ, dễ xoay xở trong phố, nhưng thế là chưa đủ. Người dùng muốn xe đa dụng hơn, chở được cả gia đình, đi tỉnh tự tin, có thêm công nghệ an toàn; SUV cỡ nhỏ đáp ứng điều đó, còn ô tô điện giá rẻ đáp ứng bài toán chi phí. Kết cục là xe xăng hạng A bị kẹp ở giữa: không rộng bằng SUV, không “rẻ chi phí” bằng ô tô điện. Nếu các hãng không tái định nghĩa lại phân khúc bằng những mẫu xe rộng rãi hơn, nhiều công nghệ hơn hoặc chuyển hẳn sang xe điện cỡ nhỏ, thì việc doanh số hạng A tiếp tục rơi tự do chỉ là vấn đề thời gian.
