Khi phim hình sự Việt thôi chấp nhận “đẹp mà giả”
Phim hình sự Việt là dòng phim truyền hình xoay quanh hoạt động điều tra, đấu tranh phòng chống tội phạm, trong đó yếu tố nghiệp vụ, tính thời sự và mức độ chân thực của bối cảnh, đạo cụ, cảnh hành động chuyên nghiệp quyết định ấn tượng của người xem và vị thế của tác phẩm trên thị trường. Sau nhiều năm bị chê là “thiếu lực” khi so với phim ngoại, dòng phim này đang bước vào giai đoạn chuyển mình đáng kể: thay vì quay qua loa các pha bắt bớ, nổ súng rồi trông chờ khán giả bỏ qua những chi tiết giả tạo, các ê-kíp bắt đầu coi sản xuất phim chân thực như một “vũ khí mềm” để cạnh tranh. Mức độ đầu tư được nâng lên từ kịch bản, bối cảnh, cho tới vũ khí, phương tiện, lực lượng tham gia hiện trường, tạo cảm giác người xem đang chứng kiến những chuyên án hoặc cuộc vây bắt ngoài đời chứ không phải bản diễn tập.
Từ chuyên án lịch sử đến công nghệ hiện đại trong “Kế hoạch CM12”
Một trong những tín hiệu rõ nhất cho xu hướng sản xuất phim chân thực là dự án “Kế hoạch CM12” – series dài 16 tập, mỗi tập 30 phút, tái hiện chuyên án lịch sử từ giai đoạn 1980-1984. Không chỉ dựng lại câu chuyện phá vụ án mà đoàn phim còn nhận được sự hỗ trợ trực tiếp của các cơ quan, ban ngành để quay tại trụ sở Bộ Công an phía Nam, khu vực đài phát tín hiệu, trại giam cũ… bám sát không khí chuyên án năm xưa. Thay vì chấp nhận bối cảnh na ná, ê-kíp chọn cách phục dựng trại giam Cây Dừa, bến cảng xuất phát lực lượng phản động, trại tị nạn ở Thái Lan ngay tại các địa điểm trong nước như Cần Giờ, Long Hải, cho phép khán giả hình dung cụ thể không gian chiến dịch truy quét. Đáng chú ý, kỹ thuật viên Nguyễn Bá Thành đã kết hợp CGI, VFX và trí tuệ nhân tạo để phục dựng hình ảnh vừa đẹp, vừa chân thực, đồng thời tiết kiệm thời gian và chi phí so với cách làm cũ. Đây là bước đi cho thấy phim hình sự Việt không còn ngại sử dụng công nghệ để tái tạo quá khứ, miễn kết quả đủ thuyết phục người xem.
“Lửa trắng”: tội phạm dùng công nghệ cao, phim buộc phải đổi mới
Nếu “Kế hoạch CM12” chứng minh sự cầu toàn với bối cảnh quá khứ thì phim Lửa trắng lại chọn hướng đối đầu trực diện với tội phạm thời công nghệ. Bộ phim hình sự Việt này lên sóng giữa tháng 6, dài 22 tập, xoay quanh cuộc đấu trí giữa lực lượng cảnh sát điều tra và đường dây ma túy. Sau gần một thập kỷ, đây mới lại là một tác phẩm truyền hình khai thác mạnh đề tài ma túy – điều mà chính đạo diễn Bùi Quốc Việt gọi là “nhiệm vụ quan trọng và vô cùng khó khăn” chứ không đơn thuần là một dự án nghệ thuật. Ông nhấn mạnh điểm khác biệt lớn nhất của phim Lửa trắng nằm ở “tính cập nhật và hơi thở thời đại”, khi phương thức vận chuyển ma túy không còn là giấu trong lốc máy hay các đường dây thủ công mà đã dùng đến flycam và loạt thủ đoạn công nghệ cao. Chi tiết này xuất phát từ việc ông đọc thông tin trên fanpage của Cục C04, rồi làm việc với cố vấn nghiệp vụ để xác nhận đây không phải chiêu trò viễn tưởng mà là thực tế giới tội phạm đang lợi dụng. Việc đưa các thủ pháp đó lên màn ảnh cho thấy một quan điểm rõ ràng: nếu tội phạm nâng cấp cách gây án, phim hình sự cũng phải nâng cấp cách thể hiện.
Cảnh hành động chuyên nghiệp: từ xe bọc thép đến diễn viên đóng thế
Điểm khiến người xem bất ngờ ở phim Lửa trắng chính là quy mô và mức độ chuyên nghiệp của các cảnh hành động. Ê-kíp dùng diễn viên đóng thế cho những cảnh nhào lộn của nhân vật Mai do Việt Hoa đóng, thay vì để diễn viên tự thực hiện các pha nguy hiểm. Điều này cho thấy tư duy ưu tiên an toàn nhưng vẫn giữ được độ “đã mắt” trong các pha tấn công, phản đòn. Ở những phân đoạn truy bắt tội phạm ma túy, đoàn phim không dựng cảnh với vài chiếc xe và vài chiến sĩ tượng trưng mà huy động gần 50 chiến sĩ cảnh sát cơ động cùng xe bọc thép S5 để tạo cảm giác áp lực và căng thẳng. Theo chia sẻ của đạo diễn Bùi Quốc Việt, có thời điểm lực lượng đặc nhiệm, cơ động tham gia lên tới hàng trăm người, tất cả được dàn dựng công phu, vất vả nhưng mang lại mức độ chân thực cao hơn hẳn so với cách quay “giả lập” trước đây. Ngoài ra, ekip gắn thiết bị ghi hình trực tiếp lên người diễn viên và cả trên vũ khí, giúp góc quay chuyển động theo đúng nhịp của một cuộc đối đầu ngoài đời. Nhiều cảnh vây bắt, hành động còn do chính các chiến sĩ công an thể hiện, tạo độ chắc tay trong từng động tác.
Xu hướng nâng tầm sản xuất: khán giả được xem “chuyên án có camera”
Sự thay đổi ở hai tác phẩm điển hình cho thấy một xu hướng rộng hơn: phim hình sự Việt đang dịch chuyển từ tư duy “làm cho xong” sang tư duy “làm sao cho đúng”. Các đoàn phim không chỉ xin cố vấn nghiệp vụ mà còn mời lực lượng cảnh sát cơ động, đặc nhiệm xuất hiện trực tiếp trong phân đoạn truy bắt, vây ráp. Bối cảnh không còn là vài bức tường trắng với vài chiếc bàn ghế, mà là trại giam, cảng biển, mật khu phản động được phục dựng sát đời sống. Công nghệ hình ảnh không dừng ở vài hiệu ứng nổ súng, nổ xe, mà là sự kết hợp CGI, VFX và AI để tái hiện không gian lịch sử lẫn hiện trường tội phạm theo tiêu chuẩn gần với mini-series quốc tế. Việc bộ phim Lửa trắng được đặt hàng bởi lực lượng chuyên trách về ma túy, có Thiếu tướng cố vấn kịch bản, và tuân thủ chuẩn chất lượng cao của dòng mini-series cho thấy chính các cơ quan nghiệp vụ cũng yêu cầu màn ảnh phản ánh đúng độ phức tạp của công việc họ đang làm. Kết hợp tất cả yếu tố đó, người xem hôm nay không chỉ coi giải trí, mà gần như đang theo dõi những “chuyên án có camera”, nơi mỗi cảnh hành động chuyên nghiệp và mỗi chi tiết nghiệp vụ đều mang trọng lượng thuyết phục. Nếu xu hướng này được duy trì, phim hình sự Việt có cơ hội thoát khỏi cái bóng phim ngoại, xây dựng bản sắc riêng dựa trên chính những câu chuyện và đội ngũ nghiệp vụ của mình.
