Chuyến thăm giữa lúc quan hệ mở rộng
Chuyến thăm Nhật Bản của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm là chuyến công du chính thức từ ngày 8 đến 11/11/2026, được kỳ vọng thúc đẩy quan hệ Việt Nhật từ các cam kết chính trị sang hợp tác cụ thể. Ông cùng Phu nhân Ngô Phương Ly và đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam đến Nhật Bản trong bối cảnh quan hệ song phương ngày càng phát triển thực chất, còn truyền thông Nhật Bản và quốc tế tập trung theo dõi triển vọng mở rộng hợp tác. Đây không chỉ là một cuộc gặp cấp cao mang tính nghi thức: hai nước đã nâng quan hệ lên Đối tác chiến lược toàn diện vào năm 2023, tạo nền tảng để phối hợp sâu hơn về kinh tế, công nghệ và các vấn đề khu vực. Vì vậy, thước đo đáng chú ý nhất không phải số lượng cuộc gặp, mà là khả năng chuyển sự đồng thuận thành chương trình có đầu việc và kết quả rõ ràng.
Bài phát biểu trước Quốc hội Nhật Bản: thông điệp chính trị cần thiết
Bài phát biểu dự kiến ngày 9/11 trước nghị sĩ hai viện Quốc hội Nhật Bản được dư luận đặc biệt quan tâm. Đây là cơ hội để lãnh đạo Việt Nam trình bày định hướng quan hệ song phương trước cơ quan đại diện cao nhất của Nhật Bản, sau khi hai nước nâng cấp quan hệ ba năm trước đó. Bộ trưởng Ngoại giao Nhật Bản Motegi Toshimitsu nhận định bài phát biểu, cùng với bài phát biểu của Thủ tướng Nhật Bản tại Việt Nam hồi tháng 5/2026, sẽ gửi thông điệp về quyết tâm chính trị cấp cao nhằm củng cố tin cậy và liên kết chiến lược. Kỳ vọng ấy hợp lý, nhưng lời nói chỉ có sức nặng khi được nối với hành động. Thông điệp về một trật tự quốc tế tự do, rộng mở dựa trên thượng tôn pháp luật cần đi kèm kế hoạch phối hợp cụ thể, nhất là trong bối cảnh an ninh kinh tế đã trở thành ưu tiên chung.
Từ an ninh kinh tế đến các thỏa thuận có thể triển khai
Những lĩnh vực được báo chí nhắc đến cho thấy trọng tâm hợp tác đang dịch chuyển từ mở rộng thương mại đơn thuần sang năng lực chiến lược: an ninh kinh tế, năng lượng, khoáng sản thiết yếu, AI, bán dẫn, công nghệ cao và đổi mới sáng tạo. Hai bên đã xác định an ninh kinh tế là ưu tiên mới từ tháng 5/2026, tạo cơ sở để chuyến thăm thúc đẩy các thỏa thuận hợp tác có nội dung thực chất. Một hướng cụ thể khác là Nhật Bản và Việt Nam xem xét thỏa thuận tăng cường phối hợp lãnh sự và phòng, chống tội phạm. Đây là nhóm kết quả đáng theo dõi hơn những tuyên bố chung chung: thỏa thuận rõ trách nhiệm, lộ trình và cơ chế thực hiện sẽ giúp liên kết chính trị chuyển thành hợp tác vận hành được. Nền tảng đầu tư và thương mại đã có; bước kế tiếp là tạo thêm năng lực, công nghệ và giá trị cùng sản xuất.
Giá trị của quan hệ Việt Nhật phải đến được với người dân
Quan hệ Việt Nhật chỉ bền vững khi lợi ích hợp tác hiện diện trong đời sống, không dừng ở cấp chính phủ hay doanh nghiệp lớn. Khoảng 700.000 người Việt Nam đang sinh sống, học tập và làm việc tại Nhật Bản, nên việc làm tốt hơn, quyền lợi lao động được bảo đảm, cơ hội nghề nghiệp và hỗ trợ cho gia đình định cư lâu dài cũng là những kỳ vọng thiết thực. Phối hợp lãnh sự, bảo hộ công dân và thực thi pháp luật có thể góp phần tạo điều kiện thuận lợi hơn cho giao lưu lao động, học tập giữa hai nước. Tuy nhiên, chuyến thăm sẽ chỉ tạo dấu ấn dài hạn nếu các cam kết được theo dõi đến cùng và người dân cảm nhận được thay đổi. Kết luận lại, bài phát biểu trước Quốc hội Nhật Bản có thể xác lập hướng đi; còn những thỏa thuận triển khai được mới là bằng chứng thuyết phục nhất cho một giai đoạn hợp tác sâu hơn.
