Tiết canh là gì và vì sao lại nguy hiểm hơn chúng ta tưởng?
Tiết canh là món ăn truyền thống được chế biến từ máu sống của động vật trộn với phụ liệu, thường không qua nấu chín, nên tiềm ẩn nhiều vi khuẩn, virus và ký sinh trùng có thể gây ngộ độc cấp, nhiễm trùng máu và tổn thương thần kinh cho người sử dụng. Một bát tiết canh tưởng mát, bổ thực chất là máu sống; trong quá trình giết mổ, cắt tiết và chế biến, vi khuẩn từ da, lông, đường tiêu hóa hoặc môi trường có thể xâm nhập vào máu. Điều này biến món khoái khẩu thành nguồn vi khuẩn trong thực phẩm có thể gây tiêu chảy, tả, lỵ, nhiễm khuẩn do liên cầu và một số bệnh do ký sinh trùng. Khi coi đây là phần “bổ” của ẩm thực Việt mà bỏ qua an toàn thực phẩm Việt, chúng ta đang đánh cược sức khỏe với những mầm bệnh vô hình.
Tiết canh vi khuẩn: chỉ ăn một lần cũng có thể trả giá bằng mạng sống
Nguy hiểm lớn nhất của tiết canh nằm ở chỗ: chỉ một lần ăn cũng đủ khiến người dùng nhiễm bệnh. Nhiều người vẫn nghĩ “ăn quen rồi, có sao đâu”, nhưng chuyên gia cảnh báo đây là thực phẩm sống tiềm ẩn nhiều mầm bệnh, có thể gây nguy hiểm tính mạng. Người ăn tiết canh có nguy cơ mắc tiêu chảy, tả, lỵ, nhiễm khuẩn do liên cầu và các bệnh ký sinh trùng. Liên cầu khuẩn lợn (Streptococcus suis) có thể xâm nhập qua bát tiết canh lợn, hoặc thậm chí tiết canh vịt, dê nếu trộn sụn họng hay bộ phận khác của lợn nhiễm khuẩn. Trong trường hợp nặng, bệnh diễn biến nhanh với sốt cao, rối loạn ý thức, tụt huyết áp, sốc nhiễm khuẩn, dẫn tới nhiễm trùng huyết, suy đa cơ quan và đe dọa tính mạng nếu không cấp cứu kịp thời. Đây không còn là chuyện “đau bụng vài hôm” mà là ranh giới sống – chết.
Ký sinh trùng, não và những di chứng khó lường từ món sống
Tiết canh không chỉ là vấn đề vi khuẩn; đó còn là cửa ngõ cho ký sinh trùng xâm nhập cơ thể. Đặc biệt, tiết canh có thể là nguồn phơi nhiễm với trứng hoặc ấu trùng của một số loại ký sinh trùng nếu nguyên liệu nhiễm bệnh. Ấu trùng sán có thể ký sinh tại cơ, mắt và hệ thần kinh trung ương. Khi ở não, người bệnh có thể đau đầu, chóng mặt, buồn nôn, rối loạn giấc ngủ, suy giảm trí nhớ, rối loạn cảm giác, co giật hoặc các triệu chứng thần kinh khác. Những biểu hiện này dễ bị nhầm với bệnh lý thần kinh khác, khiến bệnh bị phát hiện muộn và phải điều trị kéo dài, tốn kém, lại có nguy cơ để lại di chứng. Câu hỏi đặt ra là: một món ăn sống có đáng để đánh đổi bằng hàng tháng điều trị, những cơn co giật và ký ức bị bào mòn hay không?
Thói quen ‘càng bổ càng tốt’ và bài học từ người phụ nữ 47 tuổi
Không chỉ tiết canh, nhiều người Việt đang mắc kẹt trong suy nghĩ “món gì bổ thì ăn càng nhiều càng tốt”. Người phụ nữ 47 tuổi đã tử vong sau khi bị xuất huyết tiểu não, dù trước đó được gia đình đánh giá là rất chú trọng sức khỏe, thường xuyên tập luyện, ăn uống điều độ và dùng các món canh hầm, súp bổ dưỡng gần như mỗi ngày. Điều khiến gia đình bàng hoàng là bà quan niệm những món ăn bổ dưỡng “ăn càng nhiều càng tốt”. Bác sĩ nhấn mạnh, việc quá phụ thuộc vào các món ăn được xem là bổ, trong khi bỏ qua bệnh nền và hướng dẫn điều trị, có thể tạo ra những rủi ro đáng tiếc. Trước khi tử vong, bà từng xem nhẹ việc uống thuốc và tái khám vì tin rằng lối sống lành mạnh đã đủ. Đây là lời cảnh báo sức khỏe ăn uống: không món ăn nào thay thế được việc kiểm soát bệnh mạn tính.
Ăn ngon nhưng phải an toàn: bỏ tiết canh, tôn trọng khuyến cáo y khoa
Từ những cảnh báo trên, thông điệp rất rõ: muốn an toàn thực phẩm Việt, chúng ta phải dứt khoát từ bỏ các món máu sống, không nấu chín. PGS.TS Nguyễn Xuân Ninh khẳng định tiết canh thực chất là máu sống và khuyến cáo cách phòng tránh đơn giản nhất là không ăn tiết canh và các món từ máu động vật chưa được nấu chín. Ngoài ra, thực phẩm từ gia cầm chưa được xử lý, nấu chín cũng tiềm ẩn nguy cơ phơi nhiễm với các tác nhân gây bệnh. Ngay cả món canh cá, canh thịt, đặc biệt là nguyên liệu dễ hỏng, cũng phải được bảo quản lạnh đúng cách và hâm nóng kỹ trước khi ăn để bảo đảm an toàn thực phẩm. Người mắc tăng huyết áp càng không được tự ý bỏ thuốc chỉ vì nghĩ mình ăn uống, tập luyện điều độ. Ăn ngon là quyền, nhưng ăn an toàn là trách nhiệm với chính cơ thể mình.
