Bàn phím không còn phải theo một khuôn cố định
Keybytes là một bàn phím mô-đun mã nguồn mở, trong đó mỗi phím hoạt động như một khối riêng có thể ghép nam châm để người dùng tự quyết định số lượng và cách bố trí. Dự án do Nathan Alspaugh, sinh viên MIT, phát triển và công bố trên GitHub; nguyên mẫu chỉ bắt đầu hoạt động đúng nghĩa vào ngày 24 tháng 10. Ý tưởng xuất phát từ sự bất mãn rất cụ thể: Alspaugh muốn một bàn phím hình tam giác hoặc hình tròn nhưng không tìm thấy mẫu phù hợp. Thay vì chấp nhận thêm một layout cố định, anh xây dựng hệ thống cho phép người dùng thay đổi bàn phím khi nhu cầu thay đổi. Đó là điểm mạnh đáng chú ý của bàn phím Keybytes: nó biến hình dạng thành lựa chọn của người lắp ráp, chứ không phải giới hạn do nhà sản xuất áp đặt.
Hệ thống gồm bộ điều khiển Keyword và các phím Keybit. Người dùng có thể bắt đầu từ một phím rồi nối thêm Keybit vào Keyword hoặc vào các phím khác bằng vỏ nam châm; các chốt tiếp xúc ở bốn cạnh truyền điện và dữ liệu giữa các mô-đun. Mỗi khối có kích thước 19,05 × 19,05 mm, tương đương một đơn vị phím tiêu chuẩn. Nhờ cách ghép này, một bàn phím ghép nam châm có thể thành cụm phím số, bố cục xòe quạt hoặc thiết kế riêng theo thói quen sử dụng, thay vì bị khóa vào hình chữ nhật quen thuộc. Đây là lời giải hấp dẫn cho người muốn bàn phím tùy chỉnh thật sự, không chỉ thay màu keycap.
Một vi điều khiển cho mỗi phím: linh hoạt nhưng nhiều phần cứng
Keybytes không dừng ở việc gắn nam châm lên một bộ bàn phím thông thường. Mỗi Keybit chứa vi điều khiển RISC-V CH32V003 riêng, nên từng phím có thể hoạt động độc lập thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào một bộ xử lý trung tâm. Bốn cạnh của mô-đun có các chân tiếp xúc lò xo để truyền nguồn và dữ liệu I2C; trên mỗi Keybit còn có chỗ lắp switch cơ Cherry MX. Keyword đảm nhiệm việc điều phối, kết nối máy tính qua USB-C hoặc Bluetooth và lưu phần mềm điều khiển. Cách chia nhỏ này giải thích vì sao bố cục có thể linh hoạt, nhưng cũng khiến mỗi phím trở thành một cụm điện tử cần chế tạo, lắp ráp và kiểm tra.
Bản thiết kế, tệp phần cứng và hướng dẫn được chia sẻ trên GitHub theo giấy phép MIT. Điều đó giúp người có kỹ năng điện tử và in 3D khảo sát, tự dựng hoặc sửa đổi phần cứng theo nhu cầu; tuy nhiên, mã nguồn mở không đồng nghĩa với trải nghiệm lắp ráp dễ dàng. Với một bộ nhỏ dành cho vài phím tắt, thử nghiệm có thể khả thi hơn. Nhưng khi số lượng mô-đun tăng, yêu cầu về bo mạch, linh kiện và công đoạn hàn cũng tăng theo. Hơn nữa, phần mềm vẫn đang trong quá trình hoàn thiện, còn các tổ hợp được công bố chưa chứng minh đầy đủ trải nghiệm của một bàn phím cỡ lớn.
Ý tưởng táo bạo, nhưng chưa phải món đồ dễ tiếp cận
Điểm yếu lớn nhất hiện tại là chi phí và độ phức tạp chế tạo. Một cấu hình đầy đủ được ước tính cần hai Keyword cùng khoảng 110 Keybit; riêng các chân tiếp xúc lò xo đã chiếm gần một nửa chi phí theo mô tả của nhà phát triển, người cũng nhận xét mức giá này quá cao. Vì vậy, bàn phím Keybytes hợp với người thích thử nghiệm phần cứng hơn là người chỉ muốn mua một bàn phím và bắt đầu gõ. Cấu hình vài phím có thể cho thấy tiềm năng của thiết kế, nhưng khó thay thế ngay bàn phím đầy đủ cho công việc hằng ngày. Nghịch lý của dự án nằm ở đây: càng tận dụng tự do bố trí, người dùng càng phải đối mặt với nhiều mô-đun cần chế tạo.
Alspaugh cho biết muốn có thể sắp xếp lại bàn phím bất cứ lúc nào, còn kế hoạch tiếp theo được nhắc đến là cân nhắc bán mô-đun sau khi thiết kế hoàn thiện. Những ý tưởng như đèn RGB tùy chỉnh, núm xoay, nhận diện vân tay hay bàn di chuột tương thích mới chỉ là khả năng được đề xuất, chưa phải tính năng đã xác nhận. Kết luận, Keybytes cho thấy bàn phím có thể được thiết kế như một hệ thống lắp ghép thay vì sản phẩm đóng khung. Nhưng trước khi trở thành lựa chọn phổ biến, dự án cần hoàn thiện phần mềm, làm rõ khả năng mở rộng và giảm trở ngại chế tạo. Hiện tại, sức hấp dẫn của nó nằm nhiều ở tự do sáng tạo hơn là tính tiện dụng đại trà.
