Đừng biến những ngày cuối hè thành cuộc chạy nước rút
Chuẩn bị năm học mới là quá trình cha mẹ giúp con chuyển từ nhịp sinh hoạt mùa hè sang nhịp học đường, bằng cách điều chỉnh dần nề nếp, cảm xúc và kỳ vọng để tâm lý trẻ bước vào trường an toàn, thoải mái thay vì bị sốc vì những mệnh lệnh đột ngột.
Sai lầm phổ biến nhất là nghĩ rằng chỉ cần quát mắng và lập thời gian biểu kín mít là xong. Trên thực tế, sau một kỳ nghỉ dài, trẻ cần một khoảng chuyển tiếp để làm quen lại với nề nếp học tập trẻ, trường lớp và việc học. Diễn giả Minh Bon nhấn mạnh cha mẹ không nên biến những ngày cuối hè thành “giai đoạn nước rút” để ép con học trước, học bù, mà cần cho con trở lại nhịp học từ từ để tránh tâm lý nặng nề.
Nếu người lớn chỉ chăm chăm vào điểm số, bắt con “vào guồng” ngay, con sẽ dễ chống đối, mệt mỏi, thậm chí sợ ngày khai giảng. Ngược lại, khi cha mẹ coi mục tiêu chính là giúp con thấy mình được chào đón, được mắc lỗi, được đồng hành, con sẽ dễ bước vào năm học mới với tâm thế chủ động và hứng khởi hơn.
Xây chiếc “cầu tâm lý”: nói chuyện, kết nối trước khi nói đến kỷ luật
Để con không bị sốc khi đổi môi trường học, cha mẹ cần xây một “cầu tâm lý” giúp con đi từ mùa hè sang năm học mới bằng trò chuyện, chơi với bạn bè và những trải nghiệm tích cực, thay vì đột ngột áp kỷ luật và bài tập.
Khoảng một tuần trước khai giảng con em, hãy đưa câu chuyện trường lớp quay lại các cuộc trò chuyện, nhưng tránh biến thành buổi thẩm vấn: đừng hỏi “Bài tập hè làm xong chưa?”, “Có sợ đi học lại không?”, mà hãy hỏi “Con nhớ bạn nào nhất?”, “Đi học lại con muốn gặp cô giáo nào đầu tiên?” Những câu hỏi “ngoài bài vở” này giúp trẻ chuyển dần sự chú ý từ kỳ nghỉ sang trường lớp, từ “Con chưa muốn hết hè” sang “Hình như mình nhớ bạn rồi”.
Song song, hãy tạo cơ hội cho con gặp bạn: rủ nhau đạp xe, đá bóng, đi bơi, chạy nhảy ngoài trời. Trẻ thường nhớ trường vì bạn bè, giống như người lớn thấy công việc dễ chịu hơn khi có đồng nghiệp thân. Một buổi chơi hết mình làm trẻ gắn được hai ý tưởng “đi học” và “niềm vui”, giúp tâm lý trẻ bước vào trường nhẹ nhàng hơn.
Điều chỉnh nề nếp sinh hoạt bằng cách làm cùng con, không ra lệnh
Một trong những cách thực tế nhất để khôi phục nề nếp học tập trẻ là điều chỉnh dần giờ giấc ngủ – thức và các hoạt động buổi sáng, nhưng với nhịp độ nhỏ và có sự đồng hành của cha mẹ.
Nếu cả mùa hè con quen thức khuya 11–12 giờ, dậy 8–9 giờ, mà cha mẹ đột ngột bắt 9 giờ ngủ, 6 giờ dậy chỉ trong vài hôm là công thức cho mệt mỏi, cáu gắt và ngủ gật trên lớp. Hãy bắt đầu khoảng một tuần trước khai giảng: mỗi ngày cho con ngủ sớm hơn 10–15 phút, dậy sớm hơn một chút; mở rèm buổi sáng để con đón ánh sáng tự nhiên, duy trì bữa sáng đều đặn và hạn chế điện thoại trước giờ ngủ.
Điều quan trọng là cha mẹ cũng làm cùng con: đừng bắt con bỏ điện thoại trong khi mình vẫn lướt đến khuya. Trẻ học thói quen từ những gì chúng nhìn thấy nhiều hơn là những gì chúng nghe. Khi con cảm nhận “bố mẹ cùng vào guồng với mình”, chiếc cầu tâm lý trở nên vững hơn nhiều so với mọi hình phạt hay dọa nạt.
Chuẩn bị không khí gia đình và vật chất: từ bàn học đến những lá thư
Chuẩn bị năm học mới không chỉ là mua sách vở mà còn là “dọn lại” không gian và cảm xúc gia đình, để con thấy mọi thứ dần trở về vị trí học tập quen thuộc.
Khi con than “Con không muốn đi học!”, đừng tranh luận. Hãy rủ con cùng dọn bàn học, cất đồ chơi, xếp truyện, sắp sách giáo khoa, kiểm tra bút, tẩy, bình nước. Những việc nhỏ này giúp trẻ cảm nhận nhịp sống học đường đang trở lại mà không bị áp lực bài vở. Nếu có điều kiện, cha mẹ có thể đưa con về quê, ra ngoại ô, công viên hay nơi nhiều cây xanh để con chạy nhảy, nghịch đất, ăn kem, chơi với anh chị em họ – như một lần “sạc pin” trước năm học.
Với những gia đình ít khi nói chuyện sâu, hãy thử viết cho con một lá thư trước năm học mới. Lá thư không phải danh sách yêu cầu “phải học giỏi, không được điểm kém”, mà là lời nhắn: bố mẹ biết con có thể lo, nếu năm học mới có chuyện gì không vui, con luôn có nhà để trở về. Viết ra giấy giúp thông điệp trở nên mềm hơn, giảm cảm giác bị phán xét trong ngày khai giảng con em.
Biến ngày khai giảng thành ngày con được chào đón, không phải bị kiểm tra
Điểm kết của chiếc cầu tâm lý là chính ngày khai giảng: đây phải là ngày con cảm thấy được chào đón, chứ không phải ngày bị kiểm tra và phán xét.
Trẻ không thể vào guồng chỉ bằng vài tiếng quát hay một thời gian biểu kín mít; sau những ngày nghỉ ngơi và vui chơi, trẻ cần khoảng chuyển tiếp để làm quen lại với trường lớp và việc học. Nhà trường được khuyến nghị tạo môi trường đón chào, giúp học sinh biết mình học gì, sinh hoạt ra sao và có thể tìm ai khi gặp khó khăn; khi học sinh cảm thấy an toàn về mặt tâm lý, sự tự tin và hứng thú học tập sẽ đến tự nhiên hơn.
Về phía gia đình, hãy ăn mặc chỉn chu, cùng con ăn sáng, chụp vài bức ảnh nếu con thích, rồi đưa con đến trường trong tâm thế vui vẻ, thay vì vừa đi vừa càm ràm “nhớ học hành cho tử tế, năm nay mà điểm thấp thì biết tay mẹ”. Sau cùng, “vào guồng” không có nghĩa là biến con thành học sinh chăm chỉ chỉ sau một đêm hay nhồi thêm kiến thức những ngày cuối hè, mà là dùng tương tác tích cực để con tiến bộ, biết chịu trách nhiệm, sống tử tế và cảm thấy vui khi đến trường.
