Việt Nam vào bản đồ trung tâm AI toàn cầu: bước ngoặt chiến lược
Việt Nam đang trở thành điểm đến chiến lược cho các tập đoàn công nghệ toàn cầu khi Qualcomm và Samsung đồng loạt mở rộng hoạt động nghiên cứu và phát triển, đặt mục tiêu biến nơi đây từ cứ điểm sản xuất thành trung tâm R&D AI hàng đầu, qua đó tái định vị vai trò của Việt Nam trong chuỗi giá trị công nghệ cao khu vực châu Á và mạng lưới trung tâm AI toàn cầu. Ngày 27/8, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tiếp Chủ tịch kiêm CEO Qualcomm Cristiano Amon tại Hà Nội, trong bối cảnh tập đoàn này đang đẩy mạnh chiến lược phát triển các công nghệ mới như AI, bán dẫn và điện toán kết nối, đồng thời mở rộng R&D tại Việt Nam. Cùng ngày, Thủ tướng Lê Minh Hưng làm việc với CEO Samsung điện tử Roh Tae Moon, khẳng định mong muốn kéo dài hiện diện và nâng tầm vai trò của Việt Nam trong kế hoạch đầu tư công nghệ cao của Samsung.
Qualcomm: tham vọng trung tâm R&D AI lớn thứ ba toàn cầu đặt tại Hà Nội
Điểm nhấn táo bạo nhất trong chiến lược Qualcomm Việt Nam R&D là mục tiêu đưa Việt Nam trở thành trung tâm nghiên cứu và phát triển AI lớn thứ ba của tập đoàn trên toàn cầu, sau Mỹ và Ấn Độ. Đây không chỉ là lời khen dành cho năng lực công nghệ cao Việt Nam mà là sự dịch chuyển chiến lược: R&D lõi không còn tập trung ở vài quốc gia quen thuộc mà trải đều sang các thị trường mới nổi có tiềm lực nhân lực và chính sách ổn định. Với hơn 20 năm hiện diện, một trung tâm R&D tại Hà Nội và mạng lưới hợp tác với doanh nghiệp bản địa, Qualcomm đang xây hẳn hạ tầng AI tại chỗ chứ không chỉ mang công nghệ đóng gói đến bán. Câu nói đáng trích dẫn là: “Qualcomm coi Việt Nam là một thị trường và trung tâm công nghệ ngày càng quan trọng tại châu Á và đang hướng tới xây dựng Việt Nam thành trung tâm nghiên cứu và phát triển AI lớn thứ ba của tập đoàn trên toàn cầu”.
Samsung: từ cứ điểm sản xuất sang đối tác R&D công nghệ cao
Nếu Qualcomm đặt trọng tâm vào AI và bán dẫn, thì động thái của Samsung cho thấy một chuyển dịch mang tính hệ thống: Việt Nam không còn là “cứ điểm sản xuất đơn thuần”, mà là đối tác chiến lược cùng nghiên cứu phát triển và xây dựng công nghệ cao. Sau 17 năm hoạt động, các pháp nhân sản xuất điện thoại của Samsung tại Bắc Ninh và Thái Nguyên đã đạt kim ngạch xuất khẩu lũy kế rất lớn, cho thấy nền tảng sản xuất đã đủ chín để nâng cấp lên R&D. Thủ tướng Lê Minh Hưng nói thẳng mong muốn đưa Việt Nam từ “cứ điểm sản xuất” trở thành “cứ điểm về công nghệ, nghiên cứu phát triển và đổi mới sáng tạo” của tập đoàn. Đó là yêu cầu chính sách rõ ràng: vốn FDI công nghệ cao phải kéo theo phòng thí nghiệm, đội ngũ kỹ sư thiết kế giải pháp, chứ không chỉ là dây chuyền lắp ráp.
Từ vốn hóa khổng lồ đến hạ tầng AI tại chỗ: cơ hội và điều kiện đi kèm
Việc một tập đoàn vốn hóa hơn 170 tỷ USD như Qualcomm hướng tới xây dựng trung tâm AI top 3 thế giới tại Việt Nam cho thấy rõ sức nặng của dòng vốn và tri thức đang dịch chuyển vào thị trường này. Trong bối cảnh tập đoàn đã đầu tư hơn 100 tỷ USD cho R&D trên toàn cầu, lựa chọn mở rộng hợp tác tại Việt Nam ở các lĩnh vực AI, bán dẫn, 5G/6G, điện toán kết nối và hạ tầng công nghệ thế hệ mới mang tính chiến lược dài hạn. Song cơ hội luôn đi kèm điều kiện: hệ sinh thái nội địa phải kịp xây năng lực hấp thụ – từ viện nghiên cứu, trường đại học đến doanh nghiệp công nghệ cao Việt Nam. Nhìn tích cực, yêu cầu tăng cường đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, chuyển giao công nghệ và chia sẻ kinh nghiệm quản trị mà cả lãnh đạo Việt Nam và Qualcomm cùng nhấn mạnh cho thấy hai bên đều hiểu rằng hạ tầng AI tại chỗ chỉ có ý nghĩa khi đội ngũ kỹ sư Việt Nam thực sự làm chủ.
Việt Nam cần chủ động chọn vai trò: “công xưởng” hay “trung tâm AI toàn cầu”
Điều đáng bàn không phải là việc các tập đoàn lớn đến đầu tư, mà là Việt Nam muốn giữ vai trò nào trong chuỗi giá trị mà họ tạo ra. Nếu thỏa mãn với vị trí “công xưởng giá rẻ”, dòng vốn vào sẽ vẫn chủ yếu nằm ở sản xuất; nếu kiên định mục tiêu trở thành trung tâm AI toàn cầu, chính sách phải ưu tiên R&D, nhân lực và quyền tham gia sâu vào thiết kế sản phẩm. Những tín hiệu gần đây – từ đề nghị của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu Qualcomm mở rộng đầu tư lâu dài trong AI, bán dẫn, robot, 5G/6G, trung tâm dữ liệu đến kỳ vọng của Thủ tướng với Samsung về cứ điểm nghiên cứu phát triển, đổi mới sáng tạo – cho thấy Việt Nam đang chọn đường thứ hai. Câu hỏi còn lại là tốc độ: liệu hệ sinh thái công nghệ cao Việt Nam có chuyển mình đủ nhanh để biến các cam kết đầu tư thành năng lực sáng tạo thực sự, thay vì chỉ là khẩu hiệu?
