Điện thoại ảnh hưởng trẻ em: vấn đề sức khỏe chứ không chỉ là chuyện giải trí
Điện thoại thông minh và tác động sức khỏe ở trẻ em là chủ đề nói về cách việc sở hữu và sử dụng smartphone từ quá sớm có thể liên quan đến trầm cảm, rối loạn giấc ngủ, béo phì và những vấn đề thể chất như đau cổ, mỏi mắt, qua đó đặt ra nhu cầu cha mẹ phải thiết lập giới hạn và thói quen sử dụng thiết bị lành mạnh cho con. Điện thoại không xấu; điều đáng lo là chúng ta đang để trẻ dưới 12 tuổi sử dụng mà thiếu kiểm soát, trong khi não bộ, hệ xương khớp và kỹ năng tự điều chỉnh của trẻ vẫn chưa hoàn thiện. Một nghiên cứu trên tạp chí Pediatrics xét mối liên hệ giữa việc trẻ sở hữu điện thoại trước 12 tuổi với sức khỏe thể chất và tinh thần. Nếu gia đình phớt lờ rủi ro, điện thoại dễ trở thành “vật nuôi độc hại” luôn nằm trong tay trẻ, thay vì là công cụ học tập và kết nối an toàn.
Trầm cảm, béo phì, mất ngủ: cái giá tâm lý khi trẻ dùng điện thoại sớm
Nghiên cứu do Bệnh viện Nhi đồng Philadelphia phối hợp cùng Đại học California, Berkeley và Đại học Columbia thực hiện trên hơn 10.000 trẻ em Mỹ giai đoạn 2018-2020 cho thấy trẻ bắt đầu dùng điện thoại càng sớm càng dễ ngủ kém, béo phì và rối loạn sức khỏe tâm thần. Đáng chú ý, trẻ có điện thoại ở tuổi 12 có nguy cơ mắc triệu chứng trầm cảm cao hơn 31%, béo phì cao hơn 40% và gặp vấn đề giấc ngủ cao hơn 62% so với nhóm không có điện thoại. Đây là con số đủ để buộc cha mẹ phải nhìn điện thoại như một yếu tố nguy cơ sức khỏe, chứ không chỉ là món đồ chơi. Thiếu ngủ kéo dài còn làm tăng nguy cơ vấn đề tâm thần sau này. Dù nghiên cứu chỉ ra mối liên hệ chứ không khẳng định nguyên nhân trực tiếp, việc cho trẻ tiếp cận thiết bị quá sớm mà không có quy tắc rõ ràng là quyết định đầy rủi ro cho cả hiện tại và tương lai.
Hội chứng text neck và sức khỏe tư thế điện thoại: không chỉ trẻ em mới bị
Điện thoại không chỉ ảnh hưởng trẻ em; người lớn cũng đang phải trả giá bằng chính cơ thể mình. Một báo cáo năm 2025 của Harmony Healthcare IT cho thấy người Mỹ dành trung bình 5 giờ 16 phút mỗi ngày cho điện thoại. Dùng thiết bị lâu như vậy với tư thế cúi đầu tạo áp lực lớn lên cổ và cột sống, gây đau cổ, vai, lưng, khuỷu tay, ngón tay cái và mỏi mắt. Hiện tượng này được gọi là hội chứng text neck – đau mỏi cổ do sử dụng điện thoại và thiết bị công nghệ. Theo bác sĩ, tư thế khom người khi dùng điện thoại có thể tạo áp lực lên cột sống tới khoảng 50 pound (22,7 kg); nếu lặp lại trong nhiều năm, đó là mối đe dọa thực sự với hệ xương khớp. Vấn đề nằm ở thói quen dùng điện thoại trong mọi tư thế: dựa lên bàn, cúi đầu, nằm ngửa cầm thiết bị… khiến người dùng ít chú ý đến sức khỏe tư thế điện thoại.
Bài tập cải thiện cổ và điều chỉnh tư thế khi dùng điện thoại
Tin tốt là phần lớn đau mỏi do điện thoại có thể cải thiện nếu chúng ta chịu thay đổi tư thế và thói quen sử dụng. Về cơ bản, cổ và lưng cần được “giải phóng” khỏi trạng thái cúi gập kéo dài. Các bác sĩ khuyên nâng điện thoại lên ngang hoặc cao hơn tầm mắt để giảm độ cúi cổ, thường xuyên đặt thiết bị xuống và chuyển sang hoạt động khác để cải thiện cả tâm trạng lẫn thể chất. Bài tập cải thiện cổ đơn giản nhưng hiệu quả là bài tập thu cằm: kéo lùi cằm thẳng về phía sau để tạo nếp cằm đôi, giữ đầu thẳng hàng với cột sống thay vì đẩy ra trước. Thực hiện nhiều lần trong ngày giúp giảm hội chứng text neck và giúp cơ thể “nhớ lại” tư thế tự nhiên. Massage cổ và lưng bằng tay hoặc con lăn khi đau mỏi cũng giúp thư giãn. Điều khó không phải kỹ thuật, mà là kỷ luật: nếu không giảm thời gian dùng điện thoại, mọi bài tập chỉ là giải pháp tạm thời.
Điện thoại vẫn có ích nếu gia đình chủ động kiểm soát
Điện thoại thông minh không phải kẻ ác tuyệt đối. Nhiều tổng hợp nghiên cứu cho thấy điện thoại giúp cha mẹ và con cái giữ liên lạc thuận tiện, tăng cảm giác an tâm, hỗ trợ trẻ tiếp cận tài nguyên học tập, rèn kỹ năng công nghệ số và tính tự lập khi được dùng hợp lý. Vấn đề nằm ở chỗ chúng ta có dám đặt giới hạn hay không. Thay vì cấm đoán cực đoan, gia đình có thể coi điện thoại là công cụ để dạy trẻ quản lý thời gian, xây dựng thói quen số lành mạnh thông qua các quy tắc rõ ràng về thời điểm, mục đích và không gian được phép dùng. Quyết định cho trẻ sở hữu điện thoại ở độ tuổi nào vẫn thuộc về mỗi gia đình, nhưng đó nên là quyết định dựa trên hiểu biết về các nguy cơ: trầm cảm trẻ em điện thoại, béo phì, rối loạn giấc ngủ, hội chứng text neck và sức khỏe tư thế điện thoại. Khi người lớn làm gương và chủ động giảm thời gian dùng thiết bị, trẻ mới có cơ hội lớn lên cùng công nghệ mà không đánh đổi sức khỏe.
