Cơ sở 3: Không chỉ thêm một tòa nhà, mà là thay đổi cách chăm sóc
Cơ sở 3 của Bệnh viện Tâm thần TP.HCM là một địa điểm khám tâm lý trẻ em và điều trị chuyên sâu, tập trung vào sức khỏe tâm thần trẻ em và vị thành niên, với mục tiêu cung cấp dịch vụ tâm thần vị thành niên toàn diện, thân thiện và gắn kết gia đình, đồng thời mở rộng cơ sở khám chữa bệnh để giảm quá tải và cải thiện trải nghiệm điều trị cho bệnh nhi.
Điểm quan trọng nhất của sự kiện khánh thành cơ sở 3 không phải là cắt băng hay tòa nhà mới, mà là một lựa chọn chính sách: TP.HCM chấp nhận đặt sức khỏe tâm thần trẻ em lên một ưu tiên cụ thể, có địa chỉ, có con số và có trách nhiệm đi kèm. Bệnh viện Tâm thần TP.HCM cơ sở 3 được hình thành trên nền tảng Khoa Tâm lý – Tâm thần trẻ em, với không gian khang trang, rộng rãi hơn rõ rệt so với trước. Trong hai ngày đầu ra mắt, cơ sở mới tiếp đón gần 500 lượt khám bệnh, trong đó có 442 lượt được ghi nhận cùng 15 ca điện não, 9 ca điện tim và 82 lượt đánh giá, khám tâm lý. Những con số này cho thấy nhu cầu có thật, không phải một quyết định trên giấy.
Từ quá tải đến mô hình chuyên sâu cho trẻ em và vị thành niên
Cơ sở mới ra đời trên nền một thực tế khó chịu: Khoa Tâm lý – Tâm thần trẻ em trước đây chật chội, quá tải, gây áp lực lớn lên bệnh nhi, gia đình và nhân viên y tế. Không gian hạn chế đồng nghĩa với thời gian tư vấn bị co lại, sự riêng tư của trẻ bị tổn thương, và chất lượng phục hồi khó đạt mức kỳ vọng. Việc lãnh đạo thành phố quyết định rà soát toàn bộ hệ thống y tế, cải tạo trụ sở của Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành một cơ sở điều trị mới, rộng rãi và an toàn hơn cho trẻ em, là bước đi cho thấy thành phố không chấp nhận tình trạng cũ kéo dài.
Theo bác sĩ Nguyễn Đăng Khoa, Giám đốc Bệnh viện Tâm thần TP.HCM, sức khỏe tâm thần trẻ em và vị thành niên đang trở thành một lĩnh vực ngày càng quan trọng, bởi trẻ phải đối mặt đồng thời với áp lực học tập, gia đình, môi trường sống và mạng xã hội. Cơ sở 3 vì thế được thiết kế như một trung tâm chuyên sâu về tâm lý, tâm thần trẻ em và vị thành niên, hướng đến mô hình chăm sóc toàn diện, thân thiện, thay vì chỉ “chữa bệnh rồi về”. Ở đây, khám tâm lý trẻ em không là dịch vụ phụ, mà là trục chính của hoạt động chuyên môn.
Không gian rộng hơn, cơ hội phục hồi lớn hơn cho bệnh nhi
Nếu trước đây, cha mẹ đưa con tới bệnh viện tâm thần thường đối diện hình ảnh phòng khám chật hẹp, hàng ghế đông đặc, thì cơ sở 3 cho thấy một cách làm khác: không gian rộng rãi, có khu vui chơi, có chỗ để trẻ sinh hoạt và thư giãn. Một khu vui chơi dành riêng cho trẻ em đã được khánh thành bên trong khuôn viên, với kinh phí 70 triệu đồng. Điều này không chỉ mang tính “trang trí”, mà góp phần phá vỡ cảm giác bệnh viện như nơi lạnh lùng, đáng sợ – yếu tố tâm lý rất quan trọng trong trị liệu cho trẻ.
Việc mở rộng không gian khám, chữa bệnh và hỗ trợ phục hồi cho bệnh nhi giúp trẻ “có thêm điều kiện điều trị tốt hơn, thêm không gian sinh hoạt và thêm cơ hội phục hồi, hòa nhập và phát triển”. Cơ sở 3 được kỳ vọng trở thành môi trường an toàn, thân thiện, chuyên nghiệp và giàu tính nhân văn, giúp trẻ điều trị, phục hồi và hòa nhập tốt hơn. Mô hình điều trị ban ngày – được bệnh viện định hướng triển khai – là một bước tiến đáng chú ý: trẻ có thể tham gia các chương trình trị liệu, phục hồi trong ngày nhưng vẫn duy trì mối liên hệ với gia đình và cộng đồng. Đây là cách tổ chức phù hợp với đặc thù tâm lý trẻ, giảm cảm giác tách biệt và “bị bệnh” kéo dài.
Dịch vụ tâm thần vị thành niên: từ chẩn đoán sớm đến phối hợp đa ngành
Mở thêm một cơ sở khám chữa bệnh chỉ là điểm khởi đầu; câu hỏi quan trọng hơn là hệ thống dịch vụ bên trong sẽ vận hành ra sao. Bệnh viện Tâm thần TP.HCM định hướng tăng cường khám sàng lọc và chẩn đoán sớm, nhằm phát hiện kịp thời các rối loạn và vấn đề tâm lý ở trẻ. Điều này trực tiếp đẩy mạnh chất lượng dịch vụ tâm thần vị thành niên: nếu chẩn đoán muộn, can thiệp muộn, nhiều rối loạn sẽ in sâu vào hành vi và nhân cách của trẻ. Bệnh viện cũng đặt trọng tâm vào các loại hình can thiệp tâm lý, phục hồi chức năng, trị liệu cá nhân, nhóm, can thiệp hành vi và hỗ trợ trẻ có rối loạn phát triển.
Điểm tiến bộ là tầm nhìn phối hợp đa ngành: y tế kết nối với trường học, chuyên ngành nhi khoa, phục hồi chức năng và giáo dục đặc biệt. Bệnh viện được yêu cầu làm việc chặt chẽ với các tổ chức xã hội, hệ thống giáo dục, cơ sở bảo trợ và giáo dục chuyên biệt để mọi trẻ có vấn đề tâm lý, tâm thần vẫn được tiếp cận giáo dục công bằng, không bị bỏ rơi khỏi môi trường học tập. Thậm chí, lãnh đạo thành phố gợi ý nghiên cứu tổ chức lớp học cho bệnh nhi nội trú, nhằm hạn chế tối đa việc gián đoạn học tập. Nếu những định hướng này được triển khai nghiêm túc, khám tâm lý trẻ em sẽ không còn là “chuyện riêng của bệnh viện”, mà trở thành một phần trong hành trình học tập và lớn lên của trẻ.
Tác động dài hạn: hệ sinh thái chăm sóc sức khỏe tâm thần cho tương lai
Việc đưa cơ sở 3 vào hoạt động diễn ra rất nhanh: từ cuộc họp ngày 11/8 đến khi ra mắt, trong chưa đầy một tháng, ngành y tế và bệnh viện đã hoàn tất di dời, sửa chữa, cải tạo, chuẩn bị cơ sở vật chất, trang thiết bị và nhân lực để kịp tiến độ. Tốc độ đó cho thấy thành phố đã chuyển từ nhận thức sang hành động. Nhưng ý nghĩa sâu hơn nằm ở tầm nhìn dài hạn: TP.HCM định hướng đến năm 2028 có một Bệnh viện Tâm thần với diện tích hơn 3,6 ha và Trung tâm Điều dưỡng tâm thần 3 ha, quy mô 1.000 giường. Đây là bước xây dựng hệ sinh thái chăm sóc sức khỏe tâm thần chứ không chỉ thêm vài phòng khám.
Thực tế, sau hai ngày vận hành, cơ sở 3 đã tiếp nhận 442 lượt khám và thực hiện hàng chục ca cận lâm sàng, cho thấy nhu cầu của người dân rất lớn và cơ sở mới đáp ứng kịp thời. Khi trẻ em có thêm nơi khám, thêm lựa chọn điều trị, cha mẹ bớt ngại ngần tìm đến bệnh viện tâm thần TP.HCM, nghĩa là rào cản tiếp cận chăm sóc tâm thần được hạ thấp. Nếu thành phố tiếp tục duy trì tinh thần “chủ động, quyết liệt” như ghi nhận tại lễ khánh thành – đồng thời bảo đảm chất lượng chuyên môn, an toàn và nhân lực – thì cơ sở 3 không chỉ là một điểm mới trên bản đồ y tế, mà là một tín hiệu: sức khỏe tâm thần trẻ em đã có chỗ đứng xứng đáng trong chính sách công.
