Trường học số không chỉ là đưa thiết bị vào lớp
Trường học số là mô hình tổ chức dạy học và quản lý giáo dục bằng nền tảng, dữ liệu và công cụ số, trong đó công nghệ hỗ trợ giáo viên giảng dạy và học sinh học tập. Hà Nội khởi động mô hình giai đoạn 2026-2028, trước mắt triển khai tại 100 trường công lập và tư thục, với định hướng ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong quản lý, dạy và học. Đây là bước đi có lý do: chuyển đổi số giáo dục đã được xác định là nhiệm vụ chiến lược nhằm nâng chất lượng và mở rộng cơ hội học tập. Chủ trương này cũng gắn với Nghị quyết 71-NQ/TW năm 2025, nhấn mạnh công nghệ hiện đại, nhất là AI, như một hướng đột phá. Nhưng số lượng tài khoản hay ứng dụng được cấp không thể tự tạo ra đổi mới; chất lượng triển khai mới là thước đo đáng quan tâm.
Tài khoản và công cụ học tập số đến tay người dùng
Giáo viên và học sinh tại các trường tham gia được cấp tài khoản cá nhân với tên miền hanoiedu.vn để truy cập miễn phí các công cụ Google, trong đó có Gemini Education. Những công cụ này có thể hỗ trợ tìm tài liệu, giao và chấm bài, theo dõi tiến độ qua bảng điều khiển thời gian thực, đồng thời sử dụng dữ liệu để cá nhân hóa trải nghiệm học tập. Tài khoản còn là lối vào Canva Edu miễn phí, với nhiều tính năng tương đương Canva Pro. Canva AI giúp tạo bài trình chiếu, bài giảng và trò chơi ngắn bằng câu lệnh đơn giản. Đây là gói công cụ học tập số có ích nếu được đưa vào công việc hằng ngày, thay vì chỉ dùng để làm bài thuyết trình đẹp hơn. Hà Nội cũng triển khai hệ thống LMS HanoiStudy để tổ chức khóa học, giao bài, theo dõi tiến độ và đánh giá trực tuyến.
Bồi dưỡng giáo viên mới quyết định công cụ có phát huy tác dụng
Điểm đáng chú ý không chỉ là cấp quyền truy cập mà còn là kế hoạch bồi dưỡng người đứng lớp. Canva tài trợ chương trình tập huấn dạy học sáng tạo miễn phí cho 10.000 giáo viên tại Hà Nội; nội dung giúp giáo viên làm chủ các tính năng trong hai buổi, tổng cộng 8 giờ. Giáo viên dùng Canva có thể thiết kế nội dung truyền thông giáo dục, chuẩn bị bài giảng và tổ chức hoạt động học tập sáng tạo. Đây là phần không nên xem nhẹ: nếu giáo viên chưa biết chọn công cụ phù hợp với mục tiêu bài học, AI và mẫu thiết kế dễ trở thành lớp trang trí công nghệ. Sở Giáo dục và Đào tạo cũng nhấn mạnh tập huấn chuyên môn và yêu cầu giáo viên nắm điều khoản sử dụng nền tảng AI, gồm cả giới hạn độ tuổi. Bồi dưỡng vì thế cần gắn với thực hành sư phạm và trách nhiệm, không dừng ở hướng dẫn thao tác.
Thí điểm cần đi cùng an toàn và lộ trình mở rộng
Giai đoạn đầu dự kiến triển khai tại 100 trường, tương đương 300 lớp; mỗi trường có ba lớp tham gia và 25 giáo viên nòng cốt. Học sinh cần có kỹ năng máy tính cơ bản và sự đồng ý của phụ huynh. Từ nhóm trường ban đầu, mô hình dự kiến mở rộng lên khoảng 1.000 trường; giai đoạn 2028-2030 hướng tới cấp tài khoản số cho toàn bộ học sinh ở các trường phổ thông triển khai mô hình, trước mục tiêu đến 2030-2035 đưa tất cả cơ sở giáo dục phổ thông đạt tiêu chí trường học số. Lộ trình này có tham vọng, nhưng chỉ bền vững nếu Hà Nội xử lý được những điểm nghẽn về hạ tầng, khả năng liên thông dữ liệu, năng lực nhân sự và bảo mật thông tin. Ngành giáo dục cũng lưu ý không đưa dữ liệu cá nhân, tên hay điểm số học sinh lên các công cụ AI công khai ngoài hệ thống.
Kết luận: 100 trường là quy mô thí điểm, còn giá trị thật của chuyển đổi số giáo dục nằm ở việc giáo viên biết dùng công cụ đúng lúc, học sinh được hướng dẫn an toàn và dữ liệu được bảo vệ. Cấp miễn phí là khởi đầu thuận lợi; bồi dưỡng và triển khai có trách nhiệm mới quyết định mô hình có cải thiện việc học hay không.
