Thị trường bán tháo trước kỳ vọng hạ nhiệt
Phần bù rủi ro địa chính trị là khoản cộng thêm vào giá dầu khi nhà đầu tư lo nguồn cung có thể bị gián đoạn bởi xung đột, bất ổn hoặc đe dọa tới các tuyến vận chuyển. Khi nguy cơ ấy có vẻ giảm, khoản cộng thêm này thường co lại.
Đó là cách đọc hợp lý nhất về cú trượt của giá dầu Brent trong phiên 9/11. Sau khi Tổng thống Donald Trump nói khả năng Mỹ mở các cuộc tấn công mới nhằm vào Iran là rất thấp nếu đàm phán vẫn tiến triển, hợp đồng Brent giảm hơn 5% và xuống dưới 94 USD/thùng; dầu WTI cũng đi xuống. Tuyên bố kiềm chế đã làm dịu lo ngại về nguồn cung Trung Đông, đủ để kích hoạt làn sóng bán trên thị trường kỳ hạn. Nhưng đây là phản ứng trước triển vọng, không phải bằng chứng xung đột đã được giải quyết: giá đang bớt phản ánh kịch bản xấu nhất, chứ chưa thể coi rủi ro đã biến mất.
Ngoại giao kéo phần bù rủi ro xuống
Thị trường dầu mỏ thường phản ứng trước khi có thỏa thuận, bởi giá hợp đồng kỳ hạn phản ánh kỳ vọng về nguồn cung trong tương lai. Trong diễn biến dầu Mỹ Iran lần này, tín hiệu từ Nhà Trắng khiến giới đầu tư đặt cược rằng Washington có thể ưu tiên ngoại giao thay vì mở rộng hoạt động quân sự. Kỳ vọng ấy làm giảm xác suất mà thị trường gán cho một cú gián đoạn lớn, qua đó thu hẹp phần bù rủi ro địa chính trị.
Tuy nhiên, việc giá giảm mạnh không xác nhận rằng đàm phán đã đạt tiến triển thực chất. Như chuyên gia Ole Hansen của Saxo Bank nhận định, giá dầu đi xuống nhờ kỳ vọng về một thỏa thuận hòa bình hơn là những dấu hiệu tiến triển cụ thể. Đây là điểm cần giữ trong cách diễn giải: mức giảm phản ánh sự thay đổi trong tâm lý và xác suất, không phải một cam kết chắc chắn về dòng dầu. Nếu ngoại giao có thêm tín hiệu tích cực, phần bù rủi ro có thể tiếp tục thu hẹp và tạo áp lực giảm giá.
Hormuz vẫn là phép thử của kỳ vọng
Eo biển Hormuz là tuyến hàng hải chiến lược đối với vận tải dầu toàn cầu, nên an ninh tại đây có thể nhanh chóng lấn át những thông điệp ngoại giao. Cả Mỹ và Iran đều ghi nhận các vụ tấn công nhằm vào tàu thuyền tại hoặc gần khu vực này; vì vậy, nguy cơ leo thang chưa được loại bỏ. Giá dầu có thể tiếp tục biến động nếu hoạt động hàng hải bị đe dọa, ngay cả khi Washington tránh phát đi tín hiệu quân sự cứng rắn.
Diễn biến tiếp theo đáng theo dõi là chuyến làm việc dự kiến của Thủ tướng Qatar tại Nhà Trắng, với đề xuất hướng tới mở cửa trở lại eo biển Hormuz. Đây là một nỗ lực trung gian, chưa phải thỏa thuận đã được xác nhận. Do đó, nhà đầu tư sẽ phải cân nhắc đồng thời hai tín hiệu trái chiều: triển vọng giảm căng thẳng và rủi ro an ninh hàng hải vẫn hiện hữu. Chỉ khi an toàn vận chuyển được cải thiện rõ rệt, thị trường mới có cơ sở vững hơn để duy trì mức chiết khấu rủi ro.
Không chỉ địa chính trị: cung cầu cũng gây sức ép
Đà giảm của dầu còn diễn ra sau khi Brent mất khoảng 16% trong tuần trước, mức giảm theo tuần mạnh nhất kể từ giai đoạn đầu đại dịch COVID-19. Bên cạnh rủi ro địa chính trị, một số nhà phân tích cảnh báo dấu hiệu dư cung có thể trở lại khi giá cao làm suy yếu nhu cầu. Điều đó khiến cú giảm hiện tại có hai lực đẩy: nhà đầu tư bớt lo thiếu dầu vì căng thẳng dịu đi, trong khi triển vọng cung cầu thực tế cũng không còn nâng đỡ giá như trước.
Vì thế, không nên xem mỗi phát biểu kiềm chế là tín hiệu đủ để dự báo một xu hướng giảm bền vững. Nếu đàm phán đình trệ hoặc vận tải qua Hormuz tiếp tục bị đe dọa, phần bù rủi ro có thể quay lại; ngược lại, ngoại giao tiến triển cùng dấu hiệu dư cung sẽ tiếp tục ghìm giá. Thị trường đang định giá khả năng xung đột không mở rộng, chứ chưa định giá một nền hòa bình chắc chắn. Kết luận thận trọng là giá dầu đã bớt phần cộng thêm vì sợ hãi, nhưng còn phụ thuộc vào diễn biến ngoại giao và an ninh hàng hải.
