Khi cơ sở giáo dục chưa được phép, ai phải chịu thiệt đầu tiên?
Chuyển trường vì cấp phép là tình huống học sinh buộc phải rời khỏi một cơ sở giáo dục chưa được phép hoạt động hoặc bị dừng tuyển sinh, để tiếp tục học tại một trường đã được cơ quan quản lý nhà nước cấp phép hoạt động hợp pháp và bảo đảm các điều kiện tối thiểu về cơ sở vật chất, pháp lý và chương trình giảng dạy theo quy định. Vụ việc tại Trường Hoa Sen TPHCM cho thấy rủi ro không nằm ở văn bản hay con dấu, mà rơi thẳng lên 700 học sinh đang học ở cơ sở 2 phải chấm dứt hoạt động giáo dục vì chưa được cấp phép. Khi Sở GD&ĐT TPHCM buộc trường phải họp phụ huynh để hướng dẫn chuyển trường, câu hỏi lớn xuất hiện: vì sao phụ huynh luôn là người biết sau cùng, và quyền lợi học sinh được bảo đảm đến đâu khi mọi quyết định đều đưa ra rất gấp?
Vì sao Trường Hoa Sen TPHCM buộc phải dừng cơ sở 2?
Bề ngoài, Trường Hoa Sen TPHCM vẫn tuyển sinh, nhận học sinh, thậm chí bị phản ánh thu tiền giữ chỗ. Bên trong, hồ sơ pháp lý lại có quá nhiều lỗ hổng. Trụ sở chính tại đường Phan Chu Trinh chưa được giao chỉ tiêu tuyển sinh các lớp đầu cấp năm học 2026–2027 theo văn bản của Sở GD&ĐT. Tại địa điểm Km11+300 Xa lộ Hà Nội, trường không cung cấp được giấy tờ chứng minh quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà hoặc hợp đồng thuê đúng quy định. Nói cách khác, đó là một cơ sở giáo dục chưa được phép nhưng vẫn hoạt động như đã hợp pháp. Vì vậy, ngày 22/8, Sở buộc phải ra công văn yêu cầu chấm dứt toàn bộ hoạt động tuyển sinh và giáo dục tại địa điểm Xa lộ Hà Nội. Khi nền tảng pháp lý rỗng, mọi cam kết với phụ huynh và học sinh đều mong manh.
Quyền lợi học sinh chuyển trường: không chỉ là “có chỗ học”
Điểm tích cực là cơ quan quản lý đã khẳng định ưu tiên cao nhất là không để việc học bị gián đoạn và bảo đảm quyền lợi học sinh. Sở GD&ĐT TPHCM yêu cầu nhà trường phải hướng dẫn phụ huynh để việc học tập không bị gián đoạn và các quyền lợi khác được đảm bảo. Đồng thời, Sở đang tổng hợp toàn bộ danh sách, nhu cầu chuyển trường của phụ huynh để xây dựng phương án bố trí chỗ học phù hợp với nguyện vọng và điều kiện thực tế, ưu tiên trường gần nơi cư trú và năng lực tiếp nhận của từng cơ sở giáo dục. Một phát biểu có thể trích dẫn ở đây là: "Sở GD&ĐT đặt mục tiêu 100% học sinh có chỗ học ổn định trước khi bắt đầu năm học mới". Tuy nhiên, nếu chỉ dừng ở việc sắp chỗ, mà không tính đến chất lượng môi trường mới, quãng đường di chuyển hay sự thích ứng tâm lý, quyền lợi học sinh vẫn chưa được bảo vệ trọn vẹn.
Hướng dẫn chuyển trường cho phụ huynh: trách nhiệm không thể đẩy qua đẩy lại
Trong vụ việc này, Sở GD&ĐT yêu cầu Trường Hoa Sen tổ chức buổi gặp gỡ phụ huynh cơ sở 2 để hướng dẫn thủ tục chuyển trường đến các cơ sở được cấp phép, với thời hạn rất cụ thể: trong ngày 28/8. Đồng thời, cơ quan quản lý còn chủ động lập danh sách nhu cầu, ưu tiên giải quyết dứt điểm cho học sinh lớp 6 và lớp 10 do tuyển sinh không đúng quy định. Các nhóm học sinh còn lại được bố trí theo địa chỉ cư trú và nguyện vọng, nhằm bảo đảm toàn bộ học sinh có chỗ học ổn định trước năm học mới. Ở chiều hỗ trợ, Sở duy trì đường dây nóng, bộ phận tiếp công dân để tư vấn, giải đáp và hướng dẫn thủ tục chuyển trường nhanh chóng. Vấn đề là, nếu phụ huynh không nắm thông tin, không chủ động tham gia các buổi hướng dẫn chuyển trường phụ huynh, thì nguy cơ bị động, chờ sắp xếp, chịu phương án “đã rồi” là rất lớn.
Bài học cho phụ huynh: kiểm tra pháp lý trước khi gửi con, không chờ đến khi bị buộc chuyển trường
Sự cố tại Trường Hoa Sen TPHCM không phải câu chuyện cá biệt, mà là lời nhắc thẳng thắn về trách nhiệm của phụ huynh khi lựa chọn trường. Khi một cơ sở giáo dục chưa được phép nhưng vẫn tuyển sinh, người chịu rủi ro không phải là chủ đầu tư, mà chính là học sinh bị xáo trộn việc học, bạn bè, thầy cô, thậm chí phải chuyển trường giữa năm học. Trong vụ việc này, Sở GD&ĐT còn phải nhấn mạnh: trường không được tuyển sinh khi chưa có quyết định giao chỉ tiêu, nghĩa là việc tuyển sinh trước đó đã đứng ngoài “làn ranh an toàn”. Bài học quan trọng là: trước khi nộp hồ sơ, phụ huynh cần kiểm tra thông tin pháp lý của trường trên kênh chính thức, yêu cầu nhà trường cung cấp văn bản cấp phép, và theo dõi các thông báo của cơ quan quản lý. Chỉ khi phụ huynh chủ động, quyền lợi học sinh mới không bị đặt cược vào những quyết định sai của người lớn.
