Đồ uống hỗ trợ gan không phải thuốc điều trị
Đồ uống hỗ trợ sức khỏe gan là những thức uống có thể góp phần duy trì đủ nước hoặc bổ sung hợp chất thực vật trong một chế độ ăn lành mạnh, chứ không có nghĩa là chúng chữa được bệnh gan. Nước lọc là lựa chọn đơn giản và cần thiết để duy trì đủ nước cho cơ thể. Gan vốn đảm nhiệm việc chuyển hóa, xử lý nhiều chất trong cơ thể; các sản phẩm gắn nhãn “detox” không phải điều kiện để cơ quan này hoạt động. Vì vậy, khi tìm đồ uống tốt cho gan, nên ưu tiên thói quen bền vững thay vì lời hứa thải độc nhanh hay hạ men gan tức thì. Nước lọc, chế độ ăn cân bằng, vận động và hạn chế rượu bia có ý nghĩa thiết thực hơn việc trông chờ một loại nước uống đơn lẻ.
Nước lọc, trà xanh và những lựa chọn quen thuộc
Nước lọc giúp đáp ứng nhu cầu nước hằng ngày và có thể thay cho nước ngọt nhiều đường, qua đó hỗ trợ kiểm soát cân nặng. Trà xanh pha thông thường chứa catechin, gồm EGCG, cùng các hợp chất chống oxy hóa; đây có thể là một phần của chế độ ăn lành mạnh, nhưng không phải phương pháp điều trị gan. Nghiên cứu về trà xanh sức khỏe gan cũng ghi nhận một số chế phẩm có thể cải thiện vài chỉ số men gan ở người mắc gan nhiễm mỡ liên quan đến rối loạn chuyển hóa. Tuy nhiên, kết quả với chế phẩm không đồng nghĩa mọi loại trà pha tại nhà đều có tác dụng tương tự. Nước ép củ dền cũng được nghiên cứu sơ bộ, nhưng bằng chứng còn hạn chế; nếu uống, nên chọn loại không thêm đường. Nước dừa không bổ sung đường có thể thay cho một số thức uống ngọt.
Atisô, trà xanh và cà gai leo: phân biệt hy vọng với bằng chứng
Atisô được dùng phổ biến trong trà và các sản phẩm thảo dược hỗ trợ sức khỏe gan. Một tổng quan và phân tích gộp công bố năm 2022, dựa trên bảy thử nghiệm lâm sàng, ghi nhận bổ sung atisô có liên quan đến cải thiện ALT và AST; polyphenol trong lá cũng được nghiên cứu về đặc tính chống oxy hóa. Dù vậy, không nên xem kết quả này là bảo đảm điều trị cho từng người. Cà gai leo là thảo dược trong y học cổ truyền Việt Nam, thường dùng thân và lá sắc uống; nghiên cứu bước đầu khảo sát khả năng chống oxy hóa và hỗ trợ bảo vệ tế bào gan. Nhưng chưa đủ bằng chứng lâm sàng chất lượng cao để khẳng định nước cà gai leo đun tại nhà có thể hạ men gan hiệu quả hoặc thay thuốc. Vì thế, cụm từ “nước lá hạ men gan” cần được nhìn nhận thận trọng, không phải như một lời cam kết.
Men gan bất thường cần tìm nguyên nhân, không tự sắc lá uống
Men gan cao có thể liên quan đến viêm gan do virus, gan nhiễm mỡ, rượu bia hoặc tổn thương do thuốc và thảo dược; chỉ số bất thường không tự nói lên nguyên nhân. Người phát hiện men gan bất thường nên trao đổi với nhân viên y tế và thăm khám để được đánh giá, thay vì tự dùng nước lá làm phương pháp điều trị. Không nên tùy tiện phối hợp nhiều loại lá sắc uống, bởi một số thảo dược có thể gây độc cho gan hoặc tương tác với thuốc đang dùng. Trong sinh hoạt hằng ngày, hãy ưu tiên nước lọc, ăn cân bằng với rau củ, trái cây, đạm nạc và ngũ cốc nguyên hạt, vận động đều đặn, kiểm soát cân nặng và hạn chế rượu bia. Kết luận rõ ràng: đồ uống có thể hỗ trợ thói quen tốt, nhưng chẩn đoán và điều trị bệnh gan cần dựa vào đánh giá y tế.
