Mức tăng quý cuối năm là phép thử quyết định
Tăng trưởng GRDP Thanh Hóa là mức tăng tổng giá trị sản phẩm tạo ra trên địa bàn tỉnh, phản ánh nhịp hoạt động của các ngành kinh tế và khả năng hoàn thành mục tiêu phát triển trong năm. Với kết quả chín tháng còn cách xa kế hoạch, quý IV giờ đây không chỉ là chặng nước rút mà là phép thử về năng lực điều hành và sức sản xuất thực tế.
GRDP Thanh Hóa tăng 8,54% trong chín tháng năm 2026, xếp thứ 22 trong 34 tỉnh, thành phố; riêng quý III tăng 10,49%, cải thiện 19 bậc so với quý II. Dù có dấu hiệu tăng tốc, khoảng cách với mục tiêu cả năm từ 11% trở lên vẫn lớn. Theo Kế hoạch 384/KH-UBND ngày 7/10/2026, tỉnh phải đạt mức tăng tối thiểu 17,09% trong quý IV, cao gấp khoảng 1,6 lần mức tăng của quý III. Đây là mục tiêu GRDP 2026 đầy sức ép: một quý tăng mạnh phải bù cho phần hụt của chín tháng, chứ không thể dựa vào đà cải thiện đơn thuần.
Kịch bản phấn đấu đặt tăng trưởng quý IV ở mức 17,48%, hướng tới cả năm đạt 11,11%. Con số này cho thấy tỉnh chọn mục tiêu cao hơn mức tối thiểu, nhưng khoảng đệm thực hiện lại rất hẹp. Thành bại sẽ phụ thuộc vào sản lượng thật và tiến độ đưa nguồn lực vào nền kinh tế, không phải chỉ ở các chỉ tiêu trên giấy.
Công nghiệp phải kéo phần lớn mức tăng thêm
Công nghiệp là động lực lớn nhất, đồng thời cũng là điểm rủi ro tập trung nhất của kịch bản tăng trưởng. Theo phương án tối thiểu, GRDP quý IV cần đạt 92.270 tỷ đồng, tăng 13.470 tỷ đồng so với cùng kỳ; riêng công nghiệp phải đóng góp thêm 6.915 tỷ đồng, tương đương 51,3% tổng phần tăng thêm. Ngành này cần tăng 28,79%, gần gấp đôi mức 14,58% của quý III. Vì vậy, tăng trưởng quý IV không thể được bảo đảm chỉ bằng việc một vài dự án mới khánh thành; các cơ sở sản xuất chủ lực phải vận hành liên tục và chuyển công suất thành sản phẩm.
Năm nhóm ngành gồm trang phục, da giày, sản phẩm dầu mỏ tinh chế, khoáng phi kim loại và hóa chất chiếm 73,1% phần giá trị tăng thêm công nghiệp dự kiến. Tỉnh vì thế cần giữ nhịp tại các doanh nghiệp lớn, từ bảo đảm nguyên liệu cho lọc hóa dầu đến đủ lao động và đơn hàng cho may mặc, da giày. Nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn được giao duy trì hoạt động ổn định, phấn đấu vận hành bình quân từ 110% công suất thiết kế trở lên và tránh dừng máy ngoài kế hoạch.
Năng lực mới cũng chỉ có ý nghĩa khi sớm tạo ra sản lượng. Trong tháng 10, ba dự án tại Khu kinh tế Nghi Sơn và các khu công nghiệp đã hoàn thành, đi vào hoạt động, bổ sung thêm cơ sở sản xuất cho địa phương. Đây là tín hiệu thuận lợi, nhưng không nên nhầm việc đưa nhà máy vào hoạt động với phần tăng trưởng đã được bảo đảm: hiệu quả còn tùy thuộc vào tốc độ vận hành và khả năng kết nối với nhu cầu thị trường.
Đầu tư công cần biến tiến độ thành giá trị thực
Bên cạnh công nghiệp, đầu tư công Thanh Hóa và hoạt động xây dựng được kỳ vọng bổ sung lực đẩy trong quý cuối năm. Tổng vốn đầu tư thực hiện toàn xã hội cần đạt ít nhất 59.155 tỷ đồng trong quý IV, tương đương khoảng 1,6 lần mức bình quân mỗi quý của chín tháng đầu năm. Đây là yêu cầu cao, nên giải ngân không thể được xem như một chỉ tiêu thủ tục: vốn cần chuyển thành khối lượng thi công và năng lực lưu thông hàng hóa trong thời gian còn lại.
Các dự án được kỳ vọng đóng góp gồm dây chuyền số 3 của Nhà máy cán thép Nghi Sơn số 2 và bến số 10 tại Cảng tổng hợp Long Sơn. Cùng với các công trình đang thi công, những dự án này có thể bổ sung sản lượng và năng lực vận chuyển nếu kịp hoàn thành, đưa vào hoạt động. Tuy nhiên, kỳ vọng chỉ thành kết quả khi tiến độ xây dựng, nghiệm thu và vận hành không bị chậm.
Các khu vực khác cũng phải tăng tốc: dịch vụ cần tăng 12,6%, xây dựng 12,59%, nông, lâm nghiệp và thủy sản 4,83%; thuế sản phẩm trừ trợ cấp sản phẩm phải tăng 23,95%. Cơ cấu này cho thấy công nghiệp và đầu tư là trọng tâm, nhưng không thể gánh toàn bộ nhiệm vụ. Nếu dịch vụ và xây dựng hụt nhịp, gánh nặng sẽ dồn thêm lên các nhà máy vốn đã phải đạt mức tăng rất cao.
Siết trách nhiệm để không dồn áp lực vào tháng cuối
Kịch bản tăng trưởng chỉ có giá trị nếu được triển khai bằng đầu việc cụ thể. Thanh Hóa đã phân công nhiệm vụ đến từng sở, ngành và địa phương, yêu cầu kiểm đếm kết quả thường xuyên; phương châm “6 rõ - 1 xuyên suốt” gắn từng nhiệm vụ với người phụ trách, thời hạn hoàn thành và kết quả cụ thể. Cách làm này hợp lý trong giai đoạn nước rút: nó giúp nhận diện sớm nơi hụt tiến độ và buộc các đầu mối chịu trách nhiệm thay vì chỉ báo cáo khó khăn.
Tỉnh yêu cầu phần việc chưa đạt trong tháng 10 phải có phương án bù ngay trong tháng 11, không dồn sức ép sang tháng cuối năm. Đây là điểm then chốt, bởi một mục tiêu quý IV cao hơn nhiều các quý trước không để lại nhiều thời gian sửa sai. Các cơ quan cần phối hợp trực tiếp với doanh nghiệp, xử lý vướng mắc thuộc thẩm quyền và báo cáo kịp thời những vấn đề cần quyết định ở cấp cao hơn.
Kết luận, công nghiệp có thể tạo phần đóng góp lớn nhất, còn đầu tư công và xây dựng giúp mở rộng lực đẩy; nhưng cả hai chỉ phát huy khi dự án và nhà máy chuyển nhanh sang hoạt động thực tế. Mục tiêu tăng trưởng GRDP Thanh Hóa vì thế là cuộc chạy đua đồng thời về sản lượng, giải ngân và kỷ luật thực thi. Giao rõ người, rõ hạn là bước cần thiết; thước đo cuối cùng vẫn là giá trị kinh tế được tạo ra trong quý cuối năm.
