Đồng hành với dân tộc là cốt lõi của Phật giáo Việt Nam
Phật giáo Việt Nam là truyền thống tôn giáo gắn việc tu học và hoằng pháp với trách nhiệm trước cộng đồng, được bồi đắp qua hơn 2.000 năm đồng hành cùng dân tộc. Tại phiên trọng thể Đại hội đại biểu Phật giáo toàn quốc lần thứ X ở TP.HCM, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh mối gắn bó không thể tách rời giữa đạo pháp và dân tộc. Đây không chỉ là lời nhắc về lịch sử; đó còn là thước đo cho vai trò của Phật giáo trong đời sống hôm nay. Khi đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, tinh thần Phật giáo đồng hành cần được thể hiện bằng sự hiện diện thiết thực bên cạnh người dân, chứ không chỉ dừng ở khẩu hiệu. Vì vậy, thông điệp của Đại hội có sức nặng khi nối truyền thống Phật giáo dân tộc với những trách nhiệm xã hội cụ thể.
Đại hội có gần 2.000 đại biểu, với sự tham dự của chư tôn giáo phẩm, đại diện cơ quan Trung ương và địa phương cùng các nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước. Quy mô ấy cho thấy Phật giáo không đứng ngoài đời sống chung: Giáo hội vừa gìn giữ bản sắc tu học, vừa đối thoại và hợp tác với các thiết chế xã hội. Theo Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, Phật giáo Việt Nam luôn gắn bó, đồng hành cùng dân tộc. Ý nghĩa của khẳng định này nằm ở sự tiếp nối: truyền thống chỉ còn sống khi được chuyển thành cách phụng sự phù hợp với nhu cầu hiện tại.
Truyền thống cần được chứng minh bằng việc làm
Những đóng góp xã hội là bằng chứng rõ ràng hơn mọi lời tuyên bố. Trong nhiệm kỳ IX, tăng ni, Phật tử tham gia cứu trợ thiên tai, chăm lo người yếu thế và hỗ trợ các chương trình an sinh; tổng giá trị hoạt động được nêu là hơn 7.500 tỷ đồng. Con số ấy phản ánh năng lực huy động nguồn lực và tinh thần từ bi đi vào đời sống. Giáo hội cũng tổ chức Đại lễ Vesak Liên hợp quốc năm 2025 tại TP.HCM, góp phần giới thiệu văn hóa Việt Nam với bạn bè quốc tế. Hai hướng hoạt động này cho thấy Phật giáo đồng hành có thể vừa gần gũi với người gặp khó khăn, vừa mở rộng giao lưu. Nhưng đóng góp chỉ bền vững khi đi cùng tổ chức hiệu quả, minh bạch và giữ được nền tảng đạo hạnh.
Đại hội cũng không né tránh những điểm còn yếu: công tác quản lý, đào tạo nhân lực, ứng dụng công nghệ và giữ gìn kỷ cương, giới luật đều cần được cải thiện. Đây là phần quan trọng của thông điệp, bởi tinh thần phụng sự không thể thay thế năng lực điều hành. Nếu muốn tăng ni, Phật tử tiếp tục tạo ảnh hưởng tích cực, Giáo hội phải biến việc nhìn nhận hạn chế thành kế hoạch khắc phục có trách nhiệm. Phương châm nhiệm kỳ mới “Kỷ cương-Đổi mới-Hiệu lực-Hiệu quả” vì thế không nên chỉ là khẩu hiệu quản trị; nó cần giúp hoạt động Phật sự đến đúng người, đúng nhu cầu và giữ vững niềm tin của cộng đồng.
Nhiệm kỳ mới đặt trọng tâm vào phụng sự
Nhiệm kỳ 2026-2031 tiếp nối truyền thống Phật giáo dân tộc trong bối cảnh xã hội thay đổi nhanh, đòi hỏi Giáo hội đổi mới cách tổ chức mà không đánh mất bản sắc. Định hướng được nêu là xây dựng Giáo hội đoàn kết, hòa hợp, kỷ cương và phát triển bền vững; lấy giới luật, đạo hạnh làm nền tảng, hoằng pháp và giáo dục làm trọng tâm, phụng sự nhân sinh làm phương châm hành động. Cách đặt thứ tự ấy hợp lý: nền tảng tu tập tạo nên uy tín, giáo dục lan tỏa giá trị, còn phụng sự cho thấy các giá trị ấy có ích ra sao trong đời sống. Mỗi vị tăng ni được kỳ vọng làm gương về giới hạnh, trí tuệ và trách nhiệm; mỗi ngôi chùa là nơi nuôi dưỡng đời sống tâm linh lành mạnh; mỗi Phật tử tích cực đóng góp cho cộng đồng.
Hành trình của Thượng tọa Thích Quang Thạnh gợi một chiều kích khác của sự tiếp nối: tri thức cũng có thể phục vụ đạo pháp và xã hội. Sau tám năm học tập tại Ấn Độ, tháng 3.2005, thầy tốt nghiệp chương trình thạc sĩ và tiến sĩ Phật học tại Đại học Delhi. Kinh nghiệm ấy bổ sung cho công việc tu học, giảng dạy và đảm nhiệm Phật sự; bản thân thầy từng chia sẻ rằng học vấn cần đi cùng việc giữ “chất tu”. Đây là lời nhắc đáng lưu tâm trong nhiệm kỳ mới: đổi mới không đồng nghĩa chạy theo hình thức, mà phải giúp Phật giáo Việt Nam truyền đạt giáo lý dễ hiểu hơn và phụng sự tốt hơn. Thành công của Đại hội sẽ được đo bằng những chuyển biến cụ thể ấy, không chỉ bằng tuyên bố về truyền thống.
