Giá vé máy bay giảm sâu: nghịch lý bề mặt, tính toán phía sau
Giá vé máy bay là mức chi phí hành khách phải trả để di chuyển bằng đường hàng không, được hình thành từ tương quan cung - cầu, chi phí nhiên liệu hàng không, cấu trúc chi phí khai thác và chiến lược định giá hãng bay; khi những yếu tố này biến động theo mùa vụ và kế hoạch tăng cung, giá không phản ánh chi phí tức thời mà là lựa chọn tối đa hóa doanh thu trên từng chuyến bay. Ngày 12/9, ghi nhận cho thấy giá vé máy bay nhiều chặng trên các nền tảng đặt vé, ứng dụng du lịch và đại lý vẫn neo ở mức thấp với khách khởi hành trong tháng 9 và 10. Một khách từ TPHCM đi Đà Nẵng chốt được vé khứ hồi ở mức khoảng một nửa so với giá xem hồi tháng 8. Nghịch lý là giá xuống rất mạnh trong khi chi phí nhiên liệu hàng không đang tăng trở lại vì căng thẳng Trung Đông. Đây không phải ưu đãi hào phóng, mà là phép tính lạnh lùng của các hãng trên đường bay mùa thấp điểm.
Mùa thấp điểm, ghế trống và động lực giá: vì sao giá rẻ không phải tin vui tuyệt đối?
Các đường bay du lịch như TPHCM - Đà Nẵng, Phú Quốc, Đà Lạt, Nha Trang hay Hà Nội - Phú Quốc đang có mặt bằng giá vé máy bay khứ hồi phổ biến chỉ từ khoảng 1,2-1,8 triệu đồng mỗi khách tùy hãng và khung giờ, đã gồm thuế phí. Trên các đường bay trục, TPHCM - Hà Nội ở mức 800.000-900.000 đồng một chiều, TPHCM - Vinh khoảng 900.000 đồng đến 1 triệu đồng mỗi chiều. Đây là mức nhiều người mô tả là "thấp khó tin" so với các giai đoạn trước, nhưng thị trường lại không bùng nổ nhu cầu. Một phụ huynh tại TPHCM có voucher khách sạn đi Phú Quốc cho biết cả nhà vẫn hoãn chuyến vì mùa mưa, con nhỏ mới vào năm học, dù vé khứ hồi chỉ khoảng 1,3 triệu đồng một khách. Điều đó cho thấy động lực giá vé không thể thắng hoàn toàn yếu tố mùa vụ và tâm lý: thấp điểm không còn đồng nghĩa vắng khách, mà là sự dịch chuyển từ khách du lịch sang khách công vụ, thăm thân, đi lại thường xuyên.
Theo đại diện một hãng lớn, giá vé tháng 9-11 phản ánh cơ chế điều chỉnh linh hoạt theo mùa và tình trạng đặt chỗ trên từng đường bay, chứ không phải quyết định giảm giá đơn lẻ. Giá vé của một chuyến bay được phân bổ theo nhiều dải giá khác nhau, tùy thời điểm đặt chỗ và tỉ lệ lấp đầy. Khi nhu cầu yếu hơn sau cao điểm hè, nếu giữ giá cao, hãng sẽ phải bay với nhiều ghế trống – mất trắng doanh thu. Khi chuyến bay đã được xếp lịch, việc bán thêm ghế còn trống với mức giá thấp hơn trung bình vẫn giúp tổng doanh thu tốt hơn so với để ghế trống hoàn toàn. Câu chuyện thật ở đây không phải “vé rẻ bất ngờ” mà là nỗ lực cứu doanh thu trên mỗi ghế; khách hưởng lợi về giá nhưng lại đối mặt với thời tiết xấu, lịch học, hoặc ít lựa chọn giờ bay đẹp.
Nhiên liệu bay tăng, giá vé Tết 2027 lại leo thang: cung – cầu đang giằng co
Nếu giai đoạn sau hè chứng kiến giá vé máy bay giảm sâu, thì bức tranh Tết Đinh Mùi 2027 lại ngược chiều. Sau khi hạ nhiệt cuối tháng 8, giá vé Tết ở nhiều chặng đã tăng khoảng 10-20%. Trên chặng TPHCM - Hà Nội, khởi hành ngày 4/2/2027 (28 Tết), giá vé một chiều của một hãng giá rẻ hiện khoảng 3,3 triệu đồng, tăng từ khoảng 2,8 triệu đồng tháng trước. Các chặng TPHCM - Vinh, TPHCM - Thanh Hóa, TPHCM - Chu Lai hay những điểm du lịch như Đà Lạt, Nha Trang trong ngày 25 Tết đều ghi nhận mặt bằng giá cao với mức từ khoảng hơn 1,7 triệu đồng đến trên 4 triệu đồng mỗi chiều tùy hạng vé. Nền giá này xuất hiện đúng lúc nhiên liệu bay Jet A1 tăng mạnh lên vùng 184-188 USD/thùng, cao hơn đáng kể so với khoảng 170 USD/thùng vài ngày trước. Một câu nói có thể trích dẫn là: "Sau giai đoạn hạ nhiệt cuối tháng 8, giá vé máy bay Tết Đinh Mùi 2027 tại nhiều chặng đã tăng 10-20%".
Tuy nhiên, việc giá vé Tết tăng hiện nay không có nghĩa mặt bằng giá sẽ tiếp tục leo thang đến sát Tết. Lãnh đạo một hãng cho biết, giá vé còn phụ thuộc lớn vào quan hệ cung – cầu; nếu các hãng bổ sung thêm tàu bay và tăng chuyến trong những tháng tới, giá trên một số đường bay có thể giảm khi lượng ghế cung ứng tăng nhanh hơn nhu cầu. Đó chính là cuộc giằng co giữa chi phí nhiên liệu hàng không tăng và quyết tâm giữ khách bằng cách nới cung. Về phía người mua, một đại lý nhận xét: "Giá tăng thì khách giảm, thị trường biến động thì khách chuyển hướng", đồng thời khuyến nghị khách có kế hoạch đi Tết nên chọn hành trình và lịch khởi hành sớm. Nghĩa là trong cao điểm như Tết, giá vé không chỉ là câu chuyện chi phí mà là cuộc chơi ai đặt chỗ trước và ai chấp nhận bay vào khung giờ ít hấp dẫn để đổi lại mức giá thấp hơn.
Các hãng tăng cung, chiến lược định giá và khả năng hạ giá cận Tết
Để chủ động cho cao điểm cuối năm và Tết Đinh Mùi 2027, các hãng trong nước không chờ may rủi mà tăng công suất. Một hãng vừa tiếp nhận thêm Airbus A321 với 228 ghế, dự kiến khai thác từ ngày 1/10. Một hãng giá rẻ đã mở bán khoảng 3,1 triệu vé cho giai đoạn 22/1 đến 20/2/2027, tăng 6% so với cùng kỳ, trong đó khoảng 2 triệu vé phục vụ đường bay nội địa. Một hãng truyền thống dự kiến tăng lượng ghế cung ứng dịp Tết thêm 6-13% so với năm trước. Khi cung tăng như vậy, chiến lược định giá hãng bay sẽ xoay quanh việc mở thêm dải giá thấp để đảm bảo tỉ lệ lấp đầy, tương tự logic đang áp dụng trong mùa thấp điểm tháng 9-11.
Điểm đáng nói là các hãng ngày càng vận dụng quản trị doanh thu theo hướng năng động: theo dõi sát diễn biến đặt chỗ từng ngày, từng khung giờ, tăng hoặc giảm tần suất, điều chỉnh loại tàu bay, mở – đóng dải giá để phản ứng tức thời. Khi lượng ghế cung ứng tăng nhanh hơn nhu cầu thực tế, đặc biệt ở những ngày cận Tết ít ai muốn bay hoặc khung giờ rất sớm, rất muộn, mặt bằng giá trên một số đường bay hoàn toàn có thể được kéo xuống. Đây chính là "dư địa" giảm giá cạnh tranh: khách chịu bay lệch khung giờ vàng sẽ có cơ hội mua được vé rẻ hơn, còn hãng chấp nhận giảm giá ở một phần ghế để bảo toàn doanh thu tổng. Nghịch lý bề ngoài là giá vé máy bay biến động khó đoán; thực chất, đó là kết quả của một ma trận định giá, nơi mỗi ghế ngồi là một bài toán kinh doanh.
Kết luận: người đi lại phải học cách đọc cuộc chơi giá
Nhìn toàn cảnh, việc giá vé máy bay giảm sâu ở nhiều chặng nội địa sau hè trong khi chi phí nhiên liệu hàng không vẫn cao và giá vé Tết lại tăng 10-20% không phải sai số thị trường mà là biểu hiện của cuộc tái cấu trúc động lực giá vé. Mùa thấp điểm khiến hãng buộc phải bán rẻ ghế trống để cứu doanh thu, còn mùa cao điểm như Tết, nhu cầu dồn nén giúp hãng có dư địa tăng giá, rồi lại phải hạ nhiệt nếu cung vượt cầu. Trong ma trận này, người đi lại không nên chỉ than phiền "vé lúc rẻ, lúc đắt" mà cần học cách đọc cuộc chơi: hiểu mùa vụ, đặt sớm với hành trình rõ ràng, linh hoạt khung giờ và chấp nhận bay lệch cao điểm khi có thể. Khi đó, chiến lược định giá hãng bay vẫn chạy theo mục tiêu tối đa hóa doanh thu, nhưng khách hàng biết cách đứng về phía có lợi nhất cho túi tiền của mình.
