KCN sinh thái ở Đông Nam Bộ: từ “cho thuê đất” đến chiến lược ESG
Khu công nghiệp sinh thái là mô hình khu công nghiệp được thiết kế để tối ưu sử dụng năng lượng, nước và tài nguyên, giảm phát thải, tăng khả năng chia sẻ hạ tầng và dữ liệu giữa doanh nghiệp, đồng thời đáp ứng các tiêu chuẩn ESG về môi trường, xã hội và quản trị nhằm thu hút các nhà đầu tư ưu tiên phát triển bền vững và chuỗi cung ứng xanh. Các tỉnh, thành Đông Nam Bộ đang tăng tốc chuyển đổi sang mô hình này, không phải vì trào lưu, mà vì sức ép cạnh tranh FDI thế hệ mới và sự dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu. Nếu trước đây tư duy là “có đất để cho thuê”, thì nay bài toán là xây dựng hệ sinh thái công nghiệp xanh, thông minh, kết nối liên vùng để nhà đầu tư công nghệ cao coi khu vực là điểm đến lâu dài.
Đồng Nai: tâm điểm canh bạc hạ tầng bền vững và FDI công nghệ cao
Đồng Nai đang chọn con đường khó nhưng cần thiết: dùng hạ tầng bền vững và KCN sinh thái để nâng cấp chất lượng dòng vốn, thay vì chỉ chạy theo tỷ lệ lấp đầy. Tỷ lệ lấp đầy bất động sản công nghiệp phía Nam đã ở mức 76,3%, trong đó Đồng Nai đạt 73,1% cho thấy dư địa không còn quá rộng. Chủ động đi trước một bước về hạ tầng, đặc biệt quanh sân bay Long Thành và các tuyến cao tốc, là cách tỉnh này tái định vị từ “địa bàn có quỹ đất lớn” thành trung tâm công nghiệp, logistics và đầu tư chiến lược phía Nam. Tại hội nghị về vai trò mới của Đồng Nai ngày 20-8, lãnh đạo Ban Quản lý các KCN nhấn mạnh sự chủ động chuẩn bị hạ tầng đạt chuẩn ESG là điều kiện tiên quyết để đón được dòng vốn chất lượng cao trong giai đoạn dịch chuyển chuỗi cung ứng.
Cuộc đua KCN sinh thái: Bàu Cạn – Tân Hiệp, Xuân Quế – Sông Nhạn, Long Đức 3
Lựa chọn phát triển KCN sinh thái không còn là tuyên bố trên giấy khi Đồng Nai lên kế hoạch khởi công 3 KCN mới Bàu Cạn - Tân Hiệp, Xuân Quế - Sông Nhạn và Long Đức 3 với tổng diện tích khoảng 3.000 ha, nằm cạnh Sân bay quốc tế Long Thành. Các KCN này được định hướng là thế hệ mới, xanh, hiện đại, ưu tiên ngành bán dẫn, chip, linh kiện điện tử, công nghiệp hỗ trợ hàng không và tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Đây là lựa chọn rõ ràng: nhắm vào nhà sản xuất công nghệ cao, chấp nhận đầu tư lớn vào tiêu chuẩn ESG để đổi lại dòng vốn FDI dài hạn và giá trị gia tăng cao. Tỉnh đặt mục tiêu đến năm 2030 có tối thiểu 2 KCN được chứng nhận là KCN sinh thái, 90% KCN dùng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả và ít nhất 10% doanh nghiệp sản xuất sạch hơn, giảm phát thải.
TP.HCM, Bình Dương, Bà Rịa – Vũng Tàu: mỗi địa phương một vai trong chuỗi cung ứng
Điểm tích cực là Đông Nam Bộ không cạnh tranh bằng cách giống nhau, mà bằng cách phân vai trong chuỗi cung ứng. Hạ tầng liên vùng – từ đường vành đai 3, các tuyến cao tốc đến cụm cảng Cái Mép – đang mở rộng không gian công nghiệp, giúp mỗi địa phương đảm nhiệm một vai rõ hơn trong chuỗi cung ứng sản xuất và logistics. TP.HCM đẩy mạnh 14 KCN mới, song song chuyển đổi Tân Thuận, Hiệp Phước, Tân Bình theo hướng sinh thái và công nghệ cao; KCN Hiệp Phước đã nâng mức đáp ứng Khung quốc tế về KCN sinh thái từ 44% lên 76% chỉ trong 3 năm. Bình Dương phát triển Cây Trường, Bàu Bàng mở rộng, VSIP III với IoT, năng lượng tái tạo, xử lý chất thải tuần hoàn. Bà Rịa – Vũng Tàu chuyển đổi Phú Mỹ 3 gần 1.000 ha thành KCN sinh thái, bổ sung mắt xích công nghiệp hỗ trợ và cảng biển.
KCN sinh thái như bộ lọc FDI: lợi thế cạnh tranh hay rào cản tự tạo?
Câu hỏi đặt ra là: KCN sinh thái và tiêu chuẩn ESG sẽ trở thành lợi thế cạnh tranh hay rào cản tự tạo? Thực tế, nhà đầu tư công nghệ cao ngày càng ít quan tâm đến câu hỏi “còn bao nhiêu đất sạch”, mà nhìn vào điện ổn định, dữ liệu, logistics, nhân lực, tiêu chuẩn môi trường và khả năng kết nối chuỗi cung ứng. Khi các tiêu chuẩn ESG được coi trọng, việc xây dựng hạ tầng bền vững không còn là lựa chọn mà là điều kiện cần để không bị loại khỏi danh sách điểm đến của FDI thế hệ mới. Amata đã đạt 86% tiêu chí KCN sinh thái quốc tế và hướng đến 97%, Long Đức 3 được triển khai theo tiêu chuẩn Net Zero cho thấy địa phương sẵn sàng chấp nhận áp lực chi phí để đổi lấy vị thế khác trên bản đồ công nghiệp. Cuộc đua KCN sinh thái, vì thế, là cuộc đua tái định vị chiến lược chứ không phải cuộc chơi hình thức.
