Hội nhóm tiêu cực trẻ em: Triệu chứng của một khoảng trống trong nhà
Hội nhóm tiêu cực trẻ em là các cộng đồng trực tuyến xoay quanh cảm xúc phẫn nộ, oán trách hoặc tuyệt vọng, nơi trẻ chia sẻ mâu thuẫn gia đình, cảm giác bị đối xử bất công và nỗi cô đơn, tìm kiếm sự đồng cảm từ người lạ trong khi lại thiếu kết nối gia đình đúng nghĩa. Khi một nhóm Facebook mang tên “con ghét bố mẹ” tăng từ hơn 40.000 lên hơn 100.000 thành viên chỉ trong một ngày, đó không chỉ là chuyện trào lưu mạng, mà là tín hiệu báo động về những khoảng trống cảm xúc ngay trong mỗi mái nhà. Những “nhóm ghét bố mẹ”, “toxic parents”, “muốn rời khỏi gia đình” đang trở thành nơi xả uất ức, nhưng cũng là nơi cảm xúc tiêu cực được cộng hưởng và mâu thuẫn bị đẩy xa hơn. Cha mẹ nào xem đây chỉ là “trẻ hư, đua đòi” đang nhìn nhầm vấn đề.
Tâm lý phía sau: trẻ tìm đồng cảm, không tìm… cuộc chiến
Điểm chung của hầu hết thành viên trong các nhóm ghét bố mẹ là cảm giác bị bỏ rơi về mặt cảm xúc: bị mắng nhiều hơn được lắng nghe, bị kiểm soát nhiều hơn được tôn trọng. Mâu thuẫn gia đình, thiếu sự chia sẻ và nhu cầu được đồng cảm khiến một bộ phận trẻ vị thành niên tìm đến các cộng đồng trực tuyến để giải tỏa. Khi không tìm được sự chia sẻ trong gia đình, trẻ sẽ tìm lối thoát khác, trong đó có mạng xã hội. Ở đó, một tâm sự nửa đêm có thể nhận hàng chục bình luận “tớ cũng thế”, “cố lên”, tạo ảo giác rằng người lạ hiểu mình hơn bố mẹ. Những nhóm này vì thế trở thành “phòng xả” cảm xúc, nhưng là phòng xả không có người lớn có trách nhiệm, không có định hướng, không có giới hạn an toàn. Vấn đề không nằm ở nhu cầu chia sẻ của trẻ, mà ở chỗ gia đình đã bỏ trống chiếc ghế “người lắng nghe” từ quá lâu.
Từ đồng cảm giả đến thao túng thật: bẫy mạng đang chờ sẵn
Khoảng trống tâm lý ở đời thực khiến nhiều trẻ vị thành niên tìm đến các hội nhóm để giải tỏa uất ức, vô tình tự đưa mình vào tầm ngắm của tội phạm mạng. Trong các hội nhóm tiêu cực, để xả bớt ức chế, trẻ thường kể rất chi tiết về mâu thuẫn trong gia đình, lịch sinh hoạt, nơi ở, trường học, điều kiện kinh tế… Đây là kho dữ liệu vàng để kẻ xấu dựng kịch bản tiếp cận và thao túng. Từ một dòng trạng thái giải tỏa cảm xúc, những thông tin tưởng như vô hại có thể trở thành “mảnh ghép” để kẻ xấu nhận diện hoàn cảnh, khai thác tâm lý và từng bước tạo dựng lòng tin với trẻ. Nghiên cứu về xâm hại trẻ em cho thấy quá trình tạo lòng tin, thiết lập quan hệ rồi khai thác nạn nhân được gọi là “grooming” – và các nhóm “ghét bố mẹ”, “toxic parents” đang cung cấp sẵn danh sách những đứa trẻ cô đơn, dễ tổn thương.
Hậu quả không dừng ở vài câu nói tiêu cực. Từ thông tin bộc bạch hớ hênh trên mạng, kẻ xấu đã dựng kịch bản dụ dỗ cháu L.T.B.L. (13 tuổi, Nghệ An) bỏ nhà ra Bắc. Ngày 26/9/2026, Công an xã Quỳ Châu, tỉnh Nghệ An đã phải tổ chức lực lượng rà soát và đón chặn em trên một chuyến xe khách đi Quảng Ninh. Đây là ví dụ sống cho thấy những hội nhóm tiêu cực trẻ em có thể biến thành “trạm trung chuyển” dẫn các em từ phòng ngủ trong nhà ra thẳng địa bàn của tội phạm. Điều đáng nói là, theo khảo sát của Cục An ninh mạng, 100% trẻ em được hỏi từng gặp ít nhất một loại rủi ro trên mạng; 53% gặp thông tin độc hại, 40% từng bị lừa đảo hoặc xúc phạm, 35% từng bị bắt nạt lặp lại. Cảm xúc cô đơn cộng với môi trường đầy rủi ro là công thức hoàn hảo cho thảm họa an toàn trẻ em online.
Gia đình – lá chắn đầu tiên nhưng đang “thủng lưới”
Không phải ngẫu nhiên mà khái niệm “buồng vang” được nhắc tới: trong một nhóm khép kín, một đứa trẻ nói “bố mẹ không hiểu mình” sẽ liên tục nhận được những phản hồi cùng chiều, dần chuyển từ buồn bã sang niềm tin rằng cha mẹ là nguồn gốc mọi đau khổ. Ở chiều ngược lại, không ít phụ huynh lại “buồng vang” trong suy nghĩ của mình: “Tôi hy sinh như thế, sao con dám ghét tôi?”, mà quên xem lại cách giao tiếp. Chuyên gia tâm lý chỉ ra nhiều cha mẹ nhầm lẫn giữa “nói chuyện với con” và “giao tiếp với con”: nói rất nhiều, nhưng không tạo được cảm giác được lắng nghe, tôn trọng. Gia đình được xem là “lá chắn” đầu tiên của trẻ, nhưng lá chắn này sẽ thành tấm lưới thủng nếu cha mẹ chỉ chăm chăm vào điểm số, bữa ăn, giấc ngủ mà bỏ qua thế giới nội tâm con. Khoảng trống cảm xúc đó chính là nguyên nhân gốc khiến trẻ rơi vào bẫy hội nhóm tiêu cực và các kịch bản thao túng tinh vi trên mạng.
An toàn trẻ em online không thể tách rời kết nối gia đình. Cơ quan chức năng đã cảnh báo gia đình cần chủ động quan tâm, nắm bắt tâm lý, các mối quan hệ và hoạt động trên mạng xã hội của con để kịp thời phát hiện những dấu hiệu bất thường. Đồng thời, pháp luật cũng buộc chủ trang, kênh, nhóm trên mạng xã hội phải quản lý nội dung, còn nền tảng phải giám sát, gỡ bỏ thông tin vi phạm theo Nghị định 147/2024/NĐ-CP. Nhưng nếu ở nhà, con vẫn cảm thấy cô đơn, những quy định kia chỉ là hàng rào ngoài xa. Điều cần xây dựng lâu dài là một “phản xạ an toàn” cho trẻ: khi gặp chuyện, điều đầu tiên xuất hiện trong đầu không phải là “vào nhóm ghét bố mẹ kể cho vui”, mà là “tìm đến bố mẹ hoặc một người lớn đáng tin để chia sẻ, cậy nhờ”.
Cha mẹ cần làm gì ngay hôm nay để kéo con ra khỏi “vùng tối” mạng
Khi phát hiện con tham gia một hội nhóm tiêu cực, phản xạ phổ biến của nhiều cha mẹ là giật điện thoại, bắt con rời nhóm, kiểm tra tin nhắn, cấm dùng mạng xã hội. Cách làm này thỏa cơn giận của người lớn nhưng chỉ đẩy con ra xa hơn; trẻ sẽ học cách giấu giếm kỹ hơn chứ không bớt tổn thương. Bảo vệ an toàn trẻ em online không thể chỉ dừng ở việc yêu cầu các em “đừng tin người lạ” hay cắt thời lượng dùng điện thoại. Cần một chiến lược gia đình rõ ràng: (1) Thiết lập kênh đối thoại thường xuyên, không phán xét; (2) Dạy con kỹ năng nhận diện nội dung độc hại, hiểu thế nào là hội nhóm tiêu cực trẻ em; (3) Hướng dẫn bảo vệ thông tin cá nhân và nói “không” với việc chia sẻ lịch sinh hoạt, địa chỉ, mâu thuẫn gia đình trong các nhóm; (4) Cùng con xây dựng “bản đồ người lớn tin cậy” ngoài bố mẹ để tìm tới khi cần giúp đỡ.
Theo một chuyên gia pháp lý, “Bảo vệ trẻ em trên mạng không thể chỉ trông chờ vào việc xóa một nhóm hay một bài viết mà quan trọng hơn là phải giúp trẻ có kỹ năng nhận diện nguy cơ, biết bảo vệ thông tin cá nhân và tìm kiếm sự trợ giúp khi gặp vấn đề”. Việc chủ động thiết lập kênh đối thoại chân thành và trang bị kỹ năng an toàn số cho con chính là “lá chắn” vững chắc nhất giúp trẻ tránh xa các cạm bẫy trực tuyến. Nếu phát hiện trẻ có dấu hiệu bị dụ dỗ, đe dọa, thao túng hoặc mất liên lạc, gia đình phải liên hệ ngay cơ quan công an để được hỗ trợ. Điều khó nhất không phải là tắt đi một nhóm “nhóm ghét bố mẹ”, mà là xây lại sợi dây kết nối gia đình đủ ấm để con không còn nhu cầu tìm hơi ấm từ những người xa lạ trong các góc tối của mạng xã hội.
