Anime âm nhạc phương Tây: từ chất liệu thị giác đến bản sắc nghệ sĩ
Anime âm nhạc phương Tây là xu hướng các nghệ sĩ Âu – Mỹ dùng thẩm mỹ anime, city pop và văn hóa đại chúng Nhật Bản để xây dựng MV, sân khấu, bìa album và phong cách cá nhân, tạo nên một dạng fusion âm nhạc đương đại giữa hình ảnh Nhật Bản và hip-hop, pop, alternative lẫn R&B. Xu hướng này không còn là vài easter egg cho fan, mà đã trở thành chiến lược bản sắc: anime không chỉ được trích dẫn, mà được dùng như "ngôn ngữ" để kể câu chuyện nghệ sĩ, kết nối âm nhạc với những cộng đồng người hâm mộ toàn cầu yêu văn hóa Nhật Bản. Khi anime xuất hiện ngày càng dày đặc trong các video và nội dung quảng bá, câu hỏi không phải là liệu ảnh hưởng Nhật Bản có tồn tại, mà là ai đang khai thác nó thông minh nhất.
The Weeknd, Kanye West: anime trở thành công cụ kể chuyện tương lai
The Weeknd là minh chứng rõ ràng cho The Weeknd anime aesthetic: anh mang màu sắc anime vào sân khấu live tại Nhật Bản, trình diễn ca khúc mới tạm gọi là "Tokyo" với sample từ A Cruel Angel’s Thesis, chủ đề kinh điển của Neon Genesis Evangelion. Việc mời chính giọng ca Yoko Takahashi lên sân khấu và dùng hình ảnh lấy cảm hứng từ Neon Genesis Evangelion và NieR, do Yoko Taro thực hiện, cho thấy anh không muốn dừng ở mức "fan service", mà biến văn hóa Nhật Bản âm nhạc thành nền tảng kể một câu chuyện u tối, tương lai và giàu biểu tượng. Ở phía hip-hop, Kanye West dùng Akira để tái thiết thế giới hình ảnh của mình. MV Stronger ra mắt năm 2007, do Hype Williams đạo diễn, ngập tràn phòng thí nghiệm, thiết bị y tế, mô tô và ánh sáng cyberpunk gợi nhớ Akira, được đặt trong không gian đô thị tương lai đặc trưng thời kỳ Graduation. Khi chính West sau này thừa nhận Akira là một trong những nguồn cảm hứng sáng tạo lớn nhất, kể cả với các thiết kế Yeezy, rõ ràng anime đã giúp anh dựng được thứ thẩm mỹ "tương lai hoang tàn" mà hip-hop phương Tây trước đó chưa chạm tới.
Billie Eilish, Megan Thee Stallion: anime trở thành ngôn ngữ cá tính
Billie Eilish chọn anime như cách xây dựng thế giới riêng: MV you should see me in a crown được thực hiện hoàn toàn dưới dạng hoạt hình, do nghệ sĩ Nhật Bản Takashi Murakami đạo diễn, kết hợp công nghệ motion capture. Phiên bản hoạt hình của Billie biến đổi thành sinh vật giống nhện gieo hỗn loạn, trộn nhân vật Blohsh với hoa Murakami, tạo một thế giới vừa siêu thực vừa kỳ quái – đúng tinh thần alternative pop và bản ngã mong manh, nguy hiểm của cô. Ở đây, anime không phải lớp trang trí, mà là cách cô nói: "Tôi là nhân vật chính trong một câu chuyện đen tối", và người xem hiểu điều đó bằng trực giác hình ảnh. Megan Thee Stallion lại đối thoại trực tiếp với fandom anime. Từ JoJo’s Bizarre Adventure, My Hero Academia đến Attack on Titan, nhiều hình tượng bước vào âm nhạc, thời trang và MV của cô. Với BOA, cô xây dựng hình tượng phản diện trong một không gian hoạt hình, trộn văn hóa game, anime và thẩm mỹ Y2K, đầy đánh nhau và tạo hình phóng đại. Khi một rapper dùng anime để nói về quá trình "level up" sức mạnh nữ giới, đó là cách tái chiếm những mô-típ shounen – nhưng bằng giọng nói phụ nữ da màu.
City pop toàn cầu: nhạc Nhật Bản trở thành điểm tham chiếu chung
Trong bức tranh rộng hơn của văn hóa Nhật Bản âm nhạc, city pop toàn cầu là điểm nền không thể bỏ qua. City pop – dòng nhạc Nhật chịu ảnh hưởng funk, disco, R&B và các âm thanh phương Tây, hình thành từ cuối thập niên 1970 đến đầu 1980, gắn với phong cách đô thị hiện đại và tinh tế – từng là dòng nhỏ, nay trở thành một trong những phong cách gắn chặt với hình ảnh Nhật Bản. Sự bùng nổ trực tuyến giúp các bản tái phát hành và tuyển tập như Pacific Breeze thu hút người nghe mới, khiến city pop dịch chuyển từ "hiện tượng internet" sang "thể loại" có sức nặng. Theo một nguồn tư liệu, tháng Tám vừa qua, hàng chục nghìn người đổ về Crystal Palace Bowl ở London để dự lễ hội City Pop Waves với Masayoshi Takanaka, nghệ sĩ 73 tuổi được xem là huyền thoại city pop. Sự kiện do Live Nation tổ chức, mang các nghệ sĩ thuộc dòng này đến khán giả Mỹ, châu Âu, trong khi những chương trình chủ đề city pop xuất hiện tại các giải thưởng âm nhạc Nhật Bản. Khi các hãng đĩa Đức và Mỹ dùng tên city pop để tiếp thị tuyển tập Beirut City Pop hay Yerevan Nights, rõ ràng khái niệm này đã trở thành "ngôn ngữ chung" để khám phá những fusion âm nhạc đương đại, nối các thể loại cách nhau hàng thập kỷ và hàng nghìn ki-lô-mét.
Xu hướng tiếp theo: anime như hệ sinh thái thẩm mỹ chứ không phải mốt
Điểm đáng bàn là anime âm nhạc phương Tây đang thoát khỏi vai trò mốt nhất thời. Khi The Weeknd dùng Neon Genesis Evangelion và NieR để viết lại bối cảnh sân khấu của mình, Kanye West xây dựng cả giai đoạn Graduation và thương hiệu Yeezy quanh tinh thần Akira, Billie Eilish tạo ngôn ngữ hình ảnh nhất quán với Murakami và Blohsh, còn Megan Thee Stallion biến tình yêu anime thành xương sống của phong cách và MV BOA, chúng ta đang chứng kiến một hệ sinh thái thẩm mỹ mới. Trong hệ sinh thái đó, văn hóa Nhật Bản âm nhạc – từ anime đến city pop – không đứng bên lề mà hòa vào hip-hop, pop, alternative như chất liệu mặc định của fusion âm nhạc đương đại. Các nghệ sĩ dùng nó để chạm tới khán giả Gen Z toàn cầu, những người xem Tokyo, Akira hay My Hero Academia thân thuộc như Los Angeles hoặc Paris. Kết luận hợp lý là: nếu muốn xây dựng thương hiệu âm nhạc có chiều sâu và khả năng kết nối xuyên biên giới, bỏ qua anime và city pop lúc này gần như là bỏ qua một ngôn ngữ chung mới của văn hóa đại chúng.
