Từ “công xưởng giá rẻ” đến chiến lược chọn lọc công nghệ cao
Sự trỗi dậy của Bắc Ninh và các tỉnh nhỏ với định hướng phát triển khu công nghiệp công nghệ cao, thu hút đầu tư có chọn lọc và phát triển công nghiệp bền vững, đang từng bước thay đổi cách Việt Nam tham gia chuỗi sản xuất toàn cầu, dịch chuyển từ mô hình công xưởng gia công giá rẻ sang nền công nghiệp dựa trên giá trị gia tăng và chất lượng dự án. Chính ở những địa phương ít được chú ý trước đây, bản đồ công nghiệp mới đang được vẽ lại. Điểm chung dễ thấy là các khu công nghiệp Bắc Ninh, Hưng Yên, cùng một số địa phương phía Bắc không còn ưu tiên “lấp đầy” bằng mọi giá, mà đặt trọng tâm vào nhà máy công nghệ cao, ngành điện tử, bán dẫn, cơ khí chính xác và công nghiệp hỗ trợ. Đây không chỉ là thay đổi trong lời nói, mà đã bước sang giai đoạn khởi công và vận hành những dự án cụ thể.
Nitto Việt Nam và tín hiệu từ tỉnh nhỏ nhất cả nước
Việc Nitto Việt Nam chính thức vận hành nhà máy mới tại Khu công nghiệp Thăng Long II ở Hưng Yên là tín hiệu rất rõ ràng về xu hướng dịch chuyển của dòng vốn công nghệ cao vào các tỉnh nhỏ. Dự án được cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư từ tháng 5/2023, khởi công cuối năm 2024, cho thấy nhà đầu tư ngoại đã tính toán dài hơi chứ không phải quyết định ngẫu hứng. Câu chuyện Hưng Yên – tỉnh có diện tích nhỏ nhất cả nước sau khi sáp nhập với Thái Bình – nhưng lại đón một nhà máy công nghệ cao phục vụ thị trường điện tử và ô tô, cho thấy diện tích địa lý không còn là thước đo chính của sức hút đầu tư. Quy mô dự án được điều chỉnh tăng công suất sản xuất phim phân cực LCD, đồng thời bổ sung các sản phẩm băng dính và chất kết dính phục vụ thị trường. Đây là bước mở rộng cho thấy nhà đầu tư tin vào năng lực hạ tầng và nhân lực tại địa phương, thay vì coi tỉnh nhỏ là trạm trung chuyển tạm thời.
Bắc Ninh: khu công nghiệp mới và bước ngoặt phát triển bền vững
Nếu Hưng Yên là ví dụ cho sức hút tỉnh nhỏ, thì Bắc Ninh đang là phòng thí nghiệm chiến lược mới của các khu công nghiệp phía Bắc. Ngày 16/9, Khu công nghiệp Thuận Thành III – phân khu C quy mô 196 ha, tổng vốn đầu tư 1.986 tỷ đồng được khởi công, rõ ràng nhắm tới các ngành điện tử, công nghệ cao, cơ khí chính xác, linh kiện hàng không và công nghiệp hỗ trợ. Đây không phải một dự án “thêm đất để cho thuê”, mà là mảnh ghép trong định hướng chuyển mạnh từ thu hút đầu tư theo chiều rộng sang thu hút đầu tư có chọn lọc, phát triển công nghiệp bền vững, ưu tiên dự án thân thiện môi trường và có sức lan tỏa. Hạ tầng môi trường như nhà máy xử lý nước thải tập trung công suất 4.400 m³/ngày đêm được thiết kế ngay từ đầu, thay vì bổ sung chắp vá về sau. Đồng thời, khoảng 50 ha đất dự kiến sẵn sàng bàn giao cho nhà đầu tư thứ cấp từ quý IV/2026, cho thấy kế hoạch rõ ràng về tiến độ và dòng vốn nối tiếp.
Gilimex Industrial Park và cuộc cạnh tranh hạ tầng công nghệ cao
Gilimex Industrial Park không giấu tham vọng biến Bắc Ninh thành điểm đến của nhà máy công nghệ cao khi đồng loạt khởi công hai khu công nghiệp Nghĩa Hưng và Thuận Thành III – phân khu C với tổng diện tích hơn 344 ha và tổng vốn đầu tư hơn 4.186 tỷ đồng. Hai dự án này được kỳ vọng bổ sung quỹ đất công nghiệp cho cả khu vực phía Bắc và phía Nam tỉnh, nâng cao năng lực cung ứng hạ tầng sản xuất trong bối cảnh địa phương hướng tới mô hình dựa trên công nghệ, năng suất, giá trị gia tăng và tính bền vững. Đáng chú ý, định hướng thu hút tập trung vào điện tử, bán dẫn, cơ khí chính xác, máy móc thiết bị điện, linh kiện ô tô, logistics và nghiên cứu phát triển công nghệ – những ngành có nhu cầu cao về hạ tầng hiện đại và lao động kỹ thuật. Theo kế hoạch, cả hai dự án sẽ bàn giao mặt bằng cho nhà đầu tư thứ cấp từ quý IV/2026. Đây là mốc thời gian tạo sức ép cạnh tranh với các trung tâm sản xuất lâu năm, khi các khu công nghiệp Bắc Ninh có thể chào hàng quỹ đất lớn, hạ tầng xanh, thông minh và định vị rõ ràng cho nhà máy công nghệ cao.
Bản đồ công nghiệp mới: lợi thế của tỉnh nhỏ và thách thức phía trước
Sự trỗi dậy của khu công nghiệp Bắc Ninh, Hưng Yên và các tỉnh nhỏ không phải kết quả tình cờ mà là bước đi có chủ đích: chuyển từ mở rộng bằng mọi giá sang thu hút đầu tư có chọn lọc, gắn với phát triển công nghiệp bền vững. Các yêu cầu về hạ tầng kỹ thuật, môi trường, tăng diện tích cây xanh và hướng tới khu công nghiệp xanh, sinh thái trở thành điều kiện tiên quyết cho chủ đầu tư. Về phía chính quyền, cam kết đồng hành tháo gỡ thủ tục, phát triển nhà ở, dịch vụ và các thiết chế cho người lao động cho thấy tầm nhìn về hệ sinh thái công nghiệp chứ không chỉ là nhà xưởng đơn lẻ. Tuy nhiên, để chiến lược này thực sự tái vẽ bản đồ công nghiệp, các tỉnh nhỏ phải tiếp tục cạnh tranh về chất lượng nguồn nhân lực, năng lực quản trị và khả năng giữ chân nhà đầu tư qua nhiều chu kỳ mở rộng. Nếu làm được, lợi thế chi phí, vị trí kết nối cùng định hướng công nghệ cao có thể giúp những địa phương này bứt lên trước cả một số trung tâm sản xuất lâu đời.
