Làn sóng khu công nghiệp mới: Cạnh tranh nằm ở chất lượng, không chỉ ở diện tích
Làn sóng mở rộng khu công nghiệp Becamex và VSIP là quá trình các nhà phát triển hạ tầng đẩy mạnh đầu tư những tổ hợp quy mô lớn, tích hợp đô thị – công nghiệp – dịch vụ, với định hướng ưu tiên công nghệ cao, công nghiệp hỗ trợ và mô hình phát triển xanh nhằm thu hút các dòng vốn sản xuất thế hệ mới vào Việt Nam.
Điểm mấu chốt của xu hướng này là cuộc chơi đã chuyển từ “bán đất công nghiệp” sang xây hệ sinh thái công nghệ cao Việt Nam có khả năng cạnh tranh trong khu vực. Khi các tập đoàn đa quốc gia tìm nơi đặt nhà máy thế hệ mới, họ không chỉ hỏi giá thuê mà nhìn vào hạ tầng, chất lượng nhân lực, khả năng kết nối chuỗi cung ứng và cam kết phát triển bền vững. Vì vậy, việc Becamex và VSIP mở rộng mạnh mẽ không đơn giản là tăng nguồn cung khu công nghiệp TP HCM hay Quảng Ninh, mà là nỗ lực tái định vị Việt Nam như một cứ điểm sản xuất công nghệ cao.
Becamex và khu công nghiệp Vĩnh Lập: Bước dịch chuyển sang hệ sinh thái công nghiệp xanh
Hội đồng quản trị Becamex đã thông qua việc thành lập Công ty TNHH Phát triển Công nghiệp Đô thị Xanh VSIP với vốn điều lệ 1.455 tỷ đồng, nhằm đầu tư xây dựng và kinh doanh hạ tầng Khu công nghiệp Vĩnh Lập – giai đoạn 1 tại xã Phú Giáo, TP HCM, với quy mô 497,1 ha. Đây không chỉ là thêm một khu công nghiệp Becamex trên bản đồ, mà là phép thử cho mô hình khu công nghiệp xanh, tuần hoàn mà doanh nghiệp theo đuổi.
Vĩnh Lập giai đoạn 1 có tổng vốn đầu tư hơn 9.700 tỷ đồng, dự kiến triển khai trong giai đoạn 2026–2031, và toàn bộ khu sẽ phát triển theo hai giai đoạn đến 2050, với tổng diện tích hơn 750 ha, trong đó giai đoạn hai mở rộng thêm 253 ha. Khu này dự kiến thu hút khoảng 37.000 lao động, phát triển đa ngành nhưng ưu tiên công nghiệp công nghệ cao. Chiến lược của Becamex là dùng hạ tầng, công nghệ và năng lượng làm trụ cột để chuyển đổi từ khu công nghiệp truyền thống sang hệ sinh thái công nghiệp – đô thị – công nghệ số, qua đó nâng chất dòng đầu tư công nghiệp và giảm phụ thuộc vào mô hình gia công giá rẻ.
VSIP mở rộng: Từ Vĩnh Lập đến Quảng Ninh, tham vọng mạng lưới khu công nghiệp thế hệ mới
Khu công nghiệp Vĩnh Lập – giai đoạn 1 cũng là một trong 5 khu công nghiệp mới mà liên doanh VSIP dự định phát triển thêm tại Việt Nam, nâng tổng số dự án lên 26. Danh sách này gồm Vĩnh Lập (VSIP IV Bình Dương), khu công nghệ cao Hà Nam, Tiên Lãng 2 tại Hải Phòng, Thọ Lộc giai đoạn 2 ở Nghệ An và VSIP Huế. Đây là dấu hiệu rõ ràng cho chiến lược VSIP mở rộng một mạng lưới khu công nghiệp thế hệ mới trải dài các vùng động lực.
Một mảnh ghép quan trọng trong chiến lược đó là khu công nghiệp VSIP Quảng Ninh. Dự án này có quy mô gần 450 ha với tổng vốn đầu tư hơn 5.810 tỷ đồng, được định hướng thành khu công nghiệp hiện đại, tập trung thu hút các ngành sản xuất công nghệ cao, công nghiệp hỗ trợ và các dự án ứng dụng công nghệ tiên tiến. Việc đặt dự án trên trục Hà Nội – Hải Phòng – Quảng Ninh cho thấy VSIP không chỉ bán quỹ đất công nghiệp, mà đang xây những “hub” logistics – sản xuất có khả năng kết nối cao với cảng biển, cao tốc và sân bay.
Quảng Ninh sắp lên thành phố và áp lực nâng tiêu chuẩn khu công nghiệp
VSIP Quảng Ninh được khởi công tại Khu kinh tế ven biển Quảng Yên, đúng thời điểm địa phương này chuyển mình thành thành phố trực thuộc Trung ương, với nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1/9/2026. Điều đó đặt ra một tiêu chuẩn mới: khu công nghiệp không thể tách rời định hướng đô thị biển hiện đại, xanh và thông minh của thành phố. Nói cách khác, nhà đầu tư khu công nghiệp phải hợp “gu” phát triển đô thị, không chỉ đáp ứng nhu cầu thuê đất của doanh nghiệp sản xuất.
Lãnh đạo địa phương nhấn mạnh giá trị dự án không nằm ở diện tích hay tỷ lệ lấp đầy, mà ở chất lượng nhà đầu tư, hàm lượng khoa học – công nghệ, giá trị gia tăng và khả năng liên kết với doanh nghiệp trong nước. VSIP Quảng Ninh được kỳ vọng trở thành khu công nghiệp phát thải carbon thấp, thúc đẩy kinh tế tuần hoàn, sử dụng tiết kiệm tài nguyên và quản trị hiện đại. Nếu kỳ vọng này thành hiện thực, đây sẽ là minh chứng rằng các dự án đầu tư công nghiệp chỉ còn cửa nếu gắn với mục tiêu phát triển bền vững, chứ không thể đánh đổi bằng môi trường và chất lượng sống.
Chiến lược thu hút nhà đầu tư công nghệ cao: Không chỉ là ưu đãi, mà là lời cam kết về hạ tầng và hệ sinh thái
Từ Becamex đến VSIP, dễ thấy một thực tế: cuộc đua thu hút nhà đầu tư công nghệ cao đã đi xa khỏi mô hình khu công nghiệp giá rẻ. Các tập đoàn này đòi hỏi hạ tầng đạt chuẩn quốc tế, sẵn sàng kết nối chuỗi cung ứng, nguồn nhân lực phù hợp và môi trường pháp lý ổn định. Vĩnh Lập với định hướng khu công nghiệp xanh, tuần hoàn; VSIP Quảng Ninh với mục tiêu công nghệ cao, công nghiệp hỗ trợ và phát thải carbon thấp là hai cách trả lời câu hỏi: Việt Nam có dám nâng chuẩn hay không.
Vấn đề còn lại là khả năng thực thi. Becamex ước tính tổng nhu cầu vốn cho các dự án chiến lược khoảng 127.300 tỷ đồng, với kế hoạch tăng vốn điều lệ để giảm áp lực đòn bẩy và tham gia các dự án quy mô lớn. Nếu doanh nghiệp nội không củng cố tài chính và năng lực quản trị, lợi thế quỹ đất sẽ khó chuyển hóa thành lợi thế thu hút nhà đầu tư công nghệ cao. Ngược lại, nếu các dự án như Vĩnh Lập và VSIP Quảng Ninh đạt được tỷ lệ lấp đầy chất lượng, đó sẽ là thông điệp mạnh mẽ rằng Việt Nam sẵn sàng bước vào sân chơi công nghiệp công nghệ cao, không chỉ bằng ưu đãi thuế, mà bằng cam kết về hạ tầng, môi trường và hệ sinh thái sản xuất.
