Từ cam kết hợp tác đến năng lực làm chủ AI
Hợp tác AI Việt Nam – Hàn Quốc là nỗ lực kết nối nghiên cứu, hạ tầng công nghệ và đào tạo để phát triển, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, đồng thời giúp hai nước nâng cao năng lực tự chủ thay vì chỉ tiếp nhận giải pháp có sẵn. Diễn đàn AI và Công nghệ số Việt Nam – Hàn Quốc 2026 diễn ra ngày 29/10 tại Hà Nội, trong khuôn khổ Tuần lễ Số quốc tế Việt Nam 2026, đã xác định ba hướng hợp tác cần thúc đẩy trong thời gian tới. Đây là lựa chọn đúng, nhưng giá trị của nó không nằm ở số lượng tuyên bố song phương. Thước đo phải là những mô hình, sản phẩm và kỹ năng được tạo ra từ nhu cầu thật. Việt Nam coi AI là công nghệ chiến lược để đổi mới mô hình tăng trưởng, tăng năng suất và sức cạnh tranh; vì vậy, hợp tác với Hàn Quốc cần gắn chuyển giao tri thức với khả năng làm chủ công nghệ trong nước.
Ba trụ cột cần được triển khai cùng nhau
Trụ cột đầu tiên là cùng nghiên cứu, phát triển và ứng dụng AI, từ mô hình nền tảng, mô hình ngôn ngữ lớn đến giải pháp cho sản xuất, kinh doanh và dịch vụ. Điểm đáng chú ý là các dự án được kỳ vọng xuất phát từ bài toán thực tiễn, hướng tới sản phẩm có thể thương mại hóa, thay vì dừng ở thử nghiệm trong phòng nghiên cứu. Trụ cột thứ hai là hạ tầng dữ liệu, năng lực tính toán, cơ sở thử nghiệm và công nghệ bán dẫn phục vụ AI. Nếu thiếu những nền tảng này, doanh nghiệp và viện nghiên cứu khó tiếp cận nguồn lực cần thiết để xây dựng, kiểm chứng và mở rộng giải pháp. Trụ cột thứ ba là đào tạo nhân lực AI gắn với nghiên cứu và triển khai: trao đổi chuyên gia, nghiên cứu chung, đào tạo kỹ sư và nâng kỹ năng ứng dụng cho người lao động. Ba phần này phải tiến cùng nhau; đào tạo mà thiếu nơi thực hành, hay có hạ tầng nhưng thiếu đội ngũ, đều khó tạo năng lực bền vững.
Hạ tầng và quản trị quyết định khả năng mở rộng
Hợp tác song phương diễn ra khi quản trị AI và phát triển hạ tầng số đã trở thành những ưu tiên chính sách rộng hơn. Tuần lễ Số quốc tế Việt Nam 2026, tổ chức từ ngày 28 đến 30/10, quy tụ 500 đại biểu đến từ 30 quốc gia và đặt quản trị AI, kết nối thông minh cùng chuyển đổi bằng AI vào trọng tâm thảo luận. Quy mô ấy cho thấy đây không còn là câu chuyện riêng của giới công nghệ: AI đang làm thay đổi cách nền kinh tế tăng trưởng và cách chính phủ phục vụ người dân. Nhưng muốn ứng dụng lan rộng, hạ tầng phải có dữ liệu chất lượng, năng lực tính toán đáng tin cậy và chi phí tiếp cận hợp lý. Song song, quản trị cần bảo vệ an toàn, quyền riêng tư và an ninh mạng để tạo niềm tin cho đổi mới sáng tạo. Mở rộng dữ liệu hay tính toán mà thiếu những điều kiện này có thể tăng quy mô công nghệ, nhưng chưa chắc đem lại lợi ích công bằng hoặc bền lâu.
Thành công phải hiện rõ trong công việc và đời sống
Phần khó nhất sẽ đến sau diễn đàn: biến các hướng ưu tiên thành dự án có đối tác, mục tiêu và đầu ra cụ thể. Doanh nghiệp cần nêu rõ bài toán và tham gia đưa kết quả nghiên cứu thành sản phẩm; trường đại học, viện nghiên cứu cần kết nối đào tạo với nhu cầu triển khai; cơ quan quản lý cần tạo điều kiện thử nghiệm có kiểm soát. Đào tạo nhân lực AI cũng không nên chỉ hướng đến đội ngũ chuyên gia. Người lao động cần được trang bị kỹ năng sử dụng AI trong công việc, bởi năng suất chỉ tăng khi công nghệ phù hợp quy trình và người dùng biết khai thác nó. Đích đến nên được đánh giá qua năng suất cao hơn, dịch vụ công tốt hơn, doanh nghiệp phát triển bền vững và chất lượng sống được cải thiện, chứ không phải số chiến lược hay dự án thí điểm. Hợp tác AI Việt Nam – Hàn Quốc có cơ sở để đi xa; điều kiện quyết định là duy trì đầu tư, chia sẻ cơ hội tiếp cận và đo kết quả bằng thay đổi thực tế.
