Từ ứng cứu tại chỗ đến chi viện liên lực lượng
Diễn tập PCCC tại cơ sở hóa dầu là hoạt động huấn luyện nhiều lực lượng phối hợp xử lý cháy nổ, cứu người và sự cố hóa chất theo một phương án chỉ huy thống nhất. Cuộc diễn tập cấp Bộ tại Công ty TNHH Hóa dầu Long Sơn ngày 31/10/2026 cho thấy giá trị của cách tổ chức ấy: không một lực lượng hay phương tiện riêng lẻ nào có thể bao quát mọi nguy cơ trong khu vực nhà máy và cảng. Bộ Công an phối hợp với Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức hoạt động, huy động hơn 2.500 người và gần 200 phương tiện, xử lý tình huống giả định trên cạn, trên biển và ứng phó sự cố hóa chất. Quy mô lớn không tự bảo đảm hiệu quả; điều đáng chú ý là cách lực lượng tại chỗ, cảnh sát chuyên nghiệp và đơn vị chi viện được đưa vào cùng một chuỗi ứng phó.
Kịch bản chia thành bốn giai đoạn, bắt đầu từ ứng cứu ban đầu tại cơ sở, rồi mở rộng huy động lực lượng PCCC chuyên nghiệp, các đơn vị trên địa bàn và chi viện từ địa phương lân cận. Cách phân tầng này là thiết yếu: lực lượng tại chỗ có lợi thế tiếp cận sớm, còn chi viện chỉ phát huy tác dụng khi nhiệm vụ, tuyến tiếp cận và quyền chỉ huy đã rõ. Công an tỉnh Tây Ninh tham gia giai đoạn bốn, khi tình huống vượt quá khả năng xử lý của lực lượng tại địa phương. Vai trò ấy không phải thay thế lực lượng sở tại, mà bổ sung năng lực và phương tiện để giữ đám cháy không lan rộng.
Kịch bản nhiều điểm nóng thử sức hiệp đồng
Phương án đặt ra các sự cố nguy hiểm, phức tạp xảy ra đồng thời tại bồn chứa hóa chất, xăng dầu và cầu cảng. Trong tình huống giả định, sét đánh gây cháy nổ bồn Butene-1, làm sập công trình, đe dọa các bồn lân cận và khiến công nhân mắc kẹt; cùng lúc, Naphtha tràn gây cháy trên tàu và mặt biển, còn tai nạn giao thông làm rò rỉ HCl tại khu vực nhà máy phụ trợ. Đây là bài kiểm tra thực tế hơn một đám cháy đơn lẻ: các đội phải vừa cứu người, vừa khống chế nguồn cháy, bảo vệ bồn chứa và ứng phó hóa chất mà không làm cản trở nhau.
Dưới sự chỉ huy thống nhất của Ban Chỉ huy chữa cháy, lực lượng Tây Ninh triển khai đội hình tại khu vực bồn bể, dùng xe thang, xe chữa cháy và robot phun nước làm mát, bảo vệ các bồn, hạn chế cháy lan; sau đó phun bọt theo lệnh tổng tấn công dập lửa. Công an tỉnh tham gia tập luyện, hợp luyện, tổng duyệt và thực tập chính thức từ ngày 17 đến 31/10, với một xe chỉ huy, một xe thang, một xe chở robot chữa cháy, hai xe chữa cháy và một xe chở phương tiện. Điểm mấu chốt không chỉ là có thiết bị hiện đại, mà là đặt chúng vào đúng đội hình và sử dụng theo cùng một mệnh lệnh.
Mặt biển là một phần của phương án
Ứng phó tại Long Sơn không dừng ở hàng rào nhà máy. Ngày 30 và 31/10, Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 3 phối hợp với Cục Cảnh sát PCCC và CNCH thuộc Bộ Công an cùng các cơ quan chức năng Thành phố Hồ Chí Minh thực tập phương án quy mô lớn. Lực lượng Cảnh sát biển huy động 44 cán bộ, chiến sĩ, cùng tàu CSB 4031 và hai xuồng 617, 713. Biên đội cơ động đến khu vực cảng Long Sơn để tổng duyệt, huấn luyện bổ sung và thực tập tìm kiếm cứu nạn, chữa cháy trên biển. Sự tham gia này cho thấy cầu cảng và mặt nước phải được tính như một phần của hiện trường, nhất là khi kịch bản có cháy tàu hoặc nhiên liệu tràn.
Trong hai ngày thực tập, Cảnh sát biển phối hợp xử lý các tình huống phức tạp, hoàn thành nhiệm vụ và cập cảng an toàn chiều 31/10. Cùng với đội hình chữa cháy trên bờ, năng lực tìm kiếm cứu nạn cứu hộ trên biển giúp phương án bao quát hơn, nhưng cũng đòi hỏi thông tin liên lạc và phân công rõ giữa các đơn vị. Tư liệu về cuộc diễn tập ghi nhận các lực lượng xử lý nhịp nhàng; điều đó đáng chú ý hơn những con số huy động, bởi phương tiện chỉ tạo ra năng lực khi các đội biết lúc nào phối hợp, lúc nào nhường tuyến và nhận lệnh từ đâu.
Bài học về khả năng sẵn sàng ứng phó
Một cuộc diễn tập không chứng minh rằng mọi sự cố tương lai đều sẽ được khống chế dễ dàng. Chính kịch bản cho thấy giới hạn của lực lượng tại chỗ: khi cháy nổ, tai nạn và rò rỉ hóa chất xảy ra đồng thời, cần chi viện, phối hợp nhiều phương tiện và một cơ chế chỉ huy đủ rõ. Vì vậy, giá trị thiết thực nằm ở việc rèn phản ứng, kiểm tra thiết bị và làm rõ cách truyền đạt mệnh lệnh trước khi tình huống thật xảy ra. Đợt thực tập cũng tạo cơ hội để lực lượng Tây Ninh thực hành với robot chữa cháy, drone trinh sát và camera nhiệt, đồng thời trao đổi kinh nghiệm tổ chức đội hình, thông tin liên lạc và phối hợp giữa nhiều địa phương.
Bài học dành cho các cơ sở có nguy cơ cháy nổ là phương án chữa cháy phải nối được ba mắt xích: xử lý sớm tại chỗ, chỉ huy chuyên nghiệp khi sự cố leo thang và chi viện liên ngành, kể cả trên biển nếu hiện trường liên quan đến cảng. Cuộc diễn tập tại Long Sơn làm rõ vai trò bổ trợ giữa doanh nghiệp, công an, Cảnh sát biển và cơ quan chức năng, thay vì xem đây là nhiệm vụ riêng của lực lượng chữa cháy. Kết luận đáng nhớ không phải là quy mô huy động, mà là khả năng phối hợp có thể được luyện tập và kiểm chứng: đó mới là nền tảng giúp giảm nguy cơ cháy lan, bảo vệ người và tài sản khi sự cố vượt quá dự tính.
