Quy mô kỷ lục, sức lan tỏa rộng
Samsung Solve for Tomorrow là cuộc thi STEM dành cho học sinh THCS và THPT, khuyến khích các em nghiên cứu và phát triển công nghệ để giải quyết vấn đề thực tế trong xã hội. Năm 2026, cuộc thi ghi nhận hơn 2.900 bài dự thi từ hơn 1.800 trường trên cả nước, trải rộng tại 34 tỉnh, thành phố; đây là quy mô lớn nhất kể từ khi chương trình triển khai tại Việt Nam năm 2019. Con số ấy đáng chú ý không chỉ vì mức tăng về số lượng: nó cho thấy ngày càng nhiều trường học đưa STEM ra khỏi bài giảng lý thuyết, để học sinh thử sức với những câu hỏi gắn với đời sống. Vì vậy, bài dự thi STEM có ý nghĩa vượt khỏi khuôn khổ tranh tài khi trở thành dịp để các em tập xác định vấn đề, thử nghiệm ý tưởng và trình bày cách công nghệ có thể tạo ích lợi cho cộng đồng.
Vòng chung kết và lễ trao giải do Samsung Việt Nam phối hợp với Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC) tổ chức. Tại sự kiện có đại diện NIC, Samsung Việt Nam, các cơ quan, địa phương, giáo viên và học sinh. Việc hai đơn vị cùng tổ chức tạo một điểm gặp giữa nhà trường và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo; giá trị của cuộc thi vì thế không chỉ nằm ở thứ hạng, mà còn ở cơ hội để ý tưởng học sinh được nhận xét, hoàn thiện và tiến gần hơn tới ứng dụng.
17 đội đưa vấn đề đời sống vào dự án
Từ vòng sơ loại, ban tổ chức chọn 17 đội vào chung kết, gồm 8 đội THCS ở bảng A và 9 đội THPT ở bảng B. Các dự án tập trung vào ba hướng: dùng công nghệ phát triển môi trường bền vững; kết hợp thể thao và công nghệ để thúc đẩy thay đổi xã hội, giáo dục và tương lai; ứng dụng công nghệ vì xã hội bền vững. Điểm đáng ghi nhận là những giải pháp cộng đồng này bắt đầu từ nhu cầu cụ thể, thay vì chạy theo công nghệ như mục đích tự thân. Theo đánh giá của ban giám khảo, các đội trình bày được chuẩn bị kỹ, hiểu rõ công nghệ và sản phẩm mình xây dựng, với mức độ hoàn thiện tiến bộ so với vòng phát triển sản phẩm.
Hai giải nhất minh họa rõ nét cách học sinh nối kỹ thuật với nhu cầu thực tế. Đội NOVARISE của Trường Tiểu học và THCS FPT Đà Nẵng phát triển nẹp cánh tay robot trị liệu REHAB Play Arm; đội CDTD của Trường THPT FPT Cần Thơ xây dựng CDGuard, hệ thống AI-IoT cảnh báo sớm nguy cơ cadimi khả dụng và hỗ trợ quyết định cải tạo đất trồng sầu riêng ở Đồng bằng sông Cửu Long. Một dự án hướng đến hỗ trợ trị liệu, dự án còn lại quan tâm đến đất canh tác và sinh kế nông nghiệp. Sự khác biệt giữa hai đề tài cho thấy cuộc thi STEM có thể mở ra nhiều lối tiếp cận, miễn là học sinh bắt đầu bằng một vấn đề đáng giải quyết.
Ghi nhận nỗ lực học tập bên cạnh giải pháp
Ngoài hai giải nhất, ban tổ chức trao hai giải nhì, bốn giải ba và chín giải triển vọng; 10 tỉnh, thành phố cùng 20 trường tiêu biểu cũng được vinh danh ở hạng mục giải thưởng phong trào. Đáng chú ý, Sở GD&ĐT Gia Lai nhận giải thưởng phong trào nhờ tỷ lệ học sinh hoàn thành khóa học trực tuyến cao nhất toàn quốc. Đây là sự ghi nhận quan trọng bởi một phong trào STEM không thể chỉ dựa vào vài đội vào chung kết: khả năng mở rộng việc học và khuyến khích đông đảo học sinh tham gia mới tạo nền tảng lâu dài. Trường hợp Gia Lai cho thấy thành tích đào tạo trực tuyến cũng có thể trở thành một thước đo thiết thực cho nỗ lực đưa chương trình đến gần người học.
Điều đáng nhớ nhất từ mùa thi không chỉ là những sản phẩm nổi bật, mà là cách học sinh được khuyến khích kết hợp kiến thức, sự sáng tạo và trách nhiệm với cộng đồng. Hơn 2.900 bài dự thi STEM tạo nên một quy mô ấn tượng, nhưng chính những câu hỏi về trị liệu, an toàn môi trường và sản xuất nông nghiệp mới làm rõ ý nghĩa của cuộc thi. Nếu các ý tưởng tiếp tục được hướng dẫn và hoàn thiện, Samsung Solve for Tomorrow có thể góp phần đưa việc học STEM từ hoạt động thi đua thành quá trình giải quyết vấn đề bền bỉ, bắt đầu ngay từ trường học và địa phương.
