Ổn định không đồng nghĩa với ngừng đổi mới
Ổn định giáo dục là giữ cho những chính sách cốt lõi đủ bền trong một khoảng thời gian để nhà trường, giáo viên, học sinh và phụ huynh có thể triển khai, thích ứng và đánh giá kết quả trước khi bước vào điều chỉnh tiếp theo. Đó không phải lời kêu gọi đóng băng mọi quy định, mà là đề nghị chấm dứt tình trạng thay đổi dồn dập khiến cả hệ thống luôn phải chạy theo. Sáng 9/11, ông Nguyễn Tấn Phát, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM, nêu kiến nghị này tại buổi làm việc với đoàn giám sát chuyên đề thực hiện Nghị quyết 71 của Ban Bí thư; ông đề xuất chính sách giáo dục phổ thông ổn định ít nhất 5 năm. Đề xuất đáng chú ý vì giáo dục phổ thông là nền tảng của hệ thống, nhưng cũng là nơi mọi điều chỉnh về chương trình và thi cử chạm trực tiếp tới hàng triệu gia đình.

Thay đổi liên tục khiến người học trả giá bằng thời gian và tâm lý
Theo ông Phát, cấu trúc chương trình và phương thức thi cử thay đổi thường xuyên khiến ngành giáo dục mệt mỏi vì phải liên tục thích nghi; mỗi lần đổi chính sách còn kéo theo việc sắp xếp lại tổ chức, bộ máy và ảnh hưởng tới chất lượng, tâm lý đội ngũ. Với hơn 2,6 triệu học sinh và nhiều mô hình trường học, TP.HCM cho thấy quy mô của bài toán: một điều chỉnh trên giấy có thể trở thành hàng loạt việc mới trong trường lớp. Học sinh phải tính lại kế hoạch ôn tập, phụ huynh thấp thỏm chờ thông tin, còn giáo viên vừa dạy vừa cập nhật quy định và hoàn thiện hồ sơ theo chuẩn mới. Khi năm học đã đi qua hơn nửa chặng đường mà câu hỏi kỳ thi vào lớp 10 có hai hay ba môn vẫn khiến nhiều người chờ đợi, sự bất định không còn là chuyện riêng của cơ quan quản lý. Nó lấy mất thời gian vốn cần dành cho việc học và dạy.
Chu kỳ 5 năm cần đi cùng cơ chế sửa sai
Lý do kiến nghị được nêu ra lúc này là Bộ Giáo dục và Đào tạo gần đây ban hành hoặc đề xuất nhiều chính sách mới. Từ cuối tháng 9/2026, một loạt thông tư được ban hành, trong khi các dự thảo khác tiếp tục được lấy ý kiến. Đổi mới giáo dục là cần thiết để phát triển năng lực người học và khắc phục những bất cập, nhưng đổi mới không nên biến thành những cú rẽ đột ngột giữa năm học. Cũng không nên biến mốc 5 năm thành lệnh cấm sửa chính sách. Nếu một quy định gây bất công hoặc tạo tác động xấu, cơ quan quản lý phải có cách can thiệp sớm, dựa trên bằng chứng và công khai lý do. Vấn đề không phải chọn ổn định hay đổi mới, mà là thiết kế lộ trình: thử nghiệm, đánh giá tác động, thông báo đủ sớm và chỉ điều chỉnh khi lợi ích rõ ràng vượt qua xáo trộn.
Thời gian chuẩn bị là một phần của chất lượng chính sách
Một chính sách tốt trên văn bản vẫn có thể thất bại nếu trường học không có đủ thời gian chuẩn bị giáo viên, kế hoạch dạy học và thông tin cho phụ huynh. Vì vậy, chu kỳ ổn định ít nhất 5 năm nên được xem là cam kết về khả năng dự đoán, không phải lời hứa rằng mọi thứ sẽ bất biến. Những điều chỉnh lớn cần được công bố theo lộ trình đủ dài; thay đổi khẩn cấp cần nêu rõ căn cứ, phạm vi và cách bảo vệ quyền lợi học sinh. Đoàn giám sát dự kiến đánh giá toàn diện giáo dục phổ thông, sách giáo khoa, quản lý, tổ chức bộ máy và đội ngũ tại các trường, hoàn tất trước ngày 15/12. Đây là dịp để nhìn vào năng lực thực thi chứ không chỉ số lượng quy định mới. Kết luận nên giúp hệ thống biết điều gì sẽ giữ ổn định và điều gì cần sửa, thay vì tiếp tục để mỗi năm học mở đầu bằng nỗi chờ đợi.






