Tài chính xanh cần đi cùng năng lực triển khai
Tài chính xanh là việc phân bổ vốn cho các hoạt động và dự án tạo lợi ích môi trường, đồng thời đòi hỏi tiêu chí đánh giá rõ ràng để vốn đến đúng nơi và tạo chuyển biến có thể theo dõi. Trong bối cảnh tiêu chuẩn xanh ngày càng ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng, sức cạnh tranh và khả năng vay vốn, ngân hàng có vai trò lớn hơn việc cấp tín dụng: họ phải nhận diện rủi ro, đánh giá kế hoạch chuyển đổi và giúp doanh nghiệp chứng minh mức độ sẵn sàng. Tại Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026, Nam A Bank chia sẻ về ESG, kinh tế tuần hoàn và ứng dụng công nghệ trong hoạt động ngân hàng, trong đó nhấn mạnh bài toán tiếp cận vốn của doanh nghiệp nhỏ và vừa. Cách tiếp cận này đáng chú ý vì chuyển đổi xanh sẽ khó mở rộng nếu doanh nghiệp thiếu dữ liệu, còn ngân hàng thiếu cơ sở để thẩm định.
Nam A Bank cho biết các yếu tố ESG được tích hợp vào quy trình đánh giá thông qua Hệ thống Quản lý Rủi ro Môi trường và Xã hội (ESMS), định hướng tham chiếu tiêu chuẩn của Tổ chức Tài chính Quốc tế (IFC). Với ESG ngân hàng, điểm then chốt không chỉ là có quy trình sàng lọc, mà còn là khả năng dùng thông tin môi trường và xã hội để cải thiện quyết định tín dụng. Ngân hàng cũng nêu những trở ngại của SME, từ thiếu dữ liệu và lịch sử hoạt động đến hạn chế về nguồn lực triển khai. Vì thế, đánh giá dòng tiền dự kiến, hợp đồng đầu ra dài hạn và tài trợ chuỗi cung ứng có thể bổ sung góc nhìn cho hồ sơ tín dụng, thay vì chỉ dựa vào dữ liệu quá khứ.
Hợp tác để SME chuẩn bị hồ sơ ESG
Một bước đi cụ thể tại Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026 là việc Nam A Bank ký biên bản ghi nhớ với C4IR, Viện Nghiên cứu Phát triển Kinh tế Tuần hoàn (ICED) và Công ty Cổ phần Doanh nghiệp xã hội Tư vấn Tài chính Bền vững (SCFC). Chương trình hướng tới doanh nghiệp nhỏ và vừa tại TP.HCM, hỗ trợ đánh giá hiện trạng ESG, xác định khoảng cách cần cải thiện, xây dựng lộ trình chuyển đổi và nâng mức độ sẵn sàng tiếp cận tài chính xanh. Đây là hướng hợp tác thực tế hơn việc chỉ kêu gọi doanh nghiệp “xanh hóa”: doanh nghiệp cần biết phải cải thiện điều gì, đo lường ra sao và cung cấp dữ liệu nào để ngân hàng xem xét vốn.
Các bên dự kiến đóng góp theo chuyên môn: C4IR kết nối hệ sinh thái, ICED tham gia nghiên cứu và chuẩn hóa phương pháp, Nam A Bank đưa vào góc nhìn tài chính và yêu cầu dữ liệu, còn SCFC hỗ trợ chuyên môn thiết kế chương trình. Ngân hàng cũng định hướng hợp tác với trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp khởi nghiệp công nghệ và đối tác quốc tế để thúc đẩy nghiên cứu, phát triển nhân lực và thử nghiệm ứng dụng. Giá trị của các cam kết này sẽ phụ thuộc vào việc chúng có giúp doanh nghiệp xây được chỉ số đo lường, lộ trình khả thi và hồ sơ đủ sức thuyết phục các bên cấp vốn hay không.
Chuyển dịch năng lượng: nút thắt là dự án sẵn sàng
Tại Diễn đàn Kinh tế Việt Nam–Thụy Sĩ, ông Võ Hoàng Hải, Phó tổng giám đốc Nam A Bank, mở đầu phiên thảo luận chiến lược với chủ đề tài trợ cho chuyển dịch năng lượng, từ mức độ sẵn sàng của dự án đến đầu tư. Cuộc trao đổi có sự tham gia của các chuyên gia từ SVEF, GE Vernova, Vin Energo, SERV, VSD Holdings và ABB Vietnam, tập trung vào tài chính xanh, thị trường carbon và giải pháp công nghệ sạch. Thông điệp đáng suy ngẫm là vốn khí hậu quốc tế đã chảy vào Việt Nam qua các ngân hàng trong nước, nhưng doanh nghiệp và ngân hàng còn thiếu dự án đủ điều kiện tiếp nhận vốn. Nói cách khác, mở thêm kênh vốn chưa đủ nếu khâu chuẩn bị dự án vẫn yếu.
Bài toán này làm cho năng lực lập dự án trở thành cầu nối giữa cam kết khí hậu và đầu tư thực tế. Dự án cần có phương án khả thi, dữ liệu đáng tin cậy và cơ chế quản lý rủi ro môi trường, xã hội phù hợp yêu cầu của bên cấp vốn. Diễn đàn cũng đặt hợp tác kinh tế Việt Nam–Thụy Sĩ trong bối cảnh cơ hội từ Hiệp định thương mại tự do Việt Nam–EFTA, gồm khả năng đa dạng hóa thị trường và thu hút đầu tư chất lượng cao. Tuy nhiên, cơ hội chỉ thành kết quả khi doanh nghiệp đủ năng lực đáp ứng chuẩn mực và chuyển ý tưởng thành dự án có thể thẩm định.
Kết nối quốc tế phải dẫn tới dự án có thể đầu tư
Việt Nam cần thêm vốn và kinh nghiệm quốc tế để mở rộng đầu tư xanh, nhưng tiền không tự tạo ra chuyển dịch. Hợp tác với các quỹ và định chế quốc tế có thể bổ sung nguồn lực cho ngân hàng; đồng thời, chuyên gia tư vấn, kiểm toán năng lượng và phương pháp chuẩn hóa dữ liệu giúp doanh nghiệp cải thiện khả năng tiếp cận vốn. Nam A Bank nêu các chương trình và nguồn lực như GCPF, Proparco và SIFEM trong hệ sinh thái hỗ trợ tài chính bền vững. Đây là nền tảng đáng quan tâm, song hiệu quả cần được nhìn qua khả năng hình thành danh mục dự án đạt chuẩn, chứ không chỉ qua số diễn đàn hay thỏa thuận được ký.
Hướng đi tiếp theo được đặt vào việc tháo gỡ rào cản chuẩn bị dự án, kết nối vốn xanh quốc tế với nhu cầu đầu tư trong nước và hỗ trợ doanh nghiệp cải thiện từng bước bằng các chỉ số có thể theo dõi. Đó là cách tiếp cận hợp lý: ngân hàng vừa quản trị rủi ro, vừa góp phần làm cho dự án xanh trở nên có thể cấp vốn. Các diễn đàn quốc tế chỉ tạo giá trị dài hạn khi đối thoại chuyển thành hỗ trợ kỹ thuật, quy trình thẩm định phù hợp và dự án thực sự sẵn sàng. Kết nối nguồn lực là bước mở đầu; năng lực triển khai mới quyết định tài chính xanh có thúc đẩy được chuyển dịch năng lượng hay không.
