AI Cần Thơ phải bắt đầu từ bài toán của người dân
AI Cần Thơ là nỗ lực kết nối nghiên cứu trí tuệ nhân tạo với nhu cầu thực tế của người dân, cơ quan công quyền và hoạt động sản xuất tại Đồng bằng sông Cửu Long. Điều đáng chú ý không phải là thành phố có thêm một kế hoạch công nghệ, mà là liệu các giải pháp có xử lý được việc cụ thể hay không.
Ngày 5/11, thành phố tổ chức hội thảo khoa học, công nghệ và ứng dụng AI, do Sở Khoa học và Công nghệ phối hợp với Tập đoàn FPT thực hiện, nhằm bàn về vai trò của công nghệ trong phát triển kinh tế - xã hội. Tại đây, lãnh đạo thành phố nhấn mạnh yêu cầu chuyển từ “có làm” sang “làm đến nơi đến chốn”, lấy mức độ hài lòng của người dân và doanh nghiệp làm thước đo. Đây là tiêu chuẩn đúng: số lượng đề án hay cuộc hội thảo không thể thay thế kết quả người dân cảm nhận được.
Mục tiêu giai đoạn 2026-2030 là đưa Cần Thơ thành trung tâm phát triển và ứng dụng AI của vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Nhưng vị thế ấy không thể được tuyên bố bằng định hướng; nó phải được chứng minh qua những sản phẩm dùng được, vận hành ổn định và giải quyết được vấn đề địa phương.
Từ phòng nghiên cứu đến giao tiếp, sản xuất và dịch vụ
Đại học Cần Thơ đang theo đuổi cách tiếp cận có giá trị dài hạn: không chỉ sử dụng công cụ AI có sẵn mà còn xây dựng năng lực phát triển giải pháp phù hợp với nhu cầu thực tế. Phần mềm CTU-SignBridge, do TS. Trương Minh Thái và cộng sự tại Trường Công nghệ Thông tin và Truyền thông phát triển, hỗ trợ chuyển đổi hai chiều giữa ngôn ngữ ký hiệu, văn bản và giọng nói.
Ngày 17/9/2026, Đại học Cần Thơ giới thiệu và chuyển giao phần mềm tại Trường Giáo dục chuyên biệt Sóc Trăng, đồng thời tổ chức trải nghiệm trong môi trường sử dụng cụ thể. Với người khiếm thính, khiếm ngôn, công cụ này có thể hỗ trợ giao tiếp hằng ngày; giá trị của nó vì thế nằm ở khả năng phục vụ người dùng, chứ không chỉ ở thuật toán.
Đây cũng là nền tảng để mở rộng ứng dụng AI sang giáo dục, y tế, hành chính công, nông nghiệp và sản xuất. Tuy vậy, một sản phẩm thử nghiệm chưa tự động trở thành giải pháp phổ biến. Cần kiểm chứng độ chính xác với nhiều người dùng, điều chỉnh theo bối cảnh địa phương và duy trì hỗ trợ sau khi chuyển giao. Năng lực nghiên cứu chỉ tạo tác động khi có con đường rõ ràng từ phòng thí nghiệm đến nơi sử dụng.
AI quản lý đô thị: hữu ích nếu đi cùng dữ liệu và kiểm chứng
Một hướng ứng dụng thiết thực là kết hợp thiết bị bay không người lái với AI để theo dõi sạt lở và hỗ trợ quản lý đất đai. Drone gắn cảm biến LiDAR cùng camera quang học, hồng ngoại có thể ghi nhận địa hình và hiện trạng; AI so sánh dữ liệu giữa các đợt khảo sát để phát hiện biến động, điểm nứt, sụt lún hoặc thay đổi bề mặt.
Nhu cầu không nhỏ: đầu năm 2026, Cần Thơ có hơn 272 điểm sạt lở với tổng chiều dài khoảng 34,4 km. Khảo sát định kỳ, lập mô hình địa hình ba chiều và bản đồ nguy cơ có thể giúp cơ quan chức năng ưu tiên kiểm tra, gia cố những nơi cần xử lý trước. Với đất đai, AI cũng có thể hỗ trợ nhận diện ranh thửa, công trình và biến động sử dụng đất.
Tuy nhiên, AI giám sát sạt lở không thể thay thế khảo sát địa chất, thủy văn hay đo sâu lòng sông; dữ liệu bay chủ yếu phản ánh biến động bề mặt. Thành phố nên xem đây là công cụ sàng lọc và hỗ trợ quyết định, không phải lời đảm bảo dự báo chính xác. Đề xuất thí điểm sáu tháng tại một điểm nóng rồi đánh giá trước khi nhân rộng là cách tiếp cận thận trọng hơn.
Điểm nghẽn lớn nhất là khả năng làm đến nơi đến chốn
Cần Thơ đã hoàn thành 177 trong 181 nhiệm vụ có thời hạn theo Nghị quyết 57-NQ/TW, đạt 97,79%. Nhưng tiến độ hành chính cao chưa đồng nghĩa với ứng dụng đã tạo thay đổi rõ rệt: nhiều nơi vẫn thiếu kinh phí, dữ liệu ngành chưa được chuẩn hóa và kết nối đầy đủ, còn nhân lực chuyên sâu về AI, dữ liệu, an toàn thông tin khan hiếm. Cán bộ chuyển đổi số chủ yếu kiêm nhiệm; nhiều ứng dụng mới dừng ở thí điểm.
Vì vậy, phát triển AI quản lý đô thị cần bắt đầu bằng dữ liệu dùng chung đủ sạch, cập nhật và có thể kết nối, đồng thời xác định rõ đơn vị chịu trách nhiệm vận hành. Thành phố cũng cần đào tạo nhân lực, bảo đảm an toàn thông tin và đo hiệu quả bằng chất lượng dịch vụ, thời gian xử lý hay khả năng phát hiện rủi ro—thay vì chỉ đếm số hệ thống được triển khai.
Bước tiếp theo là hoàn thiện đề án chuyển đổi số giai đoạn 2026-2030, xây dựng kế hoạch và quy chế sử dụng AI trong cơ quan nhà nước, cùng cơ chế thử nghiệm và nền tảng trợ lý AI dùng chung. Khát vọng thành trung tâm AI của vùng là khả thi, nhưng chỉ khi Cần Thơ biến nghiên cứu thành giải pháp được kiểm chứng và biến kế hoạch thành năng lực thực thi. Nếu không, AI sẽ còn là danh sách thí điểm, thay vì công cụ cải thiện đời sống.
