Vườn rau 100m²: liều thuốc cho nỗi nhớ nhà của người Việt xa quê
Câu chuyện vườn rau Việt ở Mỹ của chị Nguyễn Thị Mỹ Trinh là hành trình một người Việt trồng rau ngoài nước để tự tạo nguồn thực phẩm sạch, đồng thời níu giữ hương vị quê nhà và xoa dịu nỗi nhớ gia đình trong đời sống nhập cư. Từ mảnh đất trống đầy cỏ dại quanh ngôi nhà tại bang Missouri, cô gái Đà Nẵng sinh năm 1995 đã cùng chồng biến nơi đây thành vườn nhà 100m2 với những luống rau, giàn leo mang đậm dấu ấn ẩm thực Việt. Việc làm vườn không phải thú vui xa xỉ, mà là lựa chọn có chủ đích của một người ăn chay trường, sống xa chợ châu Á, rất khó tìm các loại rau quen thuộc. Quan trọng hơn, mỗi bữa cơm từ rau mình trồng là một cách trả lời cho câu hỏi: sống xa quê, giữ bản sắc bằng gì?
Từ mảnh đất trống đến vườn rau Việt: hành trình dựng lại hương vị quê nhà
Cuối năm 2019, chị Trinh kết hôn rồi sang Mỹ định cư, cuộc sống những năm đầu gói gọn trong việc chăm chồng và con gái nhỏ. Khi con gần ba tuổi, chị bắt đầu nhìn kỹ khoảng đất trống quanh nhà ở Mexico City, Missouri: toàn cỏ dại, đất lại cứng, khó đào, không hề là mảnh vườn lý tưởng. Quyết tâm có vườn nhà 100m2, hai vợ chồng phải mua bồn gỗ, đóng thành từng luống, đổ đất mới rồi mới gieo trồng. Chị thiết kế các luống cao, kết hợp vòm thép và giàn leo để tận dụng nắng và kiểm soát khí hậu. Cố ý dành phần diện tích đáng kể cho rau muống, mồng tơi, đậu bắp, rau tần ô và các loại rau thơm – những thứ "mang lại cho tôi cảm giác thân thuộc, hoài niệm hương vị quê nhà và rất khó mua được ở các chợ Mỹ".
Làm vườn như một đời sống: giữa khí hậu khắc nghiệt và bữa cơm Việt
Điều đáng nói ở vườn rau Việt ở Mỹ này là nó được gây dựng từ con số không. Chị Trinh chưa từng làm vườn trước đó, mọi kiến thức đều đến từ quan sát, thử nghiệm, rút kinh nghiệm qua từng vụ. Khí hậu Missouri có bốn mùa rõ rệt, mùa đông dài, tuyết rơi, buộc người Việt trồng rau ngoài nước như chị phải chấp nhận trồng theo mùa: sáu tháng ấm từ cuối tháng 4 tới cuối tháng 10 là vụ chính, đông đến là cho đất nghỉ hoặc tận dụng nhà kính, nhà lưới để kéo dài thời gian canh tác. Chị duy trì tưới nước hai lần mỗi ngày, bổ sung phân hữu cơ khoảng hai tuần một lần, không dùng thuốc bảo vệ thực vật hay phân hóa học, chỉ dùng màn che ngăn sâu bọ, sóc, thỏ. Rau củ thu hoạch phục vụ bữa cơm gia đình, một phần đem biếu hàng xóm, bạn bè; các loại rau Việt hiếm trên chợ Mỹ được sơ chế rồi cấp đông để dành ăn trong mùa đông.
Giữ hương vị Việt trên bàn ăn Mỹ: thức ăn sạch và ký ức quê nhà
Nhìn vào danh sách cây trồng, dễ thấy vườn rau Việt ở Mỹ của chị không chỉ là vài luống rau cho vui. Xen giữa rau muống, mồng tơi, tần ô, rau thơm là củ dền, củ cải, cà chua, cà rốt, dưa lưới, dưa hấu, nho, dâu tây, việt quất, ớt, cùng cây táo hơn 30 năm tuổi do bà nội chồng trồng vẫn sai quả. Sự kết hợp ấy khiến mảnh vườn trở thành biên giới mềm giữa hai nền văn hóa: cây Việt cho bữa cơm quê nhà, cây Mỹ cho sự hòa nhập với nơi ở mới. "Sống xa quê hương hàng ngàn cây số, tôi luôn nhớ những bữa cơm gia đình Việt Nam" – vườn rau là câu trả lời cụ thể, là cách chị biến nỗi nhớ thành hành động. Với gia đình chị, khu vườn không chỉ cung cấp rau củ tươi mà còn là một phần ký ức quê nhà hiện diện hằng ngày trên bàn ăn.
Từ khu vườn nhỏ đến bản sắc người Việt trồng rau ngoài nước
Điểm giá trị nhất của vườn nhà 100m2 không nằm ở sản lượng rau mà ở cách nó kết nối người với người. Hàng xóm, bạn bè, họ hàng quanh chị đều yêu khu vườn, thường xuyên nhận rau quả tươi, hữu cơ, trong đó thích thú nhất là các loại nông sản quê Việt được trồng trên đất Mỹ. Tiếng đàn ngỗng chị nuôi thêm khiến khung cảnh càng gần với làng quê, biến nơi ở giữa Missouri thành một góc nhỏ Đà Nẵng giữa trời Tây. Từ những luống rau nhỏ quanh nhà, chị muốn chia sẻ niềm vui trồng trọt, lối sống gần gũi thiên nhiên và giữ gìn một góc hương vị quê nhà với những người Việt đang sống xa quê. Câu chuyện của chị Trinh cho thấy: trong đời sống nhập cư, một vườn rau Việt ở Mỹ có thể là chiếc cầu bắc giữa bản sắc văn hóa và sinh hoạt hằng ngày, giúp người Việt trồng rau ngoài nước vừa nuôi thân, vừa nuôi ký ức.
