Đừng nhầm ảnh biên lai với tiền đã vào tài khoản
Giao dịch chuyển tiền đáng ngờ là giao dịch có dấu hiệu bị dẫn dắt bằng chứng từ giả, yêu cầu nộp phí bất thường hoặc ứng dụng lạ nhằm lấy tiền hay chiếm quyền kiểm soát tài khoản. Với người bán trực tuyến, nguyên tắc quan trọng nhất là chỉ xác nhận đã nhận tiền khi số dư và lịch sử giao dịch thực tế cho thấy khoản tiền đã vào.
Một thủ đoạn được ghi nhận là kẻ gian giả danh khách nước ngoài, chủ động hỏi mua hàng với số lượng lớn hoặc giá trị cao rồi báo đã chuyển tiền đặt cọc hay thanh toán. Chúng gửi ảnh biên lai, chứng từ chuyển tiền giả hoặc thư điện tử xác nhận, dù tiền chưa được ghi có vào tài khoản người bán. Sau đó, chúng có thể viện cớ giao dịch quốc tế đang chờ xử lý, yêu cầu người bán làm thêm thủ tục để nhận tiền.
Đây không phải rủi ro chỉ tồn tại trên lý thuyết: cơ quan an ninh mạng tại Cần Thơ ghi nhận phản ánh về người bán bị lừa trong giao dịch trực tuyến. Vì vậy, đừng giao hàng, hoàn tiền hay chuyển thêm tiền chỉ dựa trên tài liệu do người mua gửi. Kiểm tra tài khoản nhận tiền và liên hệ ngân hàng qua kênh chính thức nếu có điểm bất thường.
Phí nhận tiền và lời hứa tài sản đều có thể là mồi nhử
Khi tiền chưa xuất hiện trong tài khoản, kẻ gian có thể yêu cầu người bán mở đường dẫn đến website giả mạo ngân hàng hoặc đơn vị thanh toán quốc tế. Chúng dụ nạn nhân nhập thông tin cá nhân, mật khẩu, mã OTP hoặc xác nhận thao tác. Những lý do như phí xác minh, mở khóa giao dịch, đổi ngoại tệ hay bảo đảm không làm khoản thanh toán đáng tin hơn; đó là dấu hiệu cần dừng lại và kiểm tra.
Một biến thể khác bắt đầu bằng tin nhắn làm quen: người lạ kể mình mắc bệnh hiểm nghèo, muốn trao tài sản rồi đưa thông tin đăng nhập vào một website để người nhận xem số dư. Khi nạn nhân muốn rút tiền, chúng đòi phí kích hoạt, xác minh, nộp thuế hoặc phí giao dịch, rồi tiếp tục viện thêm lý do để yêu cầu chuyển tiền mà không cho rút tài sản. Đừng gửi tiền để nhận một khoản tiền chưa thể kiểm chứng.
Cả hai kịch bản đều dựa vào áp lực tâm lý: sợ lỡ đơn hàng hấp dẫn hoặc mong nhận được tài sản lớn. Khi bị thúc giục thanh toán trước, cung cấp OTP hay đăng nhập qua đường dẫn lạ, hãy dừng trao đổi và tự xác minh bằng kênh ngân hàng chính thức.
Ứng dụng Dịch vụ công giả có thể chiếm quyền điện thoại
Không phải mọi vụ lừa đảo ngân hàng đều bắt đầu từ một giao dịch mua bán. Kẻ gian còn mạo danh cán bộ Công an hoặc cán bộ Thuế, lấy lý do hướng dẫn thủ tục hành chính trực tuyến để dụ người dân cài ứng dụng Dịch vụ công giả. Ứng dụng được tải ngoài cửa hàng chính thức có thể yêu cầu quyền Trợ năng; nếu cấp quyền, nạn nhân có nguy cơ để phần mềm độc hại điều khiển điện thoại.
Theo cảnh báo của Công an tỉnh Đồng Tháp, phần mềm độc hại có thể đọc mã OTP nhận qua tin nhắn và tự thực hiện lệnh chuyển tiền từ tài khoản ngân hàng của nạn nhân. Hậu quả được ghi nhận còn có thể gồm tiền trong tài khoản và sổ tiết kiệm trực tuyến bị chiếm đoạt mà chủ tài khoản không hay biết. Vì vậy, không truy cập đường dẫn lạ, không cài ứng dụng ngoài CH Play hoặc App Store, bất kể người gọi tự xưng là ai.
Quyền Trợ năng trên điện thoại không nên được cấp chỉ vì một cuộc gọi hướng dẫn. Nếu được yêu cầu cài phần mềm hoặc cung cấp mã OTP để hoàn tất thủ tục, hãy ngắt liên lạc và tự gọi lại cơ quan liên quan qua số điện thoại, kênh liên hệ chính thức.
Nếu đã chuyển tiền, lưu bằng chứng và báo ngân hàng ngay
Phản ứng nhanh có thể giúp ngân hàng tiếp nhận yêu cầu xử lý và bảo vệ tài khoản. Nếu nghi bị lừa hoặc đã chuyển tiền, hãy liên hệ ngân hàng qua kênh chính thức để đề nghị hỗ trợ; đồng thời trình báo cơ quan Công an để được tiếp nhận và hướng dẫn.
- Lưu toàn bộ tin nhắn, email, đường dẫn, hình ảnh biên lai và chứng từ giao dịch liên quan; không xóa cuộc trò chuyện.
- Ghi lại thông tin tài khoản liên quan, thời điểm và nội dung giao dịch; giữ lại lịch sử giao dịch trên ứng dụng ngân hàng.
- Liên hệ ngân hàng ngay qua số điện thoại hoặc kênh chính thức để báo sự việc và hỏi cách bảo vệ tài khoản, xử lý giao dịch.
- Trình báo cơ quan Công an, cung cấp những bằng chứng đã lưu và làm theo hướng dẫn.
Cơ quan Công an khuyến cáo nạn nhân giữ tin nhắn, thông tin tài khoản và chứng từ giao dịch để trình báo. Đừng tiếp tục chuyển tiền theo lời đối tượng tự nhận có thể hoàn lại khoản đã mất, và đừng xóa dấu vết liên lạc vì đó có thể là dữ liệu quan trọng để xác minh.
