Chứng chỉ tiếng Anh giả: Mối đe dọa âm thầm nhắm vào học sinh
Chứng chỉ tiếng Anh giả là các giấy tờ được tổ chức hoặc cá nhân tự ý thi, in, cấp dưới danh nghĩa chứng chỉ quốc tế hay chứng chỉ chuẩn khung năng lực, nhưng hoàn toàn không có giá trị pháp lý, không được cơ quan có thẩm quyền cho phép và thường được dùng để lừa phụ huynh, học sinh đóng tiền hoặc hoàn thiện hồ sơ tuyển dụng, xét tốt nghiệp trái quy định. Các đường dây cấp chứng chỉ trái phép không phải câu chuyện cá biệt; chúng đang âm thầm khai thác tâm lý nóng vội muốn có chứng chỉ tiếng Anh của học sinh, sinh viên và cả công chức, viên chức để trục lợi quy mô lớn. Điều đáng nói là nhiều người vẫn nhầm rằng đây chỉ là “lối tắt” vô hại, đến khi sự việc vỡ lở mới nhận ra mình là nạn nhân lừa đảo chứng chỉ học sinh.
Đường dây do Chủ tịch IEMS cầm đầu và loạt vụ ‘tiền mất, tật mang’
Vụ án đường dây tổ chức thi và cấp chứng chỉ tiếng Anh trái phép do Chủ tịch Hội đồng Viện Khoa học Quản lý Giáo dục (IEMS) Đỗ Văn Mạnh cầm đầu là hồi chuông cảnh báo rõ ràng. Ông Mạnh bị cáo buộc điều hành việc tổ chức thi, cấp chứng chỉ tiếng Anh dưới vỏ bọc “Học viện Bright online LLC” khi chưa được cấp phép hoạt động tại Việt Nam. Đáng chú ý, nhóm này đã tổ chức khoảng 125 đợt thi trực tuyến cho khoảng 80.000 người, thu lợi bất chính gần 200 tỷ đồng. Việc tổ chức tuyển sinh, thi, cấp chứng chỉ được làm y như các đơn vị hợp pháp, khiến nhiều người không kiểm tra tính pháp lý. Trước đó, các vụ làm giả bằng, chứng chỉ ở một trường đại học cấp bằng tiếng Anh trái phép cho hàng trăm trường hợp, hay đường dây làm giả hơn 1.000 chứng chỉ ngoại ngữ khác, đều cho thấy hậu quả “tiền mất, tật mang” không chỉ với học sinh mà cả công chức, viên chức, sinh viên khi bị phát hiện sử dụng chứng chỉ giả và bị xử lý nghiêm.
Cách các đối tượng lợi dụng nhu cầu chứng chỉ quốc tế để lừa đảo
Các đối tượng lừa đảo chứng chỉ học sinh hiểu rất rõ áp lực phải có chứng chỉ tiếng Anh, chứng chỉ quốc tế để xét tốt nghiệp, thi công chức, viên chức hay nâng ngạch. Trong vụ của Đỗ Văn Mạnh, đường dây đã quảng cáo sai sự thật về giá trị pháp lý và giá trị sử dụng của chứng chỉ, khẳng định tương đương Khung trình độ ngoại ngữ châu Âu (CEFR) và Khung năng lực ngoại ngữ 6 bậc dùng cho Việt Nam, nhằm mục đích để người dự thi tin tưởng đóng tiền tham gia kỳ thi trực tuyến. Một đối tượng khác tự nghĩ ra tổ chức “Cambridge International” để tổ chức thi và cấp chứng chỉ tiếng Anh cho người có nhu cầu hoàn thiện hồ sơ công chức, viên chức, tổ chức thi trực tuyến, xây dựng website mô phỏng giao diện kỳ thi quốc tế để tạo niềm tin. Những chiêu trò này có điểm chung: đánh vào tâm lý muốn đi đường tắt, muốn có chứng chỉ nhanh mà không cần học hành bài bản, từ đó thu lợi bất chính với số lượng chứng chỉ giả lên đến hàng nghìn trường hợp.
Chiêu giả danh nhà trường, giáo viên: Lớp vỏ mới của lừa đảo giáo dục
Một mặt là các đường dây cấp chứng chỉ trái phép, mặt khác là thủ đoạn giả danh nhà trường, giáo viên để lừa đảo đầu năm học mới. Các đối tượng thường thu thập thông tin về học sinh, phụ huynh từ mạng xã hội, hội nhóm lớp, sau đó dùng tài khoản mạng xã hội, số điện thoại, ứng dụng nhắn tin để tiếp cận, tự xưng là giáo viên chủ nhiệm, cán bộ văn phòng, kế toán hoặc đại diện nhà trường. Chúng đưa ra thông báo nghe rất “chính thống”: đóng học phí, mua sách giáo khoa, đăng ký bảo hiểm, nộp tiền đồng phục, tài liệu học tập hoặc tham gia hoạt động ngoại khóa. Có trường hợp dùng cả hình ảnh, tên, logo trường để tạo nhóm trò chuyện giả cho thêm phần đáng tin. Khi phụ huynh tin tưởng, chúng yêu cầu chuyển tiền vào tài khoản cá nhân, quét mã QR hoặc cung cấp dữ liệu nhạy cảm như tài khoản ngân hàng, mã OTP, mật khẩu. Tâm lý gấp gáp kiểu “cần chuyển khoản ngay hôm nay, quá hạn sẽ không được đăng ký” khiến phụ huynh không kịp kiểm chứng, trở thành nạn nhân của chiêu lừa tinh vi.
Phụ huynh và học sinh cần làm gì để tự bảo vệ mình?
Điểm chung của các vụ chứng chỉ tiếng Anh giả và lừa đảo đầu năm học là nạn nhân thiếu kiểm tra, quá tin vào hình thức bề ngoài. Dù không dễ, phụ huynh và học sinh hoàn toàn có thể giảm rủi ro nếu hành động tỉnh táo hơn. Khi nhận được tin nhắn yêu cầu đóng học phí, mua tài liệu, đồng phục hoặc khoản thu khác, cần bình tĩnh kiểm tra lại thông tin, đặc biệt nếu người gửi yêu cầu chuyển tiền vào tài khoản cá nhân. Nếu có thông báo bất thường, hãy gọi trực tiếp cho giáo viên chủ nhiệm hoặc liên hệ văn phòng nhà trường qua số điện thoại, kênh thông tin chính thức đã được cung cấp trước đó, tuyệt đối không dùng số hoặc đường link do người lạ gửi để xác minh. Không gửi mã OTP, mật khẩu ngân hàng, mã PIN, thông tin thẻ, ảnh giấy tờ tùy thân qua điện thoại, mạng xã hội hay ứng dụng nhắn tin. Nếu thấy tài khoản, số điện thoại hoặc nội dung thông báo có dấu hiệu giả mạo, phụ huynh và học sinh không tiếp tục trao đổi, không chuyển tiền, không cung cấp thêm thông tin và nên lưu lại dữ liệu để báo cơ quan chức năng.
