Tiếng Anh lớp 1 trở thành “vạch xuất phát” mới của chương trình GDPT
Tiếng Anh lớp 1 bắt buộc là chính sách dự kiến trong Thông tư giáo dục mới, quy định tiếng Anh trở thành ngoại ngữ 1 học xuyên suốt tiểu học, nhằm đưa tiếng Anh tiến gần vai trò ngôn ngữ thứ hai trong trường học và tạo nền tảng ngoại ngữ liền mạch cho tất cả học sinh phổ thông.
Điểm mấu chốt không phải là “học sớm cho bằng bạn”, mà là chấp nhận một vạch xuất phát mới: ngay lớp 1, trẻ bước vào chương trình GDPT với thêm một môn ngôn ngữ bên cạnh Tiếng Việt và Toán. Dự thảo Thông tư sửa đổi, bổ sung nội dung giáo dục ở cấp tiểu học trong giai đoạn giáo dục cơ bản đã quy định ngoại ngữ 1 là môn học bắt buộc, và nếu trường chọn tiếng Anh thì học sinh sẽ học từ lớp 1 đến lớp 5. Dự kiến, tiếng Anh là môn học bắt buộc từ lớp 1, chứ không còn là lựa chọn mở thêm khi nhà trường đủ điều kiện. Điều này khiến mọi phụ huynh đều trở thành “người trong cuộc”, dù trước đó có cho con học tiếng Anh sớm hay không.
Thông tư giáo dục mới: Vì sao Bộ muốn tiếng Anh như ngôn ngữ thứ hai?
Dự thảo Thông tư mới không chỉ đơn thuần thêm một môn học mà đang cố tái định nghĩa vị trí của ngoại ngữ trong nhà trường. Bộ GD-ĐT cho hay dự thảo nhằm thống nhất với định hướng giáo dục ngoại ngữ, trong bối cảnh đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học, đồng thời tăng cường dạy, học và bảo đảm sự bình đẳng giữa các ngoại ngữ trong nhà trường. Nói cách khác, tiếng Anh được ưu tiên nhưng không độc chiếm; hệ thống vẫn mở cho các ngoại ngữ khác.
Về cấu trúc chương trình, ngoại ngữ 1 được dạy như môn bắt buộc cho mọi học sinh phổ thông, còn ngoại ngữ 2 là môn tự chọn, có thể bắt đầu từ lớp 6 và kết thúc ở bất kỳ lớp nào tùy nhu cầu của học sinh và khả năng đáp ứng của cơ sở giáo dục. Nội dung giáo dục ngoại ngữ được xây dựng liền mạch từ giai đoạn giáo dục cơ bản đến giai đoạn giáo dục định hướng nghề nghiệp, trên cơ sở tham chiếu các khung trình độ ngoại ngữ quốc tế và Việt Nam. Điều này cho thấy mục tiêu không phải dạy cho “có tiếng Anh”, mà hướng tới một năng lực ngoại ngữ sử dụng được trong học tập và giao tiếp.
Lộ trình triển khai: Không chỉ là thêm môn, mà là thay đổi cách dạy – cách đánh giá
Dự thảo Thông tư sửa đổi, bổ sung nội dung giáo dục ở cấp tiểu học giai đoạn giáo dục cơ bản quy định rõ: nếu chọn tiếng Anh là ngoại ngữ 1 thì học sinh học từ lớp 1 đến lớp 5; nếu chọn ngoại ngữ khác ngoài tiếng Anh thì học từ lớp 3 đến lớp 5. Cấu trúc này cho phép mỗi cơ sở giáo dục lựa chọn một hoặc nhiều ngoại ngữ để tổ chức dạy học, miễn là phù hợp với khả năng đáp ứng. Về nguyên tắc, từ lớp 6 học sinh có thể đăng ký ngoại ngữ 2 theo nguyện vọng và điều kiện của nhà trường.
Nhưng sự thay đổi không dừng ở nội dung. Bộ GD-ĐT cũng vừa đăng tải dự thảo Thông tư sửa đổi, bổ sung quy định kiểm tra, đánh giá học sinh tiểu học, THCS, THPT để lấy ý kiến góp ý của các cơ quan, tổ chức, cá nhân. Dự thảo thông tư cũng lần đầu tiên cho phép nhà trường tổ chức kiểm tra, đánh giá định kỳ bằng bài kiểm tra trên máy tính, với kết quả có giá trị pháp lý tương đương bài làm trên giấy. Nhà trường được yêu cầu chuẩn bị phương án dự phòng nếu xảy ra sự cố kỹ thuật, như tổ chức kiểm tra lại hoặc chuyển sang hình thức trên giấy trong vòng bảy ngày làm việc, đồng thời có điều chỉnh để học sinh khuyết tật vẫn tiếp cận được. Nghĩa là, cùng với tiếng Anh lớp 1, học sinh sẽ sớm phải quen với việc làm bài trên môi trường số.
Tiếng Anh từ lớp 1 sẽ “kéo dài” áp lực đến hết phổ thông
Khi ngoại ngữ 1 bắt đầu từ lớp 1, toàn bộ cách học tiếng Anh ở các cấp sau buộc phải thay đổi. Môn ngoại ngữ trong chương trình GDPT được thiết kế để phát triển toàn diện bốn kỹ năng nghe, nói, đọc, viết; nội dung giáo dục ngoại ngữ được xây dựng liền mạch từ giai đoạn giáo dục cơ bản đến giai đoạn định hướng nghề nghiệp. Nghĩa là, những gì trẻ học ở tiếng Anh lớp 1 sẽ không phải là vài mẫu câu rời rạc, mà là phần đầu của một lộ trình dài nhiều năm.
Ở hướng tích cực, học sớm – đúng chuẩn – xuyên suốt giúp học sinh có thời gian tích lũy, giảm phụ thuộc vào học thêm. Nhưng ở hướng ngược lại, nếu nhà trường thiếu giáo viên đủ trình độ hoặc thiếu sự kết nối giữa các cấp, trẻ có thể phải học đi học lại cùng một nội dung, chán nản và mất động lực. Việc cơ sở giáo dục có thể lựa chọn nhiều hơn một ngoại ngữ để tổ chức dạy học ngoại ngữ 1 sẽ chỉ có ý nghĩa khi chất lượng giảng dạy và điều kiện thực tế được đảm bảo. Nếu không, tiếng Anh bắt buộc từ lớp 1 dễ trở thành “gánh nặng bắt buộc” hơn là cơ hội mở rộng tương lai.
