Khi một đợt quyên góp sách học sinh trở thành cú hích cho giáo dục hòa nhập
Quyên góp sách học sinh là hoạt động cung cấp sách giáo khoa miễn phí và tài liệu tham khảo cho các em, đặc biệt ở trường đặc biệt và vùng khó khăn, nhằm xóa bớt rào cản kinh tế, mở rộng cơ hội tiếp cận tri thức và thu hẹp khoảng cách học tập giữa những nhóm học sinh có xuất phát điểm khác nhau. Trong lễ khai giảng đầu tiên của Trường Văn hóa Công an nhân dân V tại TP.HCM, gần 18.500 bản sách giáo khoa và sách tham khảo trị giá gần 400 triệu đồng đã được một nhà xuất bản giáo dục trao tặng cho thầy và trò nhà trường. Đây không phải là một hoạt động thiện nguyện mang tính biểu tượng, mà là quyết định chiến lược: dùng sách như một công cụ để định hình chất lượng giáo dục và cơ hội cuộc đời cho những học sinh có hoàn cảnh đặc biệt.
Con số 18.500 không chỉ là thống kê: mỗi cuốn sách là một cơ hội
Ngay ngày khai giảng, Trường Văn hóa Công an nhân dân V được bổ sung gần 18.500 bản sách, gồm 11.785 bản sách giáo khoa trị giá 172 triệu đồng và 6.759 bản sách tham khảo trị giá 227 triệu đồng, tổng giá trị gần 400 triệu đồng. Với một trường mới thành lập, đây là phần hạ tầng học thuật quyết định, quan trọng không kém phòng học hay thiết bị. Sách giáo khoa bảo đảm các em có đủ tài liệu chính khóa, còn sách tham khảo mở rộng không gian học tập vượt khỏi giáo án. Câu nói có thể trích dẫn ở đây là: "Một cuốn sách có thể chỉ có giá vài chục nghìn đồng. Nhưng với một học sinh, nó có thể là bài học đầu tiên, là niềm say mê đầu tiên, là câu hỏi đầu tiên dẫn em đến một ngành nghề, một ước mơ, thậm chí một con đường khác của cuộc đời". Nói cách khác, từng cuốn sách được trao đi là từng cánh cửa được mở ra.
Trường đặc biệt, hoàn cảnh đặc biệt và ý nghĩa của sách giáo khoa miễn phí
Trường Văn hóa Công an nhân dân V là một trường đặc biệt: nơi tiếp nhận con gia đình chính sách, con thương binh, bệnh binh thuộc hộ nghèo, trẻ mồ côi, trẻ em dân tộc thiểu số ở vùng khó khăn, hoặc những em đứng trước nguy cơ bỏ học vì áp lực mưu sinh. Với nhóm học sinh này, mỗi khoản chi cho sách giáo khoa đều có thể trở thành rào cản. Việc được nhận sách giáo khoa miễn phí ngay đầu năm không chỉ giảm gánh nặng tài chính cho gia đình, mà còn giúp các em bước vào lớp học với tâm thế bình đẳng hơn, không bị phân biệt bởi việc “có sách” hay “không có sách”. Nguồn học liệu mới giúp hoàn thiện điều kiện học tập, tạo thêm cơ hội đọc, tự học và duy trì con đường đến trường lâu dài, thay vì bị ngắt quãng bởi khó khăn kinh tế.
Vai trò của nhà xuất bản: từ in sách đến trách nhiệm hỗ trợ giáo dục
Điều đáng nói là đợt quyên góp sách học sinh này không xuất hiện trong khoảng trống, mà nằm trong một chiến lược hỗ trợ giáo dục dài hơi của nhà xuất bản. Hoạt động tại Trường Văn hóa Công an nhân dân V nối tiếp chương trình đưa sách và học liệu đến các trường vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới và các mô hình giáo dục đặc thù. Phía sau những thùng sách là cách một đơn vị xuất bản định nghĩa lại vai trò của mình: không chỉ in và bán sách, mà tham gia chủ động vào việc thu hẹp khoảng cách tiếp cận tri thức, đặc biệt với học sinh có hoàn cảnh khó khăn. "Đưa sách đến trường học không dừng ở việc bảo đảm một nguồn học liệu. Đó còn là cách để ngành xuất bản giáo dục góp một phần nhỏ vào việc thu hẹp khoảng cách tiếp cận tri thức". Đây là mẫu hình trách nhiệm xã hội mà nhiều doanh nghiệp giáo dục khác cần soi chiếu.
Từ thư viện đến tương lai: làm sao để món quà sách phát huy hết tác dụng?
18.544 bản sách chỉ là điểm khởi đầu; giá trị lâu dài phụ thuộc vào cách chúng được sử dụng. Nếu sách nằm yên trên giá, đây chỉ là một cuộc quyên góp tốt đẹp nhưng ngắn hạn. Nếu thư viện trở thành không gian quen thuộc trong giờ tự học, nếu giáo viên dùng sách tham khảo để đào sâu bài giảng, nếu học sinh chủ động mượn sách để giải quyết những câu hỏi ngoài lớp, thì nguồn sách ấy mới thật sự biến thành vốn tri thức sống động. Đầu tư cho một trường đặc biệt phải bắt đầu từ nhu cầu cụ thể của từng ngày học, chứ không dừng ở lễ khánh thành và những dãy phòng khang trang. Quyên góp sách, vì thế, chỉ là bước đầu của hỗ trợ giáo dục toàn diện: cần đi kèm các hoạt động đọc, hướng dẫn tự học và một chiến lược thư viện “mở” để mỗi cuốn sách đều có cơ hội được đọc đến cuối cùng.
