Cuộc thi Robotics toàn quốc: Không chỉ là robot trên sa bàn
Cuộc thi Sáng tạo Robotics toàn quốc là sân chơi khoa học – công nghệ dành cho học sinh, nơi các em thiết kế, lắp ráp, lập trình và điều khiển robot để giải các nhiệm vụ giả lập, qua đó rèn luyện tư duy logic, sáng tạo, kỹ năng giải quyết vấn đề và làm việc nhóm trong môi trường giáo dục STEM hiện đại.
Điểm nổi bật ở mùa thứ VI là quy mô và thông điệp. Vòng khu vực miền Trung diễn ra ngày 13/9 tại Nghệ An, với 287 đội và 519 học sinh đến từ 8 tỉnh, thành phố. Song song, vòng khu vực miền Nam tại trường Đại học Đồng Nai quy tụ 166 đội với 296 thí sinh đến từ 6 tỉnh, thành phố. Nghĩa là gần 1.000 học sinh từ 453 đội đã cùng bước vào sân chơi chung, một con số đủ cho thấy sức hút của cuộc thi robotics toàn quốc với giới trẻ. Với chủ đề “Việt Nam vững bước tiến vào kỷ nguyên mới”, cuộc thi đặt ra thông điệp rõ ràng: chuẩn bị cho thế hệ trẻ hành trang khoa học – công nghệ để làm chủ chuyển đổi số, thay vì chỉ là cuộc đua điểm số ngắn hạn.
Thử thách robot: Bài học STEM sống động hơn mọi tiết lý thuyết
Nếu phải chọn một minh chứng rõ nhất cho giáo dục STEM Việt Nam đang chuyển động, thì chính là những sa bàn robot ở các vòng khu vực. Tại đây, kiến thức khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học được học sinh trực tiếp vận dụng vào thiết kế, lắp ráp, lập trình và vận hành robot, thay vì nằm yên trên trang vở. Robot càng nhỏ, bài toán kỹ thuật phía sau càng lớn: cảm biến, đường đi, thời gian, độ chính xác, khả năng khắc phục lỗi ngay trên sân thi.
Mỗi đội phải trải qua hai lượt thi đấu để thể hiện khả năng xử lý nhiệm vụ, tư duy logic, độ chính xác và sự phối hợp giữa các thành viên. Đây không chỉ là những thử thách robot, mà là bài kiểm tra toàn diện các kỹ năng khoa học công nghệ: phân tích đề bài, mô phỏng giải pháp, kiểm thử, rồi điều chỉnh trong thời gian ngắn. Cuộc thi "không chỉ là cuộc đua về tốc độ và độ chính xác, mà còn là nơi học sinh vận dụng kiến thức STEM, rèn tư duy sáng tạo và từng bước làm chủ công nghệ". Chính ở những khoảnh khắc robot lệch đường, học sinh buộc phải bình tĩnh, suy nghĩ lại thuật toán – đó là khoảnh khắc STEM trở thành kỹ năng sống.
Nuôi dưỡng đam mê robotics và kỹ năng khoa học công nghệ cho thế hệ trẻ
Điều đáng nói là cuộc thi được thiết kế rõ ràng như một hành trình nuôi dưỡng đam mê lâu dài, không phải sự kiện trình diễn nhất thời. Ban tổ chức nhấn mạnh mục tiêu tạo sân chơi khoa học, công nghệ cho học sinh, giúp phát triển tư duy logic, khả năng sáng tạo, kỹ năng giải quyết vấn đề và làm việc nhóm. Thông qua các vòng thi, họ kỳ vọng phát hiện và bồi dưỡng những học sinh có năng lực và niềm đam mê robotics, đồng thời lan tỏa phong trào học tập, nghiên cứu khoa học, công nghệ trong thanh thiếu nhi.
Ở góc độ giáo dục STEM Việt Nam, đây là điểm mấu chốt: học sinh không chỉ học để làm bài kiểm tra, mà học để làm ra sản phẩm. Mỗi robot mang đến sân thi là kết quả của quá trình nghiên cứu, thiết kế, lập trình, thử nghiệm và nhiều lần điều chỉnh trong đội. Cuộc thi giúp học sinh rèn bản lĩnh, khả năng ứng phó tình huống, sự kiên trì thử nghiệm – những phẩm chất mà chương trình sách giáo khoa khó truyền đạt nếu thiếu một ngữ cảnh thực tế. Đây là cách thiết thực để bồi dưỡng kỹ năng khoa học công nghệ cốt lõi cho thế hệ công dân số, thay vì chỉ kêu gọi các em “yêu khoa học” trên khẩu hiệu.
Từ Nghệ An, Đồng Nai đến chung kết quốc gia: Hành trình công dân số tương lai
Cuộc thi Sáng tạo Robotics toàn quốc không diễn ra đơn lẻ ở một địa phương, mà được tổ chức thành các vòng khu vực trải dài từ miền Trung đến miền Nam, bên cạnh khu vực miền Bắc. Vòng miền Trung tại Nghệ An và vòng miền Nam tại Đồng Nai tạo nên không khí tranh tài sôi nổi, đồng thời mở ra cơ hội giao lưu, chia sẻ kinh nghiệm giữa học sinh, giáo viên, huấn luyện viên và những bạn trẻ có chung niềm đam mê robotics. Sự phân bố địa lý này giúp học sinh từ nhiều vùng miền đều có cơ hội chạm tới sân chơi công nghệ, thay vì tập trung ở vài đô thị lớn.
Từ các vòng khu vực, 30 đội xuất sắc ở mỗi bảng R1 (tiểu học) và R2 (THCS) sẽ được lựa chọn vào Vòng Chung kết quốc gia, dự kiến tổ chức từ ngày 23 đến 25/10 tại Thành phố Hồ Chí Minh. Đây là bước tiếp theo để chọn ra những đại diện tiêu biểu, tiếp tục tranh tài cùng các đội khu vực miền Bắc, đồng thời là dịp đánh giá kết quả của phong trào sáng tạo robot học sinh trên phạm vi rộng. Quan trọng hơn, hành trình này đang góp phần xây dựng một môi trường giáo dục STEM thiết thực, khuyến khích thế hệ trẻ nuôi dưỡng khát vọng sáng tạo và chuẩn bị năng lực để làm chủ công nghệ trong tương lai.
