Tắm trời lạnh cần thận trọng, không cần hoảng sợ
Tắm trời lạnh là việc vệ sinh cơ thể trong thời tiết rét, khi nhiệt độ nước và môi trường phòng tắm có thể làm cơ thể phải thích nghi nhanh với thay đổi nóng – lạnh. Vì thế, cách tắm và giữ ấm quan trọng hơn những lời đồn rằng một khung giờ tắm nhất định chắc chắn gây đột quỵ. Khi trời lạnh, mạch máu có thể co lại, huyết áp tăng và tim phải làm việc nhiều hơn; nguy cơ cần lưu ý hơn ở người cao tuổi, người mắc bệnh tim mạch hoặc tăng huyết áp. Ngược lại, nước nóng làm giãn mạch dưới da và có thể khiến một số người chóng mặt hoặc choáng do huyết áp giảm; gặp lạnh đột ngột sau đó, mạch máu lại co và huyết áp có thể tăng. Điều này không có nghĩa cứ tắm buổi tối hoặc bước ra nơi lạnh sau khi tắm là sẽ xảy ra biến cố. Không có căn cứ để khẳng định tắm vào buổi tối tự nó gây đột quỵ. Cũng không thể quy kết việc chân trần chạm nền lạnh là nguyên nhân trực tiếp. Tập trung vào chênh lệch nhiệt độ, bệnh nền và cách phòng ngừa là lựa chọn có cơ sở hơn.
Điều chỉnh thói quen để an toàn khi tắm
An toàn khi tắm bắt đầu trước khi mở vòi nước: nếu vừa từ ngoài trời lạnh về, hãy nghỉ ở nơi ấm, kín gió và chờ cơ thể thích nghi; đừng vội cởi đồ rồi tắm nước nóng ngay. Làm ấm phòng tắm nếu có thể, nhưng thiết bị sưởi phải phù hợp với môi trường ẩm ướt và được sử dụng an toàn.
- Kiểm tra nhiệt độ nước và chọn mức ấm vừa phải; tránh nước quá lạnh hoặc quá nóng.
- Làm ướt tay chân rồi chuyển dần sang các vùng khác, thay vì dội nước nóng lên người ngay từ đầu.
- Tắm trong thời gian vừa phải, không ngâm mình lâu trong nước nóng.
- Nếu chóng mặt, khó thở, hồi hộp hoặc mệt bất thường, dừng tắm và tìm người trợ giúp.
- Lau khô người, mặc quần áo ấm và đi dép chống trượt ngay sau khi tắm.
Nên tắm trong phòng đủ ấm, kín gió và kiểm tra nước trước khi vào; lau khô, mặc ấm ngay sau đó. Người cao tuổi hoặc người hay choáng nên có tay vịn, thảm chống trượt, ghế tắm nếu cần và người thân ở gần. Làm ướt cơ thể từ từ có thể giúp dễ thích nghi, nhưng không nên quảng bá việc dội nước lên đầu trước như cách đã được chứng minh để phòng đột quỵ: chưa có bằng chứng đáng tin cậy cho quan niệm này.
Bảo vệ tim mạch cả trước và sau khi tắm
Giữ ấm là một phần của việc bảo vệ tim mạch, không phải toàn bộ giải pháp. Người đang điều trị tăng huyết áp không nên tự ngừng thuốc chỉ vì vài lần đo thấy chỉ số bình thường, cũng không tự tăng liều sau một lần đo cao khi vừa trở về từ ngoài lạnh. Huyết áp nên được theo dõi định kỳ; khi đo tại nhà, hãy ngồi nghỉ ít nhất 5 phút, tựa lưng, đặt chân trên sàn và giữ cánh tay ngang mức tim, rồi ghi lại kết quả để trao đổi với bác sĩ.
Sau khi thức dậy, chuyển từ nằm sang ngồi, chờ cơ thể thích nghi rồi mới đứng để giảm nguy cơ choáng và té ngã. Nếu phải ra khỏi giường ban đêm, bật đèn, mặc thêm áo và đi dép chống trượt; khi hoa mắt, hãy ngồi hoặc nằm ở nơi an toàn thay vì cố bước tiếp. Mùa lạnh vẫn nên duy trì vận động, nhưng chọn lúc trời ấm hơn hoặc tập trong nhà khi ngoài trời quá rét; khởi động kỹ và tăng cường độ từ từ. Ăn nhiều rau xanh, trái cây, các loại đậu và ngũ cốc nguyên hạt, đồng thời hạn chế muối và chất béo bão hòa cũng hỗ trợ kiểm soát yếu tố nguy cơ.
Nhận biết dấu hiệu đột quỵ và gọi cấp cứu
Đau đầu dữ dội xuất hiện đột ngột, méo miệng, yếu hoặc liệt một bên tay chân, nói khó hay mất thăng bằng bất thường đều có thể là dấu hiệu đột quỵ cần xử trí khẩn cấp. Nếu những biểu hiện này xuất hiện sau khi tắm, đừng cho rằng người bệnh chỉ mệt vì lạnh hoặc chờ xem triệu chứng có tự hết.
Hãy gọi cấp cứu ngay và ghi nhớ thời điểm triệu chứng bắt đầu để thông tin cho nhân viên y tế. Không tự ý cho người bệnh uống thuốc hạ huyết áp hoặc aspirin khi chưa có chỉ định. Trường hợp một người đàn ông đột ngột đau đầu dữ dội, yếu một bên và nói không rõ sau khi tắm là lời nhắc cần nhận diện triệu chứng, chứ không chứng minh một động tác tắm cụ thể đã gây đột quỵ. Kết luận đáng tin cậy hơn những cảnh báo giật gân là: kiểm soát bệnh nền, tránh thay đổi nhiệt độ quá đột ngột, giữ ấm và hành động nhanh khi có dấu hiệu bất thường.
