Tắm mùa lạnh cần tránh thay đổi nhiệt độ đột ngột
Tắm mùa lạnh an toàn là giữ cho cơ thể thích nghi dần với nhiệt độ nước và không khí, đồng thời hạn chế nguy cơ choáng, té ngã và biến động huyết áp trong lúc tắm hoặc ngay sau đó. Trời rét có thể làm mạch máu co lại và huyết áp tăng; nước nóng lại khiến mạch máu giãn, đôi khi làm huyết áp giảm, gây chóng mặt, choáng váng hoặc ngất. Vì vậy, nước càng nóng không có nghĩa là càng an toàn, còn tắm nước lạnh đột ngột cũng tạo thêm gánh nặng cho tim mạch. Bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam, lưu ý nhiệt độ nước, môi trường phòng tắm, tình trạng sức khỏe và rượu bia đáng quan tâm hơn việc chỉ quy kết nguy cơ cho giờ tắm. Người cao tuổi, người tăng huyết áp, mắc bệnh tim mạch hoặc tiểu đường cần thận trọng hơn khi nhiệt độ thay đổi nhanh.
Một trường hợp được bác sĩ Trần Đức Viễn, chuyên khoa Ngoại thần kinh tại Bệnh viện E-Da, chia sẻ cho thấy vì sao không nên xem nhẹ triệu chứng sau khi tắm: người đàn ông ngoài 30 tuổi bị đau đầu dữ dội, yếu tay chân và nói không rõ; huyết áp khi cấp cứu vượt 200 mmHg, sau đó được chẩn đoán xuất huyết não. Tuy nhiên, không thể khẳng định việc đi chân trần chạm nền lạnh là nguyên nhân trực tiếp gây đột quỵ. Bài học đúng không phải là sợ tắm, mà là tránh chênh lệch nhiệt độ quá lớn, để ý sức khỏe và không bỏ qua dấu hiệu cảnh báo.
Những thói quen nên tránh khi tắm trời lạnh
Hai lựa chọn tưởng như đối lập đều có thể gây bất lợi: tắm nước quá lạnh và tắm nước quá nóng. Nước lạnh tiếp xúc đột ngột có thể khiến mạch máu ngoại vi co mạnh, làm tăng gánh nặng cho hệ tim mạch; phản ứng này cần lưu ý ở người có bệnh tim mạch hoặc tăng huyết áp. Nước quá nóng lại có thể khiến huyết áp giảm, gây choáng hoặc ngất, nhất là khi đứng lên sau khi tắm. Cũng không nên vừa từ ngoài trời rét về đã cởi đồ và vào tắm ngay: hãy để cơ thể nghỉ ở nơi kín gió, ấm áp và thích nghi dần.
Đừng kéo dài thời gian tắm hay ngâm mình lâu trong nước nóng. Tránh bước ra khỏi phòng tắm với người còn ướt, mặc đồ mỏng hoặc đi chân trần trên nền lạnh và trơn. Quan niệm phải dội nước lên tay chân rồi mới đến đầu để ngăn đột quỵ cũng không nên xem như biện pháp phòng bệnh đã được chứng minh; làm quen từ từ với nhiệt độ nước có thể dễ chịu hơn, nhưng không thay thế việc kiểm soát huyết áp và bệnh nền. Nếu thấy chóng mặt, khó thở, hồi hộp hoặc mệt bất thường, hãy dừng tắm và tìm người hỗ trợ thay vì cố tắm cho xong.
Các bước giúp tắm an toàn hơn
- Làm ấm phòng tắm và tránh gió lùa. Nếu dùng thiết bị sưởi, đặt và sử dụng thiết bị phù hợp trong môi trường ẩm ướt, chú ý an toàn điện.
- Sau khi đi ngoài trời lạnh về, nghỉ ở nơi kín gió cho cơ thể ấm dần lên; đừng vội vào tắm khi còn lạnh cóng.
- Chọn nước ấm ở mức dễ chịu, không quá nóng hoặc quá lạnh. Làm quen với nước từ từ; cách này giúp dễ chịu hơn nhưng không được chứng minh là ngăn đột quỵ.
- Tắm vừa phải, không ngâm lâu. Nếu xuất hiện chóng mặt, khó thở, hồi hộp hay mệt bất thường, dừng tắm và gọi người trợ giúp.
- Lau khô người, mặc quần áo ấm và đi dép chống trượt trước khi ra ngoài.
Phòng tắm cũng cần được sắp xếp để giảm hậu quả nếu người tắm choáng: giữ sàn chống trơn, bố trí điểm vịn và chỗ có thể gọi trợ giúp. Người cao tuổi, người đi lại khó khăn hoặc thường xuyên chóng mặt có thể cần ghế tắm hay người thân ở gần. Với người có tăng huyết áp, bệnh tim mạch hoặc tiểu đường, tắm an toàn chỉ là một phần của việc giảm rủi ro; theo dõi và điều trị bệnh nền vẫn rất cần thiết.
Nhận biết dấu hiệu đột quỵ và gọi cấp cứu ngay
Đau đầu dữ dội xuất hiện đột ngột, méo miệng, yếu hoặc liệt một bên cơ thể, nói khó và mất thăng bằng bất thường đều là dấu hiệu đột quỵ cần xử trí khẩn cấp. Đừng chờ xem người bệnh có tự hồi phục hay không: hãy gọi cấp cứu ngay và ghi nhớ thời điểm triệu chứng bắt đầu. Không tự ý cho uống thuốc, đặc biệt là aspirin hoặc thuốc hạ huyết áp, khi chưa có chỉ định của nhân viên y tế.
Phòng đột quỵ mùa lạnh không dừng ở việc mặc đủ ấm hay thay đổi cách tắm. Người đang điều trị tăng huyết áp không nên tự ngừng thuốc chỉ vì một vài lần đo thấy chỉ số bình thường, cũng không tự tăng liều chỉ dựa trên một kết quả cao sau khi vừa đi ngoài trời lạnh về. Tăng huyết áp có thể không có triệu chứng rõ ràng, nên chờ đến khi đau đầu hoặc chóng mặt mới hành động là không an toàn. Giữ ấm, kiểm soát bệnh nền, tắm trong môi trường phù hợp và phản ứng nhanh với dấu hiệu cảnh báo là những việc thiết thực hơn mọi mẹo truyền miệng.
