Khi đường đến trường trở thành rủi ro
Mưa lũ khiến học sinh Gia Lai nghỉ học là biện pháp tạm dừng hoặc điều chỉnh việc học khi mưa lớn, ngập sâu và đường đi lại không còn bảo đảm an toàn cho học sinh. Đây không phải lựa chọn giữa học và nghỉ đơn thuần: trong vùng lũ, quyết định đúng lúc có thể ngăn các em phải qua dòng nước nguy hiểm.
Mưa lớn kéo dài, cộng với nước từ thượng nguồn đổ về, làm mực nước sông dâng và gây ngập ở vùng trũng thấp hạ lưu sông Kôn cùng đô thị Quy Nhơn. Từ 19 giờ ngày 11/11 đến 9 giờ ngày 12/11, lượng mưa phổ biến tại tỉnh ở mức 40–100 mm, một số nơi vượt 120 mm. Ở phường Quy Nhơn Bắc, khoảng 1.600 hộ bị ngập; nhiều tuyến đường sâu đến mức người dân phải dùng thuyền di chuyển.
Tại xã Tuy Phước Bắc, năm tuyến tràn ngập sâu, còn đoạn đường ĐT 636 – Tân Mỹ qua cầu Tống Võ bị chia cắt hoàn toàn. Những diễn biến ấy cho thấy rủi ro không chỉ nằm ở một trường học ngập lụt, mà còn trên cả hành trình đến trường và trở về nhà.
Nghỉ học là quyết định bảo vệ, không phải phản ứng muộn
Trước khi nước dâng nhanh từ chiều 11/11, các trường ở phường Quy Nhơn Bắc và xã Tuy Phước đã cho học sinh nghỉ hoặc báo phụ huynh đón con về sớm. Sáng 12/11, ngành giáo dục tiếp tục rà soát tình hình; thống kê sơ bộ ghi nhận hơn 8.700 học sinh tại hai địa phương tạm nghỉ để bảo đảm an toàn. Con số này cho thấy phạm vi ảnh hưởng lớn, nhưng cũng phản ánh việc nhà trường và phụ huynh đã có hành động thay vì chờ nguy hiểm áp sát.
Sở Giáo dục và Đào tạo Gia Lai đã ban hành công văn khẩn từ ngày 9/11, yêu cầu các đơn vị chủ động ứng phó với đợt mưa lớn được dự báo kéo dài đến hết ngày 12/11. Cách làm này nên được xem là chuẩn an toàn: quyết định nghỉ học cần dựa trên điều kiện thực tế của từng địa bàn, không đợi mọi tuyến đường cùng ngập hoặc mọi trường cùng bị ảnh hưởng.
Việc đảm bảo an toàn học sinh phải bắt đầu từ tuyến đường các em đi qua. Ngành giáo dục yêu cầu rà soát học sinh phải qua ngầm, tràn, cầu yếu, sông suối, đường ngập sâu hoặc nơi có nguy cơ sạt lở; không để các em đi qua khi điều kiện không an toàn.
Trường cần chuẩn bị trước, không chỉ thông báo nghỉ
Cho nghỉ học là bước cần thiết, nhưng chưa đủ. Sở yêu cầu người đứng đầu cơ sở giáo dục chủ động quyết định nghỉ hoặc điều chỉnh thời gian, hình thức dạy học trước khi mưa lớn, ngập lụt xảy ra; đồng thời báo kịp thời cho phụ huynh và phối hợp với chính quyền địa phương. Trường không được tổ chức dạy học nếu điều kiện không bảo đảm an toàn.
Các trường cũng cần kiểm tra mái nhà, tường rào, cổng, cây xanh và hệ thống điện; khơi thông thoát nước, chuyển hồ sơ, sách vở và thiết bị khỏi nơi thấp trũng. Khu vực hoặc công trình không an toàn phải được khoanh vùng, đặt cảnh báo và tạm dừng sử dụng. Với trường nội trú, bán trú, chuẩn bị thực phẩm, nước uống, thuốc men và phương án sơ tán là việc không thể để đến khi đường đã bị chia cắt mới bắt đầu.
Đây là lúc sự linh hoạt quan trọng hơn việc giữ lịch học bằng mọi giá. Nếu học trực tiếp không an toàn, trường cần cân nhắc điều chỉnh thời gian hoặc hình thức dạy học phù hợp với tình hình và khả năng tiếp cận của học sinh, thay vì để các em tự đối mặt với đường ngập.
Theo dõi mưa, nhưng đừng lấy dự báo thay quyết định an toàn
Mưa lớn và giông được dự báo tiếp tục trong ngày và đêm 12/11; từ ngày 13/11, mưa có xu hướng giảm, lượng phổ biến còn 10–40 mm. Dù vậy, lượng mưa giảm không đồng nghĩa mọi tuyến đường lập tức an toàn: nước rút, dòng chảy và tình trạng chia cắt cần được kiểm tra tại chỗ.
Cơ quan chức năng bố trí lực lượng túc trực, cắm cảnh báo tại các ngầm tràn ngập sâu và khuyến cáo người dân không cố vượt dòng nước xiết hoặc khu vực có nguy cơ sạt lở. Nhà trường cần duy trì cập nhật với chính quyền và phụ huynh, thông báo rõ việc nghỉ, thời điểm điều chỉnh và phương án tiếp theo. Kết luận nên dứt khoát: khi đường đi, trường lớp hoặc nơi ở chưa an toàn, học sinh tiếp tục được bảo vệ trước khi lịch học được khôi phục.
