AI trong phẫu thuật nội soi: Từ khái niệm đến chuẩn mực mới
Phẫu thuật nội soi AI là cách dùng trí tuệ nhân tạo để hỗ trợ phẫu thuật viên trong lập kế hoạch, định vị, ra quyết định và theo dõi kết quả phẫu thuật ít xâm lấn, kết hợp với hình ảnh nội soi, dữ liệu lâm sàng và công nghệ số nhằm nâng cao độ chính xác và an toàn cho người bệnh. VASEL 2026 hội nghị diễn ra ngày 16 – 17/9 tại cụm Nhà hát Sông Hương và Bệnh viện Trung ương Huế, quy tụ hơn 700 đại biểu trong và ngoài nước để bàn thẳng vào câu hỏi: AI và robot phẫu thuật Việt Nam đang thay đổi ngoại khoa như thế nào. Chủ đề “Đổi mới công nghệ – Tích hợp AI phát triển phẫu thuật nội soi” không phải khẩu hiệu đẹp; đó là tuyên ngôn rằng ngoại khoa Việt Nam muốn đi cùng nhịp với công nghệ ngoại khoa hiện đại, thay vì đứng ngoài và ứng phó chậm.
700 chuyên gia, 260 báo cáo: AI không còn là chuyện lý thuyết
Số liệu của Ban Tổ chức cho thấy hơn 700 chuyên gia, bác sĩ, điều dưỡng và học viên sau đại học từ khắp cả nước cùng các đoàn Nhật Bản, Trung Quốc, Ấn Độ, Đài Loan đã có mặt tại Huế để tham dự VASEL 2026 hội nghị. Hơn 260 báo cáo khoa học được trình bày tại 9 hội trường và 1 phiên video, tập trung vào phẫu thuật robot trong bệnh lý tiêu hóa, tiết niệu, sản – phụ khoa, phổi – trung thất; ứng dụng AI trong hỗ trợ quyết định lâm sàng, phân tích y văn và định vị phẫu thuật; cùng công nghệ dựng hình và in 3D cho khối u phức tạp và chấn thương chỉnh hình. Một câu nói đáng trích dẫn từ hội nghị là: “AI không thay thế phẫu thuật viên mà chỉ phát huy giá trị khi được tích hợp phù hợp với kiến thức, kinh nghiệm lâm sàng, kỹ thuật và y đức”. Đây là ranh giới rõ ràng giữa phẫu thuật nội soi AI hỗ trợ và nỗi lo AI chiếm chỗ con người.
Robot phẫu thuật và những ca mổ ít xâm lấn: Cuộc chơi thực sự đang đổi chiều
Nếu cách đây một thập kỷ, robot phẫu thuật Việt Nam vẫn được xem là “chuyện của tương lai”, thì VASEL 2026 cho thấy tương lai đó đã bước vào thực hành. Các báo cáo nhấn mạnh vai trò phẫu thuật robot trong tiêu hóa, tiết niệu, sản – phụ khoa, phổi – trung thất, song song với phẫu thuật nội soi nâng cao và phẫu thuật hỗ trợ hình ảnh. Việc Bệnh viện Trung ương Huế tổ chức đào tạo robot theo mô hình Dry Lab và Wet Lab ngay trước thềm hội nghị chứng minh một thái độ rõ: công nghệ chỉ ý nghĩa khi bác sĩ thực sự chạm tay vào bàn điều khiển và biến thuật toán thành động tác trong phòng mổ. Từ các kỹ thuật nội soi một lỗ, qua lỗ tự nhiên từng được Huế tiên phong, đến robot và 3D in khối u, công nghệ ngoại khoa hiện đại đang dịch chuyển chuẩn mực điều trị ít xâm lấn từ “tiên phong” sang “tiêu chuẩn” tại Việt Nam.
Khi AI bước vào quyết định lâm sàng: Cơ hội lớn và giới hạn cần được nhìn thẳng
Điểm thú vị của VASEL 2026 không phải ở những bản demo hoành tráng, mà ở cách các bác sĩ thử thách công nghệ AI trong các bài toán rất cụ thể của ngoại khoa. Hội nghị ghi nhận báo cáo về mức độ tương đồng giữa NotebookLM và bác sĩ lâm sàng trong phân tầng nguy cơ tái phát ung thư biểu mô tế bào gan sau phẫu thuật nội soi cắt gan – một ví dụ điển hình cho việc dùng mô hình AI để hỗ trợ quyết định chứ không thay thế phán đoán lâm sàng. Các ứng dụng AI trong phân tích y văn, định vị phẫu thuật, và lên kế hoạch bằng dựng hình, in 3D được trình bày như công cụ để giảm sai sót và chuẩn hóa điều trị, thay vì “phần mềm thần kỳ” đa năng. Chính sự thận trọng đó đáng mừng: phẫu thuật nội soi AI ở Việt Nam đang được tiếp nhận với tinh thần chọn lọc, dựa trên bằng chứng, hơn là chạy theo xu hướng.
Từ hội nghị đến phòng mổ: Vì sao VASEL 2026 là bước ngoặt hơn là sự kiện thường niên
VASEL 2026 không chỉ là nơi đọc báo cáo; nó là nền tảng kết nối đào tạo và chuyển giao kỹ thuật cao cho thực hành lâm sàng tại Việt Nam. Chuỗi lớp đào tạo liên tục tiền hội nghị về ngoại tiêu hóa và robot, thận – tiết niệu, chấn thương chỉnh hình, nội soi tiêu hóa can thiệp cho thấy rõ định hướng đưa các kỹ thuật ít xâm lấn, AI, robot và công nghệ số vào tay đội ngũ bác sĩ tuyến đầu. Song song, sự kiện phẫu thuật nội soi châu Á – Thái Bình Dương do Huế phối hợp với Hội Phẫu thuật Nội soi và Nội soi châu Á tổ chức mở rộng hợp tác khu vực, đặt ngoại khoa Việt Nam vào mạng lưới trao đổi tri thức lớn hơn. Khi một trung tâm hơn 130 năm lịch sử như Bệnh viện Trung ương Huế được quy hoạch là bệnh viện trọng điểm hướng tới tầm khu vực và thế giới, việc kiên trì tích hợp công nghệ ngoại khoa hiện đại là cách thiết thực nhất để biến quy hoạch thành thực tế.
