Rà soát học phí là kiểm tra cả căn cứ lẫn cách thu
Rà soát học phí đại học là việc các cơ sở giáo dục đối chiếu mức thu và cách thực hiện với quy định pháp luật, căn cứ đào tạo, điều kiện bảo đảm chất lượng và thông tin đã công bố cho người học. Đây không chỉ là việc xem lại con số phải nộp, mà còn là kiểm tra quy trình xác định và điều chỉnh khoản thu.
Ngày 26/10/2026, Bộ GD-ĐT ban hành văn bản yêu cầu các trường rà soát, chấn chỉnh việc thực hiện quy định học phí cho năm học 2026-2027 theo từng trình độ, ngành và chương trình đào tạo. Với chương trình có học phí cao hoặc tăng đáng kể so với năm trước, trường cần xem xét kỹ căn cứ tính thu, chi phí đào tạo, điều kiện bảo đảm chất lượng và ảnh hưởng đến người học. Hướng đi này hợp lý: quyền tự chủ không thể đồng nghĩa với việc sinh viên phải chấp nhận một mức tăng thiếu giải trình.
Trọng tâm là tránh tăng đột ngột và giữ khả năng tiếp cận
Bộ yêu cầu việc xác định và điều chỉnh học phí phải đúng nguyên tắc, căn cứ, thẩm quyền và quy định hiện hành; đồng thời hạn chế các đợt tăng cao, đột ngột. Mục tiêu là cân bằng giữa nâng chất lượng đào tạo và khả năng tiếp cận giáo dục đại học. Với trường công lập tự bảo đảm chi thường xuyên, việc xác định mức thu vẫn phải theo các quy định được dẫn chiếu; chương trình đạt chuẩn kiểm định có thể tự quyết mức thu dựa trên định mức kinh tế - kỹ thuật hoặc định mức chi phí do trường ban hành theo quy định.
Đối với cơ sở tư thục và dân lập, Bộ nhấn mạnh việc tuân thủ phạm vi, điều kiện và mức tăng được quy định. Các trường cũng được yêu cầu rà soát cơ cấu nguồn thu, chi phí và hiệu quả sử dụng nguồn lực, tiết giảm khoản chi không cần thiết, thay vì phụ thuộc quá nhiều vào học phí. Đây là điểm sinh viên đại học nên quan tâm: mức thu cần gắn với căn cứ có thể giải thích, không chỉ với thông báo về nhu cầu nâng cấp chất lượng.
Văn bản cấp tỉnh bổ sung khâu giám sát
Yêu cầu rà soát không chỉ dừng ở cấp bộ. Ngày 28/10/2026, UBND tỉnh Nghệ An ban hành Công văn số 14264/UBND-VX, đề nghị các trường đại học trên địa bàn thực hiện nghiêm quy định, bảo đảm chính sách đầy đủ, minh bạch và đúng pháp luật. Các trường được yêu cầu tổng hợp mức thu cùng lộ trình tăng học phí cho năm học 2026-2027 để báo cáo cơ quan chức năng trước ngày 5/11/2026.
Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh được giao phối hợp theo dõi, kiểm tra và giám sát việc thực hiện chính sách; trường hợp không tuân thủ sẽ được chấn chỉnh hoặc kiến nghị xử lý. Việc có thêm đầu mối giám sát là cần thiết, nhưng sinh viên cũng không nên chờ kết luận kiểm tra mới tìm hiểu quyền lợi của mình. Hãy đối chiếu thông báo của trường với các thông tin chính thức về mức thu và lộ trình, đồng thời lưu lại nội dung đã được công bố.
Sinh viên nên kiểm tra thông báo chính thức trước khi đóng
Thông báo học phí chính thức là căn cứ để sinh viên biết mức thu áp dụng cho ngành, chương trình và năm học của mình, cũng như dự kiến lộ trình cho cả khóa. Quy định yêu cầu trường công khai mức học phí, chi phí đào tạo và lộ trình tăng trước khi tuyển sinh hoặc xét tuyển, rồi thực hiện đúng mức thu và cam kết đã công bố. Vì vậy, đừng chỉ dựa vào bài đăng truyền miệng, bảng tính cũ hay thông tin chưa xác nhận.
Khi đọc thông báo, sinh viên nên kiểm tra chương trình mình theo học, kỳ áp dụng, cách tính và lộ trình tăng; hỏi nhà trường nếu nội dung chưa rõ hoặc khác với cam kết ban đầu. Cũng cần tìm hiểu chính sách miễn, giảm và hỗ trợ học phí nếu thuộc diện được hưởng: Bộ yêu cầu các trường thực hiện đầy đủ, kịp thời những chính sách này và hạn chế tối đa việc người học phải ngừng học vì khó khăn tài chính.
Minh bạch phải đi cùng trách nhiệm giải trình
Đợt rà soát học phí tạo cơ hội để kiểm tra việc tuân thủ, nhưng hiệu quả cuối cùng phụ thuộc vào thông tin trường cung cấp và cách cơ quan quản lý theo dõi sau đó. Sinh viên cần chủ động đối chiếu thông báo, lưu giữ cam kết học phí và yêu cầu giải thích khi mức thu hoặc lộ trình không khớp với nội dung đã công bố. Nhà trường, về phần mình, phải làm rõ căn cứ và bảo đảm chính sách hỗ trợ đến đúng người.
Kết luận, yêu cầu của Bộ GD-ĐT và văn bản của UBND tỉnh cho thấy học phí không thể được xem là quyết định nội bộ tách rời quyền lợi người học. Một mức thu chỉ thuyết phục khi đúng quy định, được công khai, có căn cứ và đi kèm lộ trình rõ ràng. Theo dõi thông báo chính thức vì thế không phải thủ tục phụ, mà là cách thiết thực để sinh viên bảo vệ kế hoạch học tập và quyền lợi của mình.
