Xe điện dịch vụ là gì và vì sao trở thành “chiến địa” mới?
Xe điện dịch vụ là nhóm phương tiện chạy điện được thiết kế ưu tiên cho mục đích kinh doanh vận tải, giao nhận hàng hóa hoặc chở khách chuyên dụng, khác với xe điện cá nhân vốn chủ yếu phục vụ nhu cầu đi lại hàng ngày của từng hộ gia đình. Thị trường xe điện Việt Nam đang chứng kiến nhiều hơn sự xuất hiện của những mẫu xe nhắm đến tệp khách hàng kinh doanh dịch vụ vận tải, giao nhận hàng hóa. Đây không còn là mảng “ngách” mà là chiến lược sống còn của các hãng muốn né tránh cuộc đua đốt tiền ở phân khúc xe du lịch, nơi một vài tên tuổi lớn đã chiếm ưu thế. Thay vì lao vào đối đầu trực diện, họ chọn xoay trục sang xe điện vận tải để tìm dư địa tăng trưởng bền vững.
Làn sóng sản phẩm mới: từ Volty U1 tới van điện, bus điện
Sau thời gian dài thị trường xe điện ngập tràn các mẫu ôtô điện du lịch, các hãng bắt đầu xoay trục sang xe điện dịch vụ. Từ VinFast, Kim Long, Selex Motors với các dòng xe điện thương mại, tới thương hiệu Volty vừa ra mắt của Nuen Moto, hay cả Tasco và TMT Motors đều đã xác nhận kế hoạch ra mắt xe điện phục vụ nhu cầu vận chuyển người và hàng hóa đặc thù. Ở mảng hai bánh, Honda với Benly e: và Selex Camel là những cái tên tiên phong trong xe máy điện chở hàng, trong khi Nuen Moto bỏ dự án môtô N1-S để dồn lực cho Volty U1 – mẫu xe có khả năng tùy biến dung tích chở hàng, nhắm thẳng vào doanh nghiệp vận hành đội xe giao nhận. Ở mảng bốn bánh, VinFast tung van điện EC Van và bus điện EBus, Kim Long có GK48 EV, B30 EV, B40 EV và cả đầu kéo điện K9KEV.
Chiến lược né “giông bão” xe cá nhân: vì sao các hãng chọn ngách vận tải?
Thị trường ôtô và xe máy điện du lịch đang bước vào giai đoạn bão hòa cục bộ với sự thống trị của một vài tên tuổi lớn. Đối với các thương hiệu sinh sau đẻ muộn, hoặc những ông lớn muốn mở rộng hệ sinh thái, tiếp tục bám trụ ở phân khúc xe cá nhân đồng nghĩa chấp nhận cạnh tranh khốc liệt với biên lợi nhuận ngày càng mỏng. Ngược lại, xe điện vận tải mở ra “mỏ vàng” mới: khách hàng là doanh nghiệp, nhu cầu sử dụng cường độ cao, vòng đời khai thác dài và có khả năng ký hợp đồng đội xe số lượng lớn. Cung cấp những mẫu xe điện tối ưu cho chở hàng vì thế trở thành cách hợp lý để các hãng tìm chỗ đứng trên thị trường xe điện. Câu chuyện của Nuen Moto rất điển hình: từ bỏ môtô thuần điện đầy hào nhoáng để bước vào mảng xe điện dịch vụ với Volty U1.
Thiết kế “thực dụng” cho vận tải và giao nhận hàng hóa
Các mẫu xe điện dịch vụ không chạy đua thời trang mà tập trung vào tính thực dụng. Ở dòng xe hai bánh, điểm chung là khung xe kéo dài, yên đơn cho một người lái, phần yên sau được thay bằng đế kim loại để gắn thùng hàng. Selex Camel thậm chí được giới thiệu như “xe điện bán tải đầu tiên tại Việt Nam”, nhấn mạnh sức tải và khả năng tích hợp nhiều loại thùng. Volty U1 thì cho phép linh hoạt chuyển đổi cấu hình để tối ưu dung tích chở hàng, nhắm vào doanh nghiệp vận tải. Ở mảng bốn bánh, VinFast phát triển riêng dòng Green cho taxi, cùng van điện EC Van và bus điện EBus. Kim Long có các mẫu bus điện và van điện, thậm chí cả đầu kéo điện K9KEV. TMT Group lại chọn xe điện tốc độ thấp, với mẫu Q5 chở người dạng xe golf và Q7 gắn thùng hàng hở.
Hạ tầng sạc và chi phí vận hành: “tử huyệt” quyết định thắng bại
Đặc trưng của phương tiện trong mảng dịch vụ vận tải là cường độ di chuyển cao, kéo theo nhu cầu nạp lại năng lượng liên tục. Với xe máy xăng, tài xế chỉ mất vài phút ghé trạm, nhưng với xe điện, việc phải chờ hàng giờ để sạc là điều tối kỵ, ảnh hưởng trực tiếp đến thu nhập người lao động. Không ngạc nhiên khi hạ tầng sạc và đổi pin được xem là “tử huyệt” quyết định thành bại. Nhận thức được điểm yếu này, các hãng hiểu rằng ai giải quyết tốt hạ tầng và chi phí vận hành sẽ chiếm ưu thế. Công ty TMT-Egreen đặt mục tiêu vận hành 30.000 trụ sạc và 60.000 cổng sạc trên toàn quốc vào năm 2030. Tasco Auto cũng mua lại Vĩnh Phát Motors để chủ động sản xuất xe thương mại, chuẩn bị cho lô xe thương mại chạy điện đầu tiên dự kiến ra mắt vào năm 2027. Trong cuộc đua này, vị thế dẫn đầu sẽ thuộc về hãng đủ tiềm lực tài chính để phủ sóng hạ tầng và kéo chi phí sử dụng xuống mức hấp dẫn cho người kinh doanh.
