Số hóa y tế không còn là lựa chọn, mà là điều kiện để hệ thống sống sót
Chuyển đổi số bệnh viện là quá trình số hóa toàn diện quy trình khám chữa bệnh, hồ sơ, dữ liệu, thanh toán và quản trị, kết hợp trí tuệ nhân tạo vào hoạt động chuyên môn để giảm giấy tờ, rút ngắn thời gian chờ, nâng chất lượng điều trị và tạo ra dịch vụ y tế số lấy bệnh nhân làm trung tâm. Ở Phú Thọ, việc đẩy mạnh số hóa hồ sơ, dữ liệu và các quy trình khám, chữa bệnh đã trở thành dấu ấn nổi bật trong cải cách y tế. Toàn tỉnh có 60 cơ sở khám, chữa bệnh, trong đó 48 bệnh viện và trung tâm y tế khu vực trực thuộc ngành y. Hạ tầng công nghệ thông tin tại các đơn vị này đã đạt mức 5/7 trở lên theo Bộ tiêu chí ứng dụng công nghệ thông tin của Bộ Y tế, tạo nền tảng để xây dựng bệnh viện thông minh, không giấy tờ. Vấn đề không còn là "có nên" số hóa, mà là hệ thống y tế có dám đi đủ xa và đủ nhanh hay không.
Từ bệnh án giấy đến hồ sơ sức khỏe số: bệnh nhân bớt chờ, bác sĩ thêm dữ liệu
Điểm đột phá rõ nhất của số hóa y tế là xóa dần cảnh bệnh nhân ôm xấp giấy tờ, chờ đợi ở quầy đăng ký. 100% bệnh viện và trung tâm y tế khu vực tại Phú Thọ đã triển khai hồ sơ bệnh án điện tử theo lộ trình của Chính phủ và Bộ Y tế. Khối y tế công lập tại đây cơ bản đủ điều kiện loại bỏ hoàn toàn bệnh án giấy. Trước kia, Bệnh viện đa khoa tỉnh Phú Thọ phải lưu trữ gần 80.000 hồ sơ bệnh án giấy mỗi năm; nay việc lưu trữ, tra cứu thông tin bệnh nhân được thực hiện nhanh và chính xác trên hệ thống số, giúp bác sĩ có thêm dữ liệu trong chẩn đoán, điều trị và nghiên cứu khoa học. Người dân có thể đăng ký khám bằng ứng dụng định danh số, tích hợp thẻ bảo hiểm và sổ sức khỏe điện tử, từ đó chủ động theo dõi, quản lý sức khỏe thay vì phụ thuộc vào xấp đơn thuốc cũ. Đây là bước chuyển từ tư duy "giấy tờ hợp lệ" sang "dữ liệu hữu ích".
Quy trình khám chữa bệnh thông minh: ít thủ tục, nhiều giá trị
Khi quy trình khám chữa bệnh được số hóa, lợi ích không chỉ dừng ở việc giảm giấy tờ mà còn ở tốc độ và chất lượng phục vụ. Các cơ sở y tế đã tiếp nhận bệnh nhân bằng căn cước công dân gắn chip, ứng dụng định danh số và bảo hiểm xã hội điện tử, qua đó giảm thời gian làm thủ tục cho người dân. Quy trình đón tiếp được rút ngắn nhờ quét mã định danh, thanh toán viện phí không dùng tiền mặt và hệ thống hiển thị trạng thái khám, chữa bệnh theo thời gian thực. Tại một trung tâm y tế khu vực, trước đây mỗi năm phải lưu trữ khoảng 16.000 hồ sơ nội trú và 80.000 phiếu khám ngoại trú với bốn nhân sự quản lý kho hồ sơ; sau chuyển đổi số, toàn bộ dữ liệu được lưu trên hệ thống, kho hồ sơ chỉ cần một nhân sự kiêm nhiệm, tiết kiệm chi phí và tinh gọn bộ máy. Thực tế cho thấy khi chuyển đổi số được triển khai quyết liệt, hiệu quả quản lý và khám chữa bệnh tăng lên rõ rệt, chứ không chỉ là bớt vài tờ giấy.
AI và dịch vụ y tế số: giảm gánh nặng cho nhân viên, tăng cơ hội sống cho người bệnh
Điểm đáng chú ý là công nghệ không chỉ nằm ở khâu hành chính; trí tuệ nhân tạo đã bắt đầu đi vào chuyên môn. Một số đơn vị y tế đã thử nghiệm hệ thống nội soi tiêu hóa tích hợp AI, đồng thời tích hợp AI trong phần mềm quản lý bệnh viện, đưa công nghệ tiến sâu vào chẩn đoán và quản trị. Phần mềm kê đơn thông minh cảnh báo tương tác thuốc, kết hợp hệ thống hội chẩn từ xa với các bệnh viện tuyến trên như Bạch Mai, Việt Đức, giúp nâng cao chất lượng chuyên môn và giảm tỷ lệ chuyển tuyến. Đây là phiên bản "AI phẫu thuật" ở giai đoạn đầu: trợ lý thông minh hỗ trợ bác sĩ chứ không thay thế họ. Theo một lãnh đạo ngành y, toàn bộ cán bộ, viên chức y tế tại địa phương đã được đào tạo để biết và sử dụng ít nhất một công cụ AI phục vụ công việc. Khoảng 3.000 cán bộ tham gia chương trình phổ cập AI và hơn 6.600 người được đào tạo kỹ năng sử dụng AI miễn phí. Câu chuyện không chỉ là sắm máy móc, mà là xây nguồn nhân lực số biết dùng công nghệ để giảm áp lực công việc.
Tương lai bệnh viện số: nếu không đi tiếp, mọi thành quả sẽ dừng ở mức "giảm giấy tờ"
Những con số hiện tại cho thấy dịch vụ y tế số đã ăn sâu vào hoạt động thường ngày. Hơn 1,4 triệu trong gần 4 triệu sổ sức khỏe điện tử đã được tích hợp trên nền tảng định danh số của người dân. Trong sáu tháng đầu năm, ngành y tế địa phương ghi nhận 310.739 khoản thanh toán không dùng tiền mặt với tổng giá trị 665,8 tỷ đồng, vừa tạo thuận lợi cho người bệnh, vừa giảm áp lực giao dịch tiền mặt và tăng minh bạch tài chính. Người bệnh là đối tượng thụ hưởng trực tiếp các tiện ích này: từ giảm giấy tờ, rút ngắn thời gian chờ đến khả năng khai thác dữ liệu để chẩn đoán và điều trị tốt hơn. Nhưng nếu dừng lại ở đây, chuyển đổi số sẽ bị hiểu sai thành "số hóa thủ tục". Kế hoạch tiếp theo của ngành y là số hóa toàn diện hồ sơ, tài liệu và quy trình nghiệp vụ, hình thành kho dữ liệu dùng chung, duy trì bệnh án điện tử tại 100% bệnh viện, hướng tới bệnh viện số, quản trị thông minh, khám chữa bệnh từ xa, đặt lịch khám và thanh toán số, đồng thời chú trọng an toàn dữ liệu. Chỉ khi dữ liệu được dùng xuyên suốt từ quản lý đến giường bệnh, số hóa y tế mới thực sự tạo ra một hệ thống chăm sóc sức khỏe hiện đại và đáng tin cậy.
